Ara Sınav (Vize) 2024-2025 20 soru

Bilişim Sistemleri Analiz ve Tasarımı 2024-2025 Ara Sınav (Vize)

Kaynak: https://lolonolo.com/2026/03/06/bilisim-sistemleri-analiz-ve-tasarimi-2024-2025-vize-sorulari/

📖 Konu özeti (sınav öncesi tekrar)

Bilişim Sistemleri Analiz ve Tasarımı 2024-2025 Vize Soruları

Bilişim Sistemleri Analiz ve Tasarımı 2024-2025 Vize Soruları

Bilişim Sistemlerinin Temel Bileşenleri ve İşlevleri

Bilişim sistemleri; donanım, yazılım, veri, insanlar ve süreçlerden oluşan entegre yapılardır. Sistemin tüm fiziksel cihaz ve ekipmanlarını kapsayan bileşene donanım denir. Bu donanımlar arasında, bilgisayarın işlem yapma hızını ve kapasitesini belirleyen en kritik parça Merkezi İşlem Birimi (CPU)’dur. Veri hiyerarşisinde, bir web sitesinin ortalama çökme sayısı gibi istatistiksel çıktılar bilişim bağlamında değerlendirilir.

Kurumsal hiyerarşide farklı bilişim sistemleri farklı seviyelere hizmet eder. Günlük rutin işlemleri kaydeden Hareket İşleme Sistemleri (TPS) operasyonel seviyede kullanılırken; karmaşık senaryoları analiz eden Karar Destek Sistemleri (DSS) orta (taktiksel) seviyede tercih edilir. Bu sistemler, ürün fiyat değişimlerinin satışlara etkisini ölçmek gibi “ne olursa ne olur?” analizlerinde kilit rol oynar. En üst kademede ise stratejik kararlar için görselleştirilmiş veriler sunan gösterge panelleri (dashboards) ile Üst Yönetici Destek Sistemleri (ESS) yer alır.

Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (SDLC) ve Metodolojiler

Bir sistemin inşası belirli aşamalardan oluşur. Risk analizinin yapıldığı ve projenin genel çerçevesinin çizildiği evre planlama aşamasıdır. Gereksinimlerin netleştirildiği ve fiziksel kısıtlamalardan bağımsız mantık modelleme faaliyetlerinin yürütüldüğü evre ise analiz aşamasıdır. Proje döngüsü içerisinde en fazla emek ve süre gerektiren kısım, teorinin pratiğe döküldüğü uygulama (implementation) evresidir.

Metodoloji seçimi projenin doğasına göre değişir. Daha önce deneyimlenmemiş teknolojilerin zorunlu olduğu riskli projelerde tasarım prototipleme en doğru yaklaşımdır. Zaman kısıtı olan projelerde Hızlı Uygulama Geliştirme (RAD) tercih edilir; ancak bu model çok uzun ve devasa projeler için uygun değildir. Çevik yaklaşımlardan olan Scrum’da, takımı koordine eden ve engelleri kaldıran kişiye Scrum Ustası (Scrum Master) denir. Ekstrem Programlama (XP) ise sadelik ve geri bildirim gibi değerlere odaklanır; ancak “test” bir değer değil, bu değerleri sağlayan bir uygulamadır.

Proje Yönetimi ve Risk Stratejileri

Proje yönetiminde sorumlulukların netleşmesi için RACI matrisi kullanılır. Bu matris; sorumlu (R), hesap verebilir (A), danışılan (C) ve bilgilendirilen (I) rollerini belirleyerek yetki karmaşasını önler. Fizibilite çalışmalarında, yeni bir donanım veya sunucu satın alma gerekliliği teknik fizibilite kapsamında değerlendirilir. Projelerin bütünleşik değerlendirilmesinde Delphi veya nominal grup teknikleri kullanılırken, pazar dengesi analizi bu süreçte kullanılan birincil teknik değildir.

