Ara Sınav (Vize) 2025-2026 20 soru

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi-2 2025-2026 Ara Sınav (Vize)

Kaynak: https://lolonolo.com/2026/04/27/ataturk-ilkeleri-ve-inkilap-tarihi-2-2025-2026-vize-sorulari/

📖 Konu özeti (sınav öncesi tekrar)

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi-2 2025-2026 Vize Soruları

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi-2 2025-2026 Vize Soruları Konu Özeti

Millî Mücadele ve Antlaşmalar | Yeni Siyasi Düzen ve Kurumlar | Toplumsal ve Kültürel İnkılaplar | Hukuk Sisteminin Modernleşmesi

Millî Mücadele ve Antlaşmalar

Millî Mücadele’nin seyri askeri ve diplomatik zaferlerin bir arada yürütüldüğü bir süreçtir. I. İnönü Savaşı’ndan sonra (düzenli ordunun ilk zaferinin ardından), Kuva-yı Milliye dönemi tamamen sona ermiş ve TBMM’nin gücü pekişmiştir. Bu dönemde Sovyet Rusya ile imzalanan “Moskova Antlaşması”, yeni Türk Devleti’nin doğu sınırlarını güvenceye alan uluslararası büyük bir diplomatik başarıdır. Aynı şekilde, doğu cephesinde Ermenistan ile imzalanan “Gümrü Antlaşması”, TBMM’nin uluslararası alanda imzaladığı ilk siyasi antlaşma olma özelliğini taşır ve TBMM’nin gücünü resmen tanımış olur. Ayrıca, Fransa ile imzalanan Ankara Antlaşması sayesinde Suriye sınırımız belirlenirken, Süleyman Şah’ın mezarının bulunduğu Caber Kalesi’nin Türk toprağı olarak kalması ve Türk bayrağının dalgalanması hukuken güvence altına alınmıştır. Sakarya Meydan Muharebesi’nin (1921) kazanılmasının ardından ise TBMM tarafından Başkomutan Mustafa Kemal Paşa’ya “Gazi” unvanı ve “Mareşal” rütbesi tevcih edilmiştir.

Yeni Siyasi Düzen ve Kurumlar

Kurtuluş Savaşı yıllarında stratejik konumu ve Millî Mücadele’nin kalbi olması sebebiyle “Ankara”, yeni kurulan devletin başkenti ilan edilmiştir (Yabancı devletlerin birçoğu Ankara’yı uzun süre başkent olarak tanımakta direndiği için bu tercih uluslararası bir baskı değil, tamamen ulusal bir karardır). Siyasal alandaki en büyük dönüşüm ise Lozan Konferansı arifesinde, İstanbul Hükümeti’nin de davet edilmesi üzerine ortaya çıkan çift başlılığı yok etmek amacıyla Saltanat’ın kaldırılması (1 Kasım 1922) ile yaşanmıştır. Bu tarihi karar alınırken Osmanlı tahtında VI. Mehmet Vahdettin bulunmaktaydı. Halifelik ise, Türk kamuoyunun henüz buna hazır olmaması ve büyük bir toplumsal tepki çekmemek adına saltanatla birlikte aynı gün kaldırılamamış, sonraya bırakılmıştır. Siyasi hayatta çok partili demokrasiye geçiş denemelerinin ilk adımı, Cumhuriyet rejiminin ilk muhalefet partisi olan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın kurulmasıyla atılmış, ancak Şeyh Sait İsyanı (ki bu isyanı bastıramayan Fethi Bey istifa etmiş, yerine İsmet Paşa hükümet kurmuştur) gibi iç güvenlik sorunları nedeniyle bu denemeler kesintiye uğramıştır.

Toplumsal ve Kültürel İnkılaplar

Cumhuriyet döneminde yapılan inkılapların temel hedefi, Türk toplumunu çağdaş medeniyetler seviyesine ulaştırmak ve eski kurumların yarattığı ikilikleri ortadan kaldırmaktır. Harf İnkılabından çok daha önce, 1924 yılında İzmir İktisat Kongresi ve TBMM’de Arap harflerinin yetersizliğini ilk defa cesurca dile getiren milletvekili Şükrü Saraçoğlu olmuştur. Mustafa Kemal Atatürk, yeni bir toplumsal imaj yaratmak için Kastamonu gezisinde şapkayı halka tanıtmış ve “Şapka Kanunu” Kastamonu ili ile özdeşleşmiştir. İnsanların askere alınma, tapu, miras, okul ve resmi dairelerdeki işlemlerinde yaşanan karmaşaları sona erdiren, kişiler arasındaki resmi iletişimi ve kayıt kuydu son derece kolaylaştıran gelişme ise “Soyadı Kanunu”dur. Ekonomik ve ticari hayatta Batı ile tam bir entegrasyon (uyum) sağlamak amacıyla miladi takvim kabul edilmiş, ayrıca uluslararası ticareti kolaylaştırmak adına arşın ve hokka gibi eski ağırlık ve ölçü birimleri değiştirilmiştir. Tarih bilincini yeniden inşa etmek için ise 1931 yılında “Türk Tarih Kurumu” kurulmuştur.

