Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi-1 2022-2023 Final

Kuva-yı Milliye birlikleri düzenli bir devlet bütçesine sahip değildi; bu nedenle öncelikli gelir kaynağı halkın gönüllü bağış ve yardımlarıydı. Düzenli vergi toplanması ve borçlanma ise TBMM ve düzenli ordu döneminde önem kazanmıştır.

İttihat ve Terakki Cemiyeti 1889'da Askeri Tıbbiye öğrencileri İbrahim Temo, Abdullah Cevdet, İshak Sükuti, Mehmet Reşit ve Hüseyinzade Ali tarafından kurulmuştur. Namık Kemal Yeni Osmanlılar Cemiyeti'nin önde gelen ismidir ve 1888'de vefat ettiği için İttihat ve Terakki'nin kurucuları arasında yer almaz.

Meşrutiyet dönemi meclisleri içinde en uzun ömürlüsü 1914 Meclisi'dir. Mayıs 1914'te toplanan bu meclis I. Dünya Savaşı boyunca çalışmış ve Aralık 1918'de Vahdeddin tarafından feshedilmiştir. 1908 Meclisi ise Ocak 1912'de, yani daha kısa sürede feshedilmiştir.

İstanbul'daki Karakol, Mim Mim, Felah gibi gizli gruplar Anadolu'ya silah ve cephane kaçırmış, asker ve sivil personel göndermiş, istihbarat ve propaganda faaliyetleri yürütmüştür. İşgal altındaki İstanbul'da kongre düzenlemek ise bu grupların faaliyetleri arasında yer almaz; kongreler Anadolu'da toplanmıştır.

Erzurum Kongresi, Trabzon vilayeti ve Canik (Samsun) sancağı ile Doğu Anadolu vilayetleri temsilcilerinin katılımıyla toplanmış ve bu bölgelerin (Orta-Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu) birbirinden ve Osmanlı vatanından ayrılmaz olduğunu vurgulamıştır. Kararlar yurdun tamamı için alınsa da katılım ve bu vurgu kongreyi bölgesel kılmıştır.

Kavalalı Mehmet Ali Paşa isyanı karşısında Batılı devletlerden destek bulamayan Osmanlı, 1833'te Rusya ile Hünkâr İskelesi Antlaşması'nı imzalamıştır. Antlaşmaya göre Rusya Osmanlı'ya askeri yardım yapacak, Osmanlı da savaş hâlinde Boğazları Rusya'nın düşmanlarına kapatacaktı.

III. Selim, Nizam-ı Cedit ordusunun ve diğer ıslahatların masraflarını karşılamak için İrad-ı Cedit adlı ayrı bir hazine kurmuştur. Düyun-ı Umumiye (1881) ve Bank-ı Osmani daha sonraki dönemlere ait kurumlardır.

İstanbul, Londra, Sykes-Picot ve Saint Jean de Maurienne anlaşmaları İtilaf devletlerinin Osmanlı topraklarını paylaşmak için yaptığı gizli anlaşmalardır. Aralık 1917 Erzincan Ateşkesi ise Rusya'da devrim sonrası Osmanlı ile Rusya arasında imzalanmış bir ateşkestir; İtilaf devletlerinin gizli paylaşım anlaşmalarından biri değildir.

Berlin Antlaşması, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrası imzalanan Ayastefanos'un yerine 13 Temmuz 1878'de imzalanmıştır. Bu antlaşmayla Romanya, Sırbistan ve Karadağ bağımsız olmuş; Kars, Ardahan ve Batum Rusya'ya bırakılmıştır.

Nisan 1920'de toplanan San Remo Konferansı'nda İtilaf devletleri Osmanlı Devleti'ne verecekleri barış şartlarını belirlemiş ve bu şartlar Sevr Antlaşması'nın temelini oluşturmuştur. Almanya ile barış şartları ise Paris Barış Konferansı'nda (Versay) belirlenmiştir.

Elviye-i Selase (Üç Sancak), 1878 Berlin Antlaşması ile Rusya'ya bırakılan Kars, Ardahan ve Batum sancaklarını ifade eder. Bu bölge Milli Mücadele döneminde Misak-ı Milli'de halk oylamasıyla geleceğinin belirlenmesi öngörülen yerlerdendir.

Amasya Genelgesi'nde 'İstanbul Hükûmeti üzerine aldığı sorumluluğun gereğini yerine getirememektedir. Bu durum milletimizi yok gibi göstermektedir.' denilmiştir. Genelge hükûmetin istifasını istememiş, bu durumu tespit ederek milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararının kurtaracağını vurgulamıştır.

7 Ekim 1808'de II. Mahmut döneminde, Alemdar Mustafa Paşa'nın girişimiyle saray ile âyanlar arasında imzalanan belge Senet-i İttifak'tır. Âyanların varlığını devlet tarafından resmen tanıyan bu belge, padişah otoritesinin sınırlanması açısından da önemlidir. Kanun-i Esasi ise 1876 anayasasıdır.

Albay İsmet Bey, Ocak 1921'de Batı Cephesi'nde kazanılan I. İnönü Muharebesi'ndeki başarısı üzerine tuğgeneralliğe (mirliva) yükseltilmiş ve 'Paşa' unvanını almıştır. Bu zafer düzenli ordunun ilk büyük başarısıdır.

Temmuz 1921'deki Kütahya-Eskişehir Muharebeleri'nde yenilen Türk ordusu, İsmet Paşa'nın kararı ve Mustafa Kemal'in onayıyla Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmiştir. Bu yenilgi sonrası Mustafa Kemal'e Başkomutanlık yetkisi verilmiş ve ardından Sakarya Meydan Muharebesi yapılmıştır.

Kut'ül Amare'de esir alınan İngiliz General Townshend, Osmanlı hükûmetinin isteğiyle İngilizlerle temas kurarak Mondros Mütarekesi görüşmelerinin başlamasına aracılık etmiştir. Calthorpe ise mütarekeyi İngiltere adına imzalayan amiraldir.

11 Eylül 1920'de kabul edilen Firariler Hakkında Kanun ile asker kaçakları ve isyancılarla ilgilenmek üzere İstiklal Mahkemeleri kurulmuş ve bu mahkemelerin kararlarının kesin olduğu belirtilmiştir. Hıyanet-i Vataniye Kanunu ise vatana ihaneti suç olarak tanımlayan ayrı bir kanundur.

1879'da kurulan Rüsum-ı Sitte İdaresi, Osmanlı'nın iç borçlarını ödeyebilmek için Galata bankerleriyle yapılan anlaşma sonucu oluşturulmuştur. Tuz, tütün, ispirto, pul, ipek ve balık gibi altı vergi kaleminin (rüsum-ı sitte) geliri bu bankerlere bırakılmıştır.

Ermeni adı ilk kez uluslararası bir antlaşma metninde 1878 Berlin Antlaşması'nda geçmiştir. Antlaşmanın 61. maddesiyle Osmanlı, Ermenilerin yaşadığı yerlerde ıslahat yapmayı taahhüt etmiş; böylece Ermeni meselesi uluslararası bir sorun hâline gelmiştir.