Risk yönetimi, olası aksaklıklara karşı hazırlıklı olmayı gerektirir. Risk yanıtı geliştirme faaliyetinin nihai çıktısı Risk Yönetim Planı’dır. Bir risk gerçekleştiğinde devreye girecek B planlarını ve tetikleyici faaliyetleri içeren doküman ise Acil Durum Planı’dır. Sistem isteğini tetikleyen unsurlar genellikle hatalı raporlar veya eksik görevlerdir; oysa devamsızlık oranlarındaki düşüşler olumlu bir durum olduğu için sistem değişikliğini tetikleyen bir sorun teşkil etmez.

Bilişim Sistemleri Analiz ve Tasarımı 2024-2025 Vize Soruları

Bilişim Sistemleri Analiz ve Tasarımı 2024-2025 Vize Soruları

20 soru
Şıkka dokun, anında açıklamasını gör — ya da çalışma modunda tüm cevapları aç.
Soru 1
Bir risk meydana geldiğinde; riske verilecek yanıt, olası B planı ve B planını tetikleyen faaliyet hangi risk yanıtlama belgesinde tablolar halinde verilir?
ADoğru cevap
Açıklama
Proje yönetiminde risk yönetimi hayati bir aşamadır. Bir riskin gerçekleşmesi durumunda kaosun önlenmesi için önceden hazırlanan “Acil Durum Planı” (Contingency Plan), riskin tetikleyici unsurlarını tanımlar. Bu doküman, risk oluştuğunda kimin ne yapacağını, ana faaliyetlerin aksamaması için devreye alınacak ikincil (B planı) stratejileri ve bu geçişin hangi kriterlere göre yapılacağını ayrıntılı tablolarla gösterir.
Soru 2
“Bir web sitesinin bir saatteki ortalama çökme sayısı 2,7” olarak hesaplanmıştır. Bu ifadedeki 2,7 değeri aşağıdakilerden hangisine tekabül etmektedir?
BDoğru cevap
Açıklama 🤖 Yapay zekâ açıklaması

Ham gözlemler (tek tek çökme kayıtları) veridir; bunlar işlenip anlamlı bir sonuca dönüştürüldüğünde (saatlik ortalama 2,7) ortaya işlenmiş veri, yani enformasyon çıkar. Kaynak kitapta veri-enformasyon-bilgi-bilgelik hiyerarşisinde işlenmiş veri düzeyi 'bilişim' olarak adlandırıldığından 2,7 değeri bilişime karşılık gelir.