Hukuk Sisteminin Modernleşmesi

Hukuk, bireyle birey ve bireyle toplum arasındaki ilişkileri düzenleyen, devletin yaptırım (müeyyide) gücüyle desteklenen bağlayıcı kurallar bütünüdür. Osmanlı İmparatorluğu’nda Tanzimat ile başlayan ve Cumhuriyet’e kadar devam eden süreçte hukuk alanında birçok Batı tarzı yenilik yapılmak zorunda kalınmıştır; çünkü Batılı devletlerin baskıları, ekonomik ilişkilerdeki (ticari) ihtiyaçlar ve Avrupa’daki modern bürokratik gelişmeler bunu zorunlu kılmıştır (ancak “borçların ödenememesi” hukuki modernleşmenin doğrudan bir nedeni değildir). Modern devlet mekanizmasının en temel belgelerinden olan 1924 Anayasası’nda, kuvvetler birliği ile kuvvetler ayrılığının yumuşatılmış bir sentezi uygulanmış ve devlet memurlarının aynı zamanda milletvekili olamayacağı kesin bir hükme bağlanarak idare ile siyaset birbirinden ayrılmıştır.

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi 2 2025-2026 Vize Soruları

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi 2 Vize Çıkmış Sorular ve Açıklamalı Cevaplar

