Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi-2 Ara Sınav (Vize)

Saltanat 1 Kasım 1922'de, yani I. TBMM döneminde kaldırıldı. II. TBMM ise Ağustos 1923'te açıldı; Ankara'nın başkent olması (13 Ekim 1923), Cumhuriyet'in ilanı (29 Ekim 1923), hilafetin kaldırılması (3 Mart 1924) ve Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kurulması (1924) bu dönemdedir.

TBMM'nin 1 Kasım 1922 kararında egemenliğin TBMM'de olduğu, halifeliğin Osmanlı hanedanından TBMM tarafından seçileceği ve Türkiye Devleti'nin hilafetin dayanağı olduğu belirtildi. Kararda İstanbul'daki Osmanlı yönetiminin, kararın alındığı tarihten değil, İstanbul'un işgal edildiği 16 Mart 1920'den itibaren ebediyen tarihe karıştığı ifade edilmiştir; bu yüzden C şıkkı yanlıştır.

1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu güçler birliği ilkesine dayanır; yasama ve yürütme yetkisi TBMM'de toplanmıştır. Ayrıca millî egemenlik vurgulanmış, Meclis başkanı hükûmetin de başkanı sayılmış ve meclis süresi iki yıl olarak belirlenmiştir. Bu yüzden 'güçler ayrılığı' bu anayasanın özelliği değildir.

1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nda yapılan en önemli değişiklik 29 Ekim 1923'teki değişikliktir. Bu değişiklikle 'Türkiye Devleti'nin şekl-i hükûmeti cumhuriyettir' hükmü eklenerek Cumhuriyet ilan edildi, cumhurbaşkanlığı ve başbakanlık makamları oluşturuldu.

Halife Abdülmecid'in padişah gibi Cuma selamlığına çıkması, sivil-asker yöneticilerle görüşmesi, ödeneğinin artırılmasını istemesi ve Ağa Han ile Emir Ali'nin İsmet Paşa'ya mektubu, halifeliğin siyasi bir odak hâline geldiğini göstererek kaldırılmasını hızlandırdı. 'Mustafa Kemal ile görüşmek istemesi' ise kaynakta bu etkenler arasında yer almaz.

Mustafa Kemal 8 Nisan 1923'te Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adına seçim beyannamesi olarak Dokuz Umde'yi yayımladı. Bu ilkeler, kurulacak Halk Fırkası'nın programının temelini oluşturdu.

1924 Anayasası'na göre seçmen yaşı 18, seçilme yaşı 30, TBMM'nin görev süresi 4 yıldı ve meclis görüşmeleri açıktı. TBMM ise her yıl Kasım ayının ilk günü kendiliğinden toplanırdı; bu nedenle 'Ocak ayında toplanır' ifadesi yanlıştır.

1924 Anayasası'na göre egemenlik kayıtsız şartsız milletindir; yasama ve yürütme yetkisi TBMM'de toplanır, yargı ise bağımsız mahkemelerce millet adına kullanılır. Hilafet 3 Mart 1924'te, yani anayasadan önce kaldırıldığı için 'halife tarafından kullanılır' ifadesi anayasada yer almaz.

Saltanatın kaldırılmasından sonra TBMM 18 Kasım 1922'de Abdülmecid Efendi'yi halife seçti. TBMM tarafından seçilen ilk ve son halife odur; hilafet 3 Mart 1924'te kaldırılmıştır.

Cumhuriyet döneminin ilk siyasi partisi, Mustafa Kemal tarafından 9 Eylül 1923'te kurulan Halk Fırkası'dır (sonra Cumhuriyet Halk Fırkası). Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası 1924'te, Serbest Cumhuriyet Fırkası 1930'da kurulmuştur.