Kaynak: https://lolonolo.com/2022/03/12/ataturk-ilkeleri-ve-inkilap-tarihi-2-vize-deneme-sinavi-3/
Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi 2 Vize Deneme Sınavı -3
Cumhuriyet 29 Ekim 1923'te ilan edildiğinde Rauf Bey (Orbay), Ali Fuat Paşa (Cebesoy) ve Kazım Karabekir gibi Atatürk'ün yakın silah arkadaşları, kendilerine danışılmadan bu kararın alındığını söyleyerek eleştirdi. Bu muhalefet 1924'te Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kuruluşuna uzanmıştır.
Saltanat 1 Kasım 1922'de kaldırılınca Vahdettin yurt dışına çıktı ve TBMM, Abdülmecid Efendi'yi yalnızca halife olarak seçti. Cumhuriyet ilan edildiğinde (29 Ekim 1923) halife Abdülmecid Efendi idi; hilafet 3 Mart 1924'te kaldırılmıştır.
Hilafet 3 Mart 1924'te TBMM'de kabul edilen kanunla kaldırıldı ve Osmanlı hanedanı yurt dışına çıkarıldı. Aynı gün Tevhid-i Tedrisat Kanunu kabul edildi, Şer'iye ve Evkaf Vekâleti kaldırılarak Diyanet İşleri Başkanlığı kuruldu.
Kaynağa göre İsmet İnönü, gazetelerde hilafet yanlısı yazılar çıktığını bildirerek Atatürk'e telgraf çekmiş ve bu gelişme hilafetin kaldırılmasına giden süreci hızlandırmıştır. Atatürk bunun üzerine İzmir'de devlet ileri gelenleriyle görüşerek hilafetin kaldırılması kararını olgunlaştırmıştır.
3 Mart 1924'te hilafetin kaldırılmasıyla aynı gün Tevhid-i Tedrisat Kanunu kabul edildi, Şer'iye ve Evkaf Vekâleti yerine Diyanet İşleri Başkanlığı kuruldu ve Erkân-ı Harbiye Vekâleti kaldırılarak Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Riyaseti (Genelkurmay Başkanlığı) oluşturuldu. Medeni Kanun 1926'da, laiklik ise 1937'de anayasaya girmiştir.
Şeyh Sait İsyanı 13 Şubat 1925'te Doğu Anadolu'da (Genç-Piran) başladı. İsyan üzerine Fethi Bey hükûmeti istifa etti, İsmet Paşa başbakan oldu ve Takrir-i Sükûn Kanunu çıkarıldı.
Şeyh Sait İsyanı'na karşı yumuşak tutum izlediği gerekçesiyle eleştirilen Ali Fethi Bey (Okyar) hükûmeti istifa etti ve Mart 1925'te İsmet Paşa (İnönü) yeniden başbakan oldu. İsmet Paşa hükûmeti hemen Takrir-i Sükûn Kanunu'nu çıkarmıştır.
Şeyh Sait İsyanı üzerine 4 Mart 1925'te Takrir-i Sükûn Kanunu çıkarıldı. Bu kanun hükûmete olağanüstü yetkiler verdi, İstiklal Mahkemeleri yeniden kuruldu ve isyan kısa sürede bastırıldı.
Şapka Kanunu 25 Kasım 1925'te TBMM'de kabul edildi. Atatürk şapka konusunu daha önce Ağustos 1925'te Kastamonu ve İnebolu gezisinde gündeme getirmişti; bu nedenle Ağustos tarihleri çeldiricidir.
Şapka Kanunu'na karşı Rize, Erzurum, Sivas, Kayseri, Maraş ve Giresun gibi yerlerde tepkiler ve olaylar yaşandı. Seçenekler arasında üç şehrin de olay çıkan yerler olduğu tek grup Rize-Erzurum-Sivas'tır. Olaylar Takrir-i Sükûn Kanunu ve İstiklal Mahkemeleriyle bastırılmıştır.