20 soru
Şıkka dokun, anında açıklamasını gör — ya da çalışma modunda tüm cevapları aç.
Soru 1
Mustafa Kemal Atatürk 1905 yılında hangi okuldan mezun olmuştur?
ADoğru cevap
Açıklama
Mustafa Kemal Atatürk, 1899 yılında girdiği Mekteb-i Harbiye’den (Harp Okulu) 1902 yılında teğmen rütbesiyle mezun olmuş; ardından eğitimine devam ettiği Mekteb-i Erkân-ı Harbiye’den (Harp Akademisi) ise 1905 yılında Kurmay Yüzbaşı rütbesiyle mezun olmuştur. Sorudaki seçenekler bağlamında, bu askeri yükseköğrenim sürecini ve akademiyi kapsayan genel kurum “Mekteb-i Harbiye” şıkkı ile ifade edilmektedir.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi 5 Kasım 1925 tarihinde Ankara’da açılan mektebin adıdır?
CDoğru cevap
Açıklama
Cumhuriyetin ilanından sonra, yeni devletin laik ve modern hukuk sistemini kuracak, devrimin ilkelerini savunacak donanımlı hukukçuları yetiştirmek amacıyla, bizzat Mustafa Kemal Atatürk’ün girişimi ve açılış konuşmasıyla 5 Kasım 1925’te Ankara Adliye Hukuk Mektebi açılmıştır. Bu kurum, Türkiye Cumhuriyeti’nin açtığı ilk yükseköğretim kurumu olma özelliğini taşır.
Soru 3
II. TBMM’nin açılmasının ardından hükûmet başkanı olarak aşağıdaki isimlerden hangisi seçilmiştir?
ADoğru cevap
Açıklama
Seçimlerin yenilenmesinin ardından II. TBMM, 11 Ağustos 1923’te çalışmalarına başlamıştır. Bu dönemde İcra Vekilleri Heyeti (Hükümet) Başkanlığına, Mustafa Kemal Paşa’nın da desteklediği Ali Fethi (Okyar) Bey seçilmiştir. Fethi Bey’in Ekim 1923’te görevinden istifa etmesi, mecliste yeni bir hükümetin kurulamamasına yol açmış ve Cumhuriyetin ilanını zorunlu kılan “Ekim Buhranı”nın (Güz Buhranı) da temel nedenini oluşturmuştur.
Soru 4
1851 yılında kaleme alınan “Kavâid-i Osmaniye” adlı eserin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
ADoğru cevap
Açıklama
Türkçenin ilk gramer (dilbilgisi) kitaplarından biri kabul edilen ve 1851 yılında Encümen-i Daniş’in (Osmanlı Bilim Akademisi) isteği üzerine okullarda ders kitabı olarak okutulmak için hazırlanan “Kavâid-i Osmaniye” adlı eser, dönemin önemli devlet adamı, hukukçusu ve tarihçisi Ahmet Cevdet Paşa ile Keçecizade Fuat Paşa tarafından birlikte kaleme alınmıştır.
Soru 5
Saltanatın kaldırılmasının ardından TBMM adına İstanbul’a gönderilerek şehrin yönetimini devralan komutan aşağıdakilerden hangisidir?
ADoğru cevap
Açıklama
1 Kasım 1922’de Saltanatın kaldırılmasının ardından, TBMM Hükümeti İstanbul’un ve Boğazların idaresine doğrudan el koymaya karar vermiştir. Bu tarihi görevi yerine getirmek üzere Ankara’dan yola çıkan ve “Trakya Yüksek Komiseri” sıfatıyla TBMM adına İstanbul’un yönetimini devralarak mülki amirliği üstlenen komutan Refet (Bele) Paşa’dır.
Soru 6
Şeyh Sait İsyanıI.
İzmir SuikastıII.
Menemen OlayıIII.
Takrir-i Sükûn YasasıIV.
Yukarıdaki olaylar hangi kronolojik sıra ile gerçekleşmiştir?
EDoğru cevap
Açıklama
Cumhuriyet dönemindeki siyasi olayların tarihsel sıralaması şu şekildedir: 1- Şeyh Sait İsyanı’nın patlak vermesi (Şubat 1925), 2- İsyanı bastırmak ve devrimleri korumak için olağanüstü Takrir-i Sükûn Yasası’nın çıkarılması (Mart 1925), 3- Rejime karşı olanların Mustafa Kemal Paşa’ya yönelik İzmir Suikastı girişimi (Haziran 1926) ve 4- Gericilerin Kubilay’ı şehit ettiği Menemen Olayı (Aralık 1930). Dolayısıyla doğru sıralama I – IV – II – III şeklinde olmalıdır.
Soru 7
Hint Hilafet Komitesi üyeleri Emir Ali Han ile Ağa Han Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Paşa ile İsmet Paşa’ya hilafetin korunması için birer mektup göndermiştir.
Aşağıdakilerden hangisi bu mektupların yayımlandığı gazetelerden biridir?
CDoğru cevap
Açıklama
Hindistan’daki İsmailiye mezhebi lideri Ağa Han ve Emir Ali’nin, halifeliğin kaldırılmaması ve yetkilerinin korunması talebiyle Başbakan İsmet Paşa’ya gönderdikleri ortak mektup, henüz Ankara’da hükümetin eline geçmeden önce İstanbul basınında (özellikle Tanin, Tevhid-i Efkâr ve İkdam gazetelerinde) yayımlanmıştır. Bu durum, basının hükümete karşı hilafet propagandası yaptığı gerekçesiyle sert bir siyasi krize ve İstiklal Mahkemelerinin devreye girmesine neden olmuştur.
