Çok partili hayata geçiş sürecinde kurulmasına izin verilen ilk parti, 18 Temmuz 1945'te Nuri Demirağ tarafından kurulan Millî Kalkınma Partisi'dir. Demokrat Parti ise 7 Ocak 1946'da kurulmuştur.
Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi 2 Ünite 11
Kaynak: https://lolonolo.com/2022/03/14/ataturk-ilkeleri-ve-inkilap-tarihi-2-unite-011/
📖 Konu özeti (sınav öncesi tekrar)
Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi 2 Ünite 11
1961 seçimlerinden sonra hiçbir parti tek başına iktidar olamadı ve ordunun da etkisiyle Çankaya Protokolü doğrultusunda CHP-AP koalisyonu kuruldu. Türkiye'nin bu ilk koalisyon hükûmetinin başbakanı İsmet İnönü'dür.
27 Mayıs 1960 darbesini yapan subaylar Millî Birlik Komitesi'ni (MBK) oluşturdu ve Cemal Gürsel başkanlığında yönetimi devraldı. Millî Güvenlik Konseyi ise 12 Eylül 1980 darbesini yapan yapının adıdır.
II. Milliyetçi Cephe (MC) hükûmeti 1977'de Süleyman Demirel başbakanlığında AP, MSP ve MHP'den oluştu. I. MC hükûmeti (1975) ise bunlara ek olarak CGP'yi de içeriyordu.
CHP'nin 1959'da yayımladığı İlk Hedefler Beyannamesi; iki meclisli yasama, anayasa mahkemesi, yargı bağımsızlığı ve sosyal haklar gibi talepler içeriyordu. Bu taleplerin birçoğu 1961 Anayasası'nda hayata geçti.
12 Mart 1971 muhtırası, anarşi ve huzursuzluğun önlenemediği gerekçesiyle hükûmete verildi ve Başbakan Süleyman Demirel istifa etmek zorunda kaldı. Ardından Nihat Erim başkanlığında partiler üstü hükûmet kuruldu.
1982 Anayasası'nın geçici 4. maddesiyle getirilen eski siyasetçilere yönelik yasaklar, 6 Eylül 1987 halkoylamasıyla kaldırıldı. Böylece Demirel, Ecevit, Erbakan ve Türkeş gibi liderler aktif siyasete dönebildi.
12 Mart 1971 muhtırasından sonra kurulan Nihat Erim, Ferit Melen ve Naim Talu hükûmetleri 'partiler üstü' hükûmetler olarak anıldı. Bu hükûmetlerin ayırt edici özelliği, meclis dışından teknokratlara (beyin takımı) yer verilmesiydi.
Millî bakiye sistemi, artık oyların ülke genelinde toplanarak küçük partilere de milletvekilliği kazandırdığı bir seçim sistemidir ve yalnızca 1965 seçimlerinde uygulanmıştır. Bu sistem sayesinde TİP gibi küçük partiler meclise girebildi; 1969'da kaldırıldı.
Fazilet Partisi 2001'de kapatılınca Millî Görüş geleneği ikiye ayrıldı: gelenekçi kanat Recai Kutan liderliğinde Saadet Partisi'ni, yenilikçi kanat ise AK Parti'yi kurdu.