Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi 2 Ünite 11

1960-1980 arası dönemde Türk dış politikasında önemli gelişmeler yaşandı. 27 Mayıs 1960 darbesini yapanlar Türk dış politikada hiçbir değişikliğe gidilmeyeceğini uluslararası yükümlülüklerini yerine getireceğini ilan etti. Ancak 1962’den itibaren ABD ile Sovyetler Birliği arasında yaşanan Küba Krizi akabinde 1964 senesinde Kıbrıs konusunda yaşanan gelişmeler Türk dış politikasında derinden etkiledi ve değişikliğe gidilmesinde önemli etken teşkil etti. Dış Politikada yaşan değişikliğin diğer bir nedeni de Doğu ve batı bloğu arasında yaşanan gerginliğin nispeten azalmasıdır. Yani Yumuşama (detant) adı verilen süreçti.

1960-1980 arası Türk-Amerikan ilişkileri 60’ların başında itibaren olumsuz yönden gelişti. Türkiye açısından özellikle Küba krizi ve akabinde Johnson mektubu ile 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı sonucunda ABD’nin Türkiye’ye uyguladığı ambargo ilişkilere olumsuz etkiledi. Bunun aksine gergin başlayan Türk-Sovyet ilişkileri 1965 senesinden itibaren yerini olumlu yönde gelişti. İki ülke arasındaki yakınlaşma, ekonomik alanda devam etti. Özellikle 1974 Kıbrıs Barış Harekatı’ndan sonra ABD’nin Türkiye’ye ambargo uygulaması SSCB ile yakınlaşma çabalarına ivme kazandırdı.1960-1980 arası dönemde Türkiye’nin Ortadoğu’ya yönelik dış politikasında da önemli değişiklikler meydana geldi. Nitekim Türkiye 1967 ve 1973 Arap-İsrail savaşlarında Arap tarafını destekledi Ayrıca Türkiye 1972’de kurulan İslam Konferansı Örgütü’ne özel bir statüyle üye oldu. 1979 senesinden itibaren uluslararası alanda yumuşamanın yerini, kısmen Soğuk Savaşa bırakması, Türk dış politikasında değişiklik yaşanmasına neden oldu. 12 Eylül Askeri Darbesi ve sonrasında kurulan askeri yönetim, ABD ve batıyla ilişkileri geliştirme çabası içine girildi.

1990-2000 dönemde doğu blokunda bir çöküş yaşandı. Bu bağlamda 1991’de Sovyetler Birliği’nin dağılması, yeni bir durumu ortaya çıktı. İki kutuplu dünya yerini karışıklığa ve bölgesel sıcak çatışmalara bıraktı. Bu süreç Türkiye’ye yeni kazanımlar için uygun ortam sağladı. Ancak iç siyasette yaşana gelişmeler nedeniyle Türkiye bu durumdan yeterince istifade edemedi. Bunu yanında bu dönemde güney komşusu olan Irakta yaşana gelişmeler Türk dış politikasını şekillendiren bir diğer etken oldu.

A) 1961

B) 1951

C) 1981

D) 1971

E) 1941

A) 1939

B) 1989

C) 1969

D) 1959

E) 1949

A) 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı

B) Küba Krizi

C) Türkiye’nin SSCB ile yakın ilişki kurması

D) 1991 Körfez Savaşı

E) II. Dünya Savaşının başlaması

A) 1964

B) 1962

C) 1974

D) 1967

E) 1970