Soru 8
Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne üyelik süreci aşağıdaki antlaşmalardan hangisinin imzalanmasıyla başlamıştır?
CDoğru cevap
Açıklama
Türkiye’nin modern Avrupa Birliği (o zamanki adıyla Avrupa Ekonomik Topluluğu – AET) ile kurduğu resmi entegrasyon ilişkisinin ilk ve en önemli hukuki adımı 12 Eylül 1963 tarihinde imzalanan Ankara Antlaşması’dır. Bu antlaşma, Türkiye’nin gümrük birliği üzerinden aşamalı olarak AB’ye tam üyeliğini hedefleyen tarihi bir ortaklık antlaşmasıdır.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi II. Meşrutiyet döneminde yardım toplamak, kadın haklarını savunmak ve eğitimlerini sağlamak amacıyla teşkil edilen kadın cemiyetlerinden biri değildir?
CDoğru cevap
Açıklama
II. Meşrutiyet dönemi, Osmanlı’da sivil toplum kuruluşlarının ve kadın hareketlerinin (Teali-i Nisvan, Osmanlı Hanımlar Cemiyeti, Cemiyet-i İmdadiye vb.) yoğunlaştığı bir aydınlanma evresidir. Ancak “Cemiyet-i Akvam”, bir kadın hakları derneği değildir; I. Dünya Savaşı’ndan sonra dünya barışını korumak amacıyla devletlerarası bir organizasyon olarak kurulan “Milletler Cemiyeti”nin Osmanlıcadaki (Arapça kökenli) resmi karşılığıdır.
Soru 10
25 Kasım 1925 tarihinde çıkarılan Şapka Kanunu’na TBMM’de karşı çıkan tek milletvekili aşağıdakilerden hangisidir?
EDoğru cevap
Açıklama
25 Kasım 1925’te kabul edilen “Şapka İktisası Hakkında Kanun” tasarısı mecliste hararetle görüşülürken, bu kanunun 1924 Anayasası’ndaki bireysel özgürlüklere ve temel haklara aykırı olduğunu iddia ederek tasarıya açıkça karşı çıkan ve aleyhte oy kullanan tek milletvekili, Milli Mücadele komutanlarından olan Bursa Mebusu Nurettin Paşa (Sakallı Nurettin Paşa) olmuştur.
Soru 11
Darülfünun bünyesinde İlahiyat Fakültesinin açılması aşağıdaki kanunlardan hangisi ile gerçekleşmiştir?
DDoğru cevap
Açıklama
3 Mart 1924 tarihinde kabul edilen ve tüm okulları Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlayan Tevhid-i Tedrisat (Öğretim Birliği) Kanunu’nun 4. maddesi; yüksek dini uzmanlar yetiştirmek üzere Darülfünun (bugünkü İstanbul Üniversitesi) bünyesinde bir İlahiyat Fakültesi kurulmasını ve din görevlisi (imam/hatip) yetiştirmek için ayrı mektepler açılmasını resmi bir hükme bağlamıştır.
Soru 12
1926 yılında kabul edilen Türk Medeni Kanunu aşağıdaki ülkelerden hangisinin kanunu örnek alınarak hazırlanmıştır?
DDoğru cevap
Açıklama
Mecelle’nin kaldırılarak yerine çağdaş bir aile ve borçlar hukuku getirilmesi hedeflendiğinde, sıfırdan bir kanun yazmak yerine Avrupa’nın en güncel hukuk metni tercih edilmiştir. 17 Şubat 1926’da kabul edilen Türk Medeni Kanunu; Avrupa’nın o dönemdeki en yeni, dili en anlaşılır ve sorunlara en pratik (akılcı) çözümler sunan medeni kanunu olması nedeniyle “İsviçre Medeni Kanunu” örnek alınarak (ikitebas edilerek) ve Türk toplum yapısına uyarlanarak hazırlanmıştır.
Soru 13
Tevhid-i Tedrisat Kanunu (Öğretimin Birleştirilmesi Yasası) hangi tarihte kabul edilmiştir?
EDoğru cevap
Açıklama
Eğitim ve öğretimde yüzyıllardır süren medrese-mektep ikiliğini ortadan kaldıran, yabancı okulları denetim altına alan ve ülkedeki tüm eğitim kurumlarını Millî Eğitim Bakanlığı’na (Maarif Vekâleti) bağlayan Tevhid-i Tedrisat Kanunu, Halifeliğin kaldırıldığı ve Şeriye ve Evkaf Vekaleti’nin kapatıldığı o büyük devrim günü olan 3 Mart 1924 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edilmiştir.
Soru 14
Saltanatın kaldırılmasının ardından 4 Kasım günü istifa eden son Osmanlı hükûmeti aşağıdakilerden hangisidir?
EDoğru cevap
Açıklama
1 Kasım 1922’de TBMM’nin çıkardığı kanunla Saltanatın kaldırılmasıyla birlikte, İstanbul’daki Osmanlı İmparatorluğu yönetimi hukuken tamamen sona ermiştir. Bu meclis kararının ardından, varlık sebebi ortadan kalkan Osmanlı Devleti’nin son Sadrazamı (Başbakanı) olan Ahmet Tevfik Paşa, 4 Kasım 1922’de Padişaha kabinesiyle birlikte istifasını sunarak Osmanlı Hükümeti’nin 600 yıllık idari varlığına fiilen son vermiştir.