Soru 3
Proje yürütme sürecindeki iş kırılımda yer alan her bir göreve ilgili personelin atanması için kullanılan matris yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
DDoğru cevap
Açıklama
RACI matrisi, bir projedeki görev ve sorumlulukların netleştirilmesi için kullanılan en yaygın yöntemdir. Baş harfleri şu kavramları temsil eder: Responsible (Sorumlu/İşi yapan), Accountable (Hesap verebilir/Onaylayan), Consulted (Danışılan) ve Informed (Bilgilendirilen). Bu matris sayesinde iş kırılım yapısındaki her bir faaliyetin sahibi belirlenir ve yetki karmaşası önlenir.
Soru 4
Bilgisayarların hızlarını ve işlem yapma kapasitelerini (iş yüklerini) belirleyen donanım parçası aşağıdakilerden hangisidir?
EDoğru cevap
Açıklama
CPU (Central Processing Unit), bilgisayarın “beyni” olarak kabul edilir. Sistemdeki tüm mantıksal ve aritmetik işlemler burada gerçekleştirilir. Bir bilgisayarın aynı anda ne kadar karmaşık işi ne kadar sürede tamamlayabileceği, doğrudan CPU’nun çekirdek sayısı ve saat hızı (GHz) ile belirlenir. RAM verilerin geçici tutulduğu, Sabit Disk ise kalıcı saklandığı yerdir; ancak hızı asıl belirleyen CPU’dur.
Soru 5
Mantık modelleme hangi sistem geliştirme aşamasında yürütülen bir faaliyettir?
DDoğru cevap
Açıklama
Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü’nde (SDLC), analiz aşaması “mevcut sistem nedir?” ve “yeni sistem ne yapmalıdır?” sorularına yanıt arar. Mantık modelleme (logical modeling), sistemin verileri nasıl işlediğini, süreçler arası veri akışını (DFD gibi) fiziksel kısıtlamalardan bağımsız olarak şemalaştırma işidir. Bu, tasarım aşamasına geçmeden önce gereksinimlerin netleştirildiği analiz evresinin bir parçasıdır.
Soru 6
Gerekli olan bir sunucunun satın alınmasına hangi fizibilite aşamasında karar verilir?
CDoğru cevap
Açıklama
Teknik fizibilite, projenin mevcut teknolojik imkanlarla yapılabilirliğini sorgular. Sistemin çalışması için gerekli donanım (sunucu, depolama birimi vb.), yazılım ve teknik yetkinliklerin analizi bu aşamada yapılır. Eğer projenin hayata geçmesi için yeni bir fiziksel cihazın satın alınması gerekiyorsa, bu ihtiyaç teknik fizibilite raporunda değerlendirilir ve bütçelendirilir.
Soru 7
Farklı teknolojilerin kullanılmasının zorunlu olduğu projeler için en doğru sistem geliştirme metodolojisi aşağıdakilerden hangisidir?
ADoğru cevap
Açıklama
Bir projede daha önce deneyimlenmemiş veya karmaşık farklı teknolojiler bir arada kullanılacaksa, teknik risk oldukça yüksektir. “Tasarım Prototipleme” metodolojisi, sistemin tamamını inşa etmeden önce kritik teknolojik kısımları test etmek için küçük modeller oluşturulmasını sağlar. Bu sayede seçilen teknolojinin projeye uygun olup olmadığı erkenden görülür ve büyük kayıpların önüne geçilir.
Soru 8
Bir bilişim sistemi içerisindeki bütün fiziksel cihaz ve ekipmanları anlatan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
BDoğru cevap
Açıklama
Bilişim sistemleri; donanım, yazılım, veri, insanlar ve süreçler (prosedürler) olmak üzere beş ana bileşenden oluşur. Donanım (hardware), sistemin elle tutulabilen tüm fiziksel parçalarını kapsar; bilgisayar kasası, monitör, sunucular, kablolar, sensörler ve çipler bu kategoridedir. Yazılım ise bu fiziksel parçaların ne yapması gerektiğini söyleyen kod bütünüdür.
Soru 9
Gösterge panelleri genelde aşağıda verilen bilişim sistemlerinden hangisinde tercih edilir?
CDoğru cevap
Açıklama
Üst Yönetici Destek Sistemleri (ESS), kurumun en üst kademesindeki yöneticilerin stratejik kararlar almasına yardımcı olur. Bu yöneticiler detaylı raporlardan ziyade, kurumun genel gidişatını (satışlar, kar marjları, hisse değerleri) grafikler ve renkli sinyallerle özetleyen “Gösterge Panellerine” (Dashboards) ihtiyaç duyarlar. Bu paneller karmaşık verileri hızlıca görselleştirir.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi ekstrem programlama değerlerinden birisi değildir?
EDoğru cevap
Açıklama
