Şıkka dokun, anında açıklamasını gör — ya da çalışma modunda tüm cevapları aç.
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e aktarılan iktisadi mirasa yönelik doğru bir bilgidir?
EDoğru cevap
Açıklama 🤖 Yapay zekâ açıklaması
Osmanlı'dan devralınan demiryolları yabancı şirketlerce, kendi ekonomik çıkarlarına göre (limanlara ve hammadde bölgelerine) inşa edildiği için ülke geneline dengesiz dağılmıştı. Sanayi ve bankacılık gelişmemiş, deniz ticareti yabancıların elinde ve toprak dağılımı dengesizdi; bu yüzden diğer şıklar yanlıştır.
Soru 2
Türkiye İktisat Kongresi’ne yönelik aşağıdaki bilgilerden hangisi doğru değildir?
EDoğru cevap
Açıklama 🤖 Yapay zekâ açıklaması
İzmir İktisat Kongresi 17 Şubat 1923'te, Lozan görüşmelerinin kesintiye uğradığı dönemde Kâzım Karabekir başkanlığında toplandı ve açılış konuşmalarından birini Mustafa Kemal yaptı. Kongrede devletçilik değil, özel teşebbüsün desteklenmesi (karma ekonomi) kararı çıktı; devletçilik 1930'larda benimsenmiştir.
Soru 3
Aşağıdaki maddelerden hangisi Lozan Barış Antlaşması’ndaki ekonomik hükümler arasında yer almaz?
BDoğru cevap
Açıklama 🤖 Yapay zekâ açıklaması
Lozan'ın ekonomik hükümleri arasında kapitülasyonların kaldırılması, Osmanlı borçlarının paylaştırılması, gümrük tarifeleri, kabotaj ve yabancı şirketlerle ilgili düzenlemeler yer alır. Boğazlar ise siyasi-askerî bir konu olup ayrı bir sözleşmeyle düzenlenmiştir.
Soru 4
Lozan Barış Antlaşması ile ………………………….. tamamen kaldırılmıştır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
CDoğru cevap
Açıklama 🤖 Yapay zekâ açıklaması
Lozan Barış Antlaşması ile kapitülasyonlar tamamen kaldırıldı. Osmanlı borçları ise kaldırılmadı, Osmanlı'dan ayrılan devletler arasında paylaştırıldı; gümrük konusunda da Türkiye beş yıl süreyle bazı sınırlamaları kabul etti.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi, 1923-1929 döneminde tarım sektörüne yönelik düzenlemeler arasında değildir?
DDoğru cevap
Açıklama 🤖 Yapay zekâ açıklaması
1923-1929 döneminde tarımı desteklemek için aşar vergisi kaldırıldı (1925), Tarım Kredi Kooperatifleri kuruldu, Ziraat Bankası kredileri artırıldı ve tütün tekelini elinde tutan Reji İdaresi satın alındı. Kapsamlı bir toprak reformu ise bu dönemde yapılmadı; 1945'te Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu ile gündeme geldi.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi, 1923-1929 döneminde sanayi sektörüne yönelik kabul edilen düzenlemeler arasında yer almaktadır?
ADoğru cevap
Açıklama 🤖 Yapay zekâ açıklaması
1925'te kurulan Türkiye Sanayi ve Maadin Bankası, 1923-1929 döneminde sanayiye yönelik bir düzenlemedir. Sümerbank (1933), Etibank (1935), MTA (1935) ve Karabük Demir-Çelik (1939) ise devletçilik dönemine (1930'lar) aittir.
Soru 7
1923-1929 döneminde ……………………… şeker fabrikası açılmıştır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
BDoğru cevap
Açıklama 🤖 Yapay zekâ açıklaması
Türkiye'nin ilk şeker fabrikaları 1926'da Uşak ve Alpullu'da açıldı. Eskişehir ve Turhal şeker fabrikaları ise 1933-1934'te, devletçilik döneminde kurulmuştur.
Soru 8
Devletçilik ilkesi resmî olarak hangi yıl kabul edilmiştir?
DDoğru cevap
Açıklama 🤖 Yapay zekâ açıklaması
Devletçilik ilkesi resmî olarak 1931'de Cumhuriyet Halk Fırkası'nın III. Kurultayı'nda parti programına alınarak kabul edildi. 1937'de ise diğer ilkelerle birlikte anayasaya girdi.
Soru 9
I. Devletçilik politikasının kabul edilmesinde 1929 Dünya Ekonomik Krizi önemli bir etken olmuştur.
II. Devletçilik, özel sermayeye karşıt bir anlayışla uygulanmamıştır.
III. Devletçilik, öncelikle tarım sektöründe uygulanmıştır.
IV. Devletçilik döneminde kurulan en önemli banka Türkiye İş Bankası’dır.
Devletçilik politikasına yönelik yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
EDoğru cevap
Açıklama 🤖 Yapay zekâ açıklaması
I doğrudur: 1929 Dünya Ekonomik Krizi devletçiliğe geçişte önemli etkendir. II doğrudur: Türk devletçiliği özel sermayeyi dışlamamış, karma bir yapı öngörmüştür. III yanlıştır, devletçilik öncelikle sanayide uygulanmıştır; IV de yanlıştır, İş Bankası 1924'te kurulmuştur, devletçiliğin bankaları Sümerbank ve Etibank'tır. Doğru cevap I ve II'dir.
Soru 10
Aşağıdaki sektörlerden hangisi, Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı içerisinde bulunmamaktadır?
ADoğru cevap
Açıklama 🤖 Yapay zekâ açıklaması
1934'te uygulamaya konan Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı; dokuma, maden, kâğıt-selüloz, seramik ve kimya gibi temel sektörleri kapsıyordu. Şeker sanayisi ise 1926'dan itibaren kurulmaya başlanmıştı ve kaynakta bu planın sektörleri arasında gösterilmez.