Soru 15
Maarif Vekâleti tarafından 11 Şubat 1929’da haftalık olarak çıkarılan derginin adı aşağıdakilerden hangisidir?
BDoğru cevap
Açıklama
1 Kasım 1928’deki Harf İnkılabı’nın ardından yeni Türk harflerini halka hızlıca öğretmek, kurulan Millet Mekteplerinde okuma yazma öğrenen vatandaşların pratik yapmasını sağlamak ve Cumhuriyetin yeni kültürel değerlerini Anadolu’ya yaymak amacıyla Maarif Vekâleti (Milli Eğitim Bakanlığı) tarafından 11 Şubat 1929’dan itibaren “Halk” (Halk Mecmuası) adlı resimli ve haftalık bir dergi çıkarılmıştır.
Soru 16
3 Mart 1924 tarihli ve 429 sayılı Kanun’un 5. maddesi gereğince Türkiye’deki cami, mescit, tekke ve zaviyelerin idaresi ve buralarda çalışanların tayin ve azilleri aşağıdaki kurumlardan hangisine bırakılmıştır?
BDoğru cevap
Açıklama
3 Mart 1924’te Şeriye ve Evkaf Vekâleti’nin (Din işleri ve Vakıflar Bakanlığının) kaldırılmasını sağlayan 429 sayılı kanunla, din işlerinin günlük siyasetten arındırılması hedeflenmiştir. Bu kanun uyarınca; Türkiye’deki tüm cami, mescit, tekke ve zaviyelerin idari kontrolü, buralarda görevli imam, müezzin ve vaizlerin atanması (tayin) veya görevden alınması (azil) işlemleri Başbakanlığa bağlı olarak yeni kurulan “Diyanet İşleri Başkanlığı’na” devredilmiştir.
Soru 17
Aşağıdaki kanunlardan hangisi ile Türkiye Cumhuriyeti’nde laik ve ulusal eğitimin temelleri atılmıştır?
DDoğru cevap
Açıklama
Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde geleneksel dini eğitim veren medreseler, Batı tarzı modern okullar ve yabancı misyoner okullarının bir arada bulunması toplumda çok büyük bir kültürel ikiliğe ve çatışmaya yol açıyordu. 3 Mart 1924 tarihli Tevhid-i Tedrisat (Öğretim Birliği) Kanunu ile ülkedeki tüm okullar tek bir merkeze (MEB) bağlanmış, medreseler kapatılmış ve böylece Türkiye Cumhuriyeti’nde akla ve bilime dayalı “laik ve ulusal” eğitim sisteminin sarsılmaz temelleri atılmıştır.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi Türk İnkılabı’nın niteliklerinden biri değildir?
BDoğru cevap
Açıklama
Atatürk önderliğinde gerçekleştirilen Türk İnkılabı; emperyalizme karşı tam bağımsızlık, saltanata karşı milli egemenlik (hâkimiyet), dogmalara karşı akılcılık ve geri kalmışlığa karşı çağdaşlaşma ilkeleri üzerine inşa edilmiştir. Ayrıca yeni devlet, ülkenin bütünlüğünü korumak adına merkezi otoriteyi çok güçlü tutmuştur. Prens Sabahattin’in savunduğu ve yerel yönetimlere (eyaletlere) siyasi özerklik veren “Adem-i Merkeziyetçilik” (merkezden yönetimin zıttı) fikri ise Türk İnkılabının hiçbir zaman benimsemediği, yapısına ters olan bir niteliktir.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi Fransız İhtilali ile ortaya çıkan kavramlardan biri değildir?
BDoğru cevap
Açıklama
1789 Fransız İhtilali, dünyaya milliyetçilik (ulus-devlet), hürriyet (özgürlük), eşitlik, adalet ve liberalizm (serbesti) gibi aydınlanmacı ve burjuva temelli kavramları yayarak imparatorlukların yıkılmasına zemin hazırlamıştır. Ancak “Sosyalizm”, Fransız İhtilali’nin bir ürünü değil; ondan çok daha sonra 19. yüzyılda Sanayi Devrimi’nin yol açtığı vahşi kapitalizme, işçi ve işveren (sermaye) eşitsizliklerine bir tepki olarak ortaya çıkan ekonomik ve politik bir ideolojidir.
Soru 20
Şapka Kanunu’nun uygulanmasında hükûmet tarafından aşağıdaki kanunlardan hangisinin olağanüstü yetkileri kullanılmıştır?
DDoğru cevap
Açıklama
1925 yılındaki Şeyh Sait İsyanı’nı bastırmak ve devrimlerin önündeki engelleri kaldırmak amacıyla İsmet İnönü hükümetine meclis tarafından olağanüstü geniş yetkiler veren “Takrir-i Sükûn Kanunu” (Huzuru Sağlama Yasası) çıkarılmıştı. Hükümet, 1925’in sonlarında kabul edilen Şapka Kanunu’na karşı Rize, Erzurum ve Sivas gibi yerlerde yobaz kışkırtmasıyla çıkan isyanları ve protestoları bastırırken de İstiklal Mahkemeleri ile birlikte doğrudan bu olağanüstü kanunun verdiği sert yetkileri kullanmıştır.