Bilgisayar Ağları 2023 Final

Taşıma sisteminin performansı bant genişliği, verim oranı, yayılım gecikmesi ve kullanılan fiziksel aktarım ortamı/sinyal türü gibi ölçütlere bağlıdır. 'Veri genişliği' bu performans ölçütlerinden biri değildir.

Çift bükümlü kablolar iki türe ayrılır: korumasız çift bükümlü (UTP) ve korumalı çift bükümlü (STP) kablo. Kategori (Cat5, Cat6 vb.) ise bu kabloların performans sınıflarıdır, tür ayrımı değildir.

TCP bağlantı yönelimli bir taşıma protokolüdür; kayan pencere (sliding window) mekanizmasıyla akış kontrolü ve hata kontrolü sağlar. UDP bağlantısızdır ve akış kontrolü yapmaz; IP ve ICMP ise ağ katmanı protokolleridir.

Ağlar kapsadıkları alana göre sınıflanır: PAN (kişisel alan ağı) bir kişinin çevresindeki birkaç metrelik alanı kapsar ve bir bina içinde rahatlıkla kurulabilir. CAN (kampüs ağı) birden çok binayı, MAN bir şehri, WAN ise ülkeler/kıtalar gibi çok geniş alanları kapsar; bu nedenle tek bir bina içine sığan ağ türü yalnızca PAN'dır.

Uluslararası Telekomünikasyon Birliği'nin İngilizce adı International Telecommunication Union'dır ve kısaltması ITU'dur. ITU, telekomünikasyon standartlarını belirleyen Birleşmiş Milletler'e bağlı kuruluştur.

Halka topolojide veri, halkadaki komşu cihazlar üzerinden sırayla iletilir ve token (jeton) mekanizması sayesinde aynı anda yalnızca jetonu elinde bulunduran tek cihaz iletim yapabilir. Ayrıca her cihazın yalnızca iki komşuya bağlanması, örgü topolojiye göre kurulum maliyetini düşük tutar.

Köprü (bridge), iki ayrı ağı (ya da ağ segmentini) birbirine bağlayan ve MAC adreslerine göre çerçeveleri ileten veri bağı katmanı cihazıdır. Tekrarlayıcı (repeater) ise ağları birleştirmez, yalnızca sinyali güçlendirerek mesafeyi uzatır.

OSI modelinde hata tespiti ve düzeltme teknikleri 2. katman olan veri bağı (data link) katmanında tanımlıdır. Bu katman çerçevelere eklediği kontrol bilgileriyle (ör. CRC) iletim hatalarını yakalar.

Katmanlı mimaride veri her katmanda farklı adla anılır: taşıma katmanında segment, ağ katmanında paket, veri bağı katmanında çerçeve (frame), fiziksel katmanda bit. Bu yüzden çerçeve ifadesi veri (bağı) katmanına aittir.

Devre anahtarlamada iletişim başlamadan önce kaynak ile hedef arasında bir hat kurulur ve iletişim süresince bu hat yalnızca o kullanıcıya rezerve edilir. Paket anahtarlamada ise hat paylaşılır, paketler bağımsız olarak iletilir.

Üç yollu el sıkışmada (SYN, SYN-ACK, ACK) veri gönderilmeden önce bağlantı kurmak için ek mesajlar karşılıklı gönderilir. Bu ek gidiş-dönüşler iletişime gecikme eklediğinden zaman maliyetini yükseltir; karşılığında güvenilir bir bağlantı sağlanır. Belirli bir ms değeri ise ağ koşullarına bağlıdır, sabit değildir.

Klasik telefon şebekesi devre anahtarlama mantığıyla çalışır: arama başladığında iki uç arasında özel bir hat kurulur ve görüşme boyunca bu hat ayrılmış kalır.

HTTP'de 404 durum kodu 'Not Found', yani istenen kaynağın sunucuda bulunamadığını belirtir. 400 Bad Request, 401 Unauthorized, 402 Payment Required ve 403 Forbidden anlamına gelir; bu yüzden diğer şıklardaki kod-açıklama eşleştirmeleri yanlıştır.

Veri bağı katmanının temel görevleri çerçeveleme, fiziksel adresleme, hata kontrolü ve akış kontrolüdür. Veri şifreleme, şifre çözme ve sıkıştırma ise sunum (presentation) katmanının görevleridir.

Katmanlı mimaride her katman bir alt katmandan hizmet alır ve üst katmanlara hizmet verir. Veri bağı katmanı hizmetini kendisinin hemen altındaki fiziksel katmandan alır; seçenekler arasında alt katmanı doğru olarak fiziksel katman gösteren tek şık A'dır. Ürettiği hizmet ağ katmanından başlayarak üst katmanlara, nihayetinde uygulama katmanına kadar taşınır.

Bir yönlendirici temelde giriş portları, çıkış portları, yönlendirme işlemcisi ve giriş portlarını çıkış portlarına bağlayan anahtarlama yapısından (switching fabric) oluşur. Anahtarlama yapısı, paketlerin doğru çıkış portuna aktarılmasını sağlar.

TCP segment başlığında kaynak/hedef port numaraları, sıra ve onay numaraları, bayraklar ve akış kontrolü için kullanılan alıcı penceresi (receive window) alanı bulunur. IP adresleri, TTL ve hop limit ise ağ katmanındaki IP başlığına ait alanlardır.

Ağ katmanı, farklı teknolojiler kullanan (heterojen) ağlar arasında mantıksal adresleme (IP) ve yönlendirme yaparak verinin ağdan ağa taşınmasını sağlar. Böylece farklı tipteki ağlar birbirleriyle iletişim kurabilir.

SMTP itme (push) prensibiyle çalışır: gönderen sunucu e-postayı karşı sunucuya kendisi iter. HTTP ve FTP ise çekme (pull) prensibiyle çalışır; istemci istediği veriyi sunucudan talep ederek çeker.

HTTP durumsuz (stateless) bir uygulama katmanı protokolüdür; sunucu önceki isteklerle ilgili bilgi tutmaz ve her isteği bağımsız değerlendirir. TCP ve UDP taşıma katmanı, IP ve ICMP ise ağ katmanı protokolleridir; uygulama katmanında değildirler.

Kapsülleme sırasında her katman, aldığı verinin önüne kendi protokolünün ihtiyaç duyduğu kontrol bilgilerini ekler; bu bilgilere başlık (header) denir. Taşınan asıl veriye ise yük (payload) denir.

OSI modelinde güvenilir iletim (hata kontrolü, yeniden iletim, onaylama) 2. katman olan veri bağı katmanında komşu düğümler arasında ve 4. katman olan taşıma katmanında uçtan uca (ör. TCP) sunulur.