Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi 2 Final Deneme Sınavı 9

II. Dünya Savaşı sonrasında, özellikle 1950'lerden itibaren Türk dış politikasını en çok meşgul eden konu Kıbrıs olmuştur. Kıbrıs, Türk-Yunan ilişkilerini ve Türk-Amerikan ilişkilerini (1964 Johnson Mektubu, 1974 harekâtı sonrası ambargo) derinden etkilemiştir.

1991'de Sovyetler Birliği'nin dağılması ve Türk cumhuriyetlerinin bağımsızlığını kazanmasıyla 'Adriyatik'ten Çin Seddi'ne Türk dünyası' söylemi 1990 sonrasında Türk dış politikasının gündemine girdi. Bu söylem özellikle Süleyman Demirel ve Turgut Özal dönemleriyle anılır.

1964 Johnson Mektubu ile ABD'nin Kıbrıs konusunda Türkiye'yi desteklemediğinin görülmesi, Türkiye'yi yalnızca Batı'ya bağlı dış politikasını sorgulamaya itti. Bunun sonucunda 1960'larda SSCB ve Üçüncü Dünya ülkeleriyle ilişkiler geliştirilerek çok yönlü bir dış politika benimsendi.

1955'te kurulan Bağdat Paktı'nın üyeleri Türkiye, Irak, İran, Pakistan ve İngiltere'dir. Mısır Cemal Abdünnasır yönetiminde pakta karşı çıkmış ve üye olmamıştır. Irak 1959'da çekilince pakt CENTO adını almıştır.

1945-1990 arasında Bulgaristan, Romanya, Arnavutluk ve Yugoslavya sosyalist rejimle yönetildi. Yunanistan ise iç savaşta komünistlerin yenilmesinin ardından Batı bloğunda kaldı ve 1952'de Türkiye ile birlikte NATO'ya katıldı.

NATO, Bağdat Paktı/CENTO ve 1953 Balkan Paktı Sovyet yayılmacılığına karşı oluşturulmuş Batı yanlısı ittifaklardır. Varşova Paktı ise 1955'te bizzat Sovyetler Birliği önderliğinde NATO'ya karşı kurulmuştur.

15 Temmuz 1974'te Yunan cuntasının desteğiyle Kıbrıs'ta Makarios'a karşı darbe yapıldı ve adayı Yunanistan'a bağlamayı (Enosis) amaçlayan Nikos Sampson yönetime getirildi. Türkiye garantör devlet sıfatıyla 20 Temmuz 1974'te Kıbrıs Barış Harekâtı'nı başlattı.

Türkiye NATO (1952), Avrupa Konseyi (1949), Birleşmiş Milletler (1945) ve İslam İşbirliği Teşkilatı'nın üyesidir. Avrupa Birliği'nde ise 1999'dan beri aday ülke statüsündedir, üye değildir.

Türkiye 1998'de Afrika'ya Açılım Eylem Planı'nı hazırladı ve 2005 yılını 'Afrika Yılı' ilan etti. Bu tarihten sonra Afrika ülkeleriyle siyasi, askerî, kültürel ve ekonomik ilişkiler hızla gelişti; Afrika Birliği'nde gözlemci statüsü de 2005'te elde edildi.

Türk-Yunan ilişkilerinde Batı Trakya Türklerinin hakları, Ege'deki karasuları genişliği, kıta sahanlığı ve egemenliği tartışmalı ada, adacık ve kayalıkların hepsi süregelen sorunlardır. Bu nedenle doğru cevap 'Hepsi'dir.