Ekstrem Programlama (XP), çevik (agile) yazılım geliştirme yaklaşımlarından biridir ve dört temel değeri (bazı kaynaklarda cesaret ile birlikte beş) savunur: İletişim, Sadelik, Geri Bildirim ve Saygı. “Test” bir değer değil, XP içerisinde bu değerleri hayata geçirmek için kullanılan çok önemli bir “teknik uygulama”dır (Test-driven development gibi). Soru “değer” bazında bir ayrım sormaktadır.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi sistem isteğini tetikleyebilecek unsurlar arasında sayılamaz?
ADoğru cevap
Açıklama
Yeni bir bilişim sistemi isteği genellikle mevcut bir “sorun” veya “verimsizlik” üzerine doğar. Görevlerin yapılamaması, hatalı çıktılar veya raporlardaki yanlışlıklar sistemin değişmesi gerektiğini gösterir. Ancak çalışanların devamsızlık oranlarının “düşmesi”, kurum için olumlu bir performanstır ve bir sistem değişikliği veya yeni bir sistem talebi için negatif bir tetikleyici (problem) teşkil etmez.
Soru 12
Prince II proje sertifikasyonunda iş paketleri hangi aşamada belirlenir?
DDoğru cevap
Açıklama
Prince II (Projects in Controlled Environments), süreç odaklı bir proje yönetim metodolojisidir. Bu metodolojide “Teslimatı Yönetme” (Managing Product Delivery) süreci, proje yöneticisi ile ekip liderleri arasındaki bağı temsil eder. İş paketleri (Work Packages) bu aşamada tanımlanır, atanır ve bu paketlerin tamamlanması sonucunda projenin somut çıktıları ortaya çıkar.
Soru 13
Hızlı uygulama geliştirme ile ilgili verilen aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
ADoğru cevap
Açıklama
Hızlı Uygulama Geliştirme (RAD), adından da anlaşılacağı üzere projeyi bir an önce bitirip işlevsel bir ürünü kullanıcıya sunmayı amaçlar. Genellikle küçük ve orta ölçekli, zaman baskısının yoğun olduğu projelerde kullanılır. Yıllarca sürecek çok uzun ve aşırı kapsamlı projeler için RAD yerine daha geleneksel veya döngüsel ağır modeller tercih edilebilir.
Soru 14
Scrum yönteminde proje yönetimi görevini hangi takım elemanı üstlenir?
CDoğru cevap
Açıklama
Scrum, çevik yöntemlerin en popüleridir. Bu yöntemde klasik anlamda bir “proje yöneticisi” yoktur. Bunun yerine “Scrum Master” (Scrum Ustası) bulunur. Scrum Master’ın görevi takımı yönetmek değil, takımın önündeki engelleri kaldırmak, süreci Scrum kurallarına göre koordine etmek ve takımın verimliliğini artırmaktır. Ürün Sahibi (Product Owner) ise işin önceliklerini belirleyen kişidir.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi projelerin bütünleşik değerlendirmesinde kullanılmaz?
DDoğru cevap
Açıklama
Bir bilişim projesinin fizibilitesini ve değerini ölçerken kullanılan yöntemler genellikle içsel verimlilik ve uzman görüşüne dayanır. Çok kriterli karar verme, Delphi yöntemi (uzman paneli), nominal grup ve ağırlıklı puanlama yaygın tekniklerdir. “Pazar dengesi analizi” ise daha çok ekonomi ve makro pazarlama alanıyla ilgilidir; spesifik bir yazılım projesinin sistem analizi aşamasındaki bütünleşik teknik değerlendirmesi için birincil bir araç değildir.
Soru 16
Bir ürünün fiyatındaki değişimlerin, satış miktarı üzerinde nasıl etki oluşturduğu aşağıdaki hangi bilişim sistemi ile belirlenebilir?
EDoğru cevap
Açıklama
Karar Destek Sistemleri (DSS), “ne olursa ne olur?” (what-if) analizleri yapmak için kullanılır. Bir ürünün fiyatı değiştiğinde talebin veya kârın nasıl etkileneceği gibi karmaşık modelleme ve senaryo testleri DSS’in temel işlevidir. Yönetim Bilişim Sistemleri (MIS) ise daha çok geçmişe dönük özet raporlar sunar, geleceğe yönelik simülasyon yapmaz.
Soru 17
Risk analizi aşağıdaki hangi sistem geliştirme aşamasında yürütülen bir faaliyettir?
BDoğru cevap
Açıklama
Proje başlamadan önce ve başlangıç aşamasında, projenin başarısını engelleyebilecek olası tehlikelerin (bütçe aşımı, zaman gecikmesi, teknik başarısızlık) belirlenmesi gerekir. Bu faaliyetler (fizibilite çalışmalarıyla birlikte) “Planlama” aşamasında gerçekleştirilir. Risk analizi bu evrede yapılarak projenin “yapılabilir” olup olmadığına karar verilir.
Soru 18
Aşağıda verilen karar seviyesi ve bilişim sistemi eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
CDoğru cevap
Açıklama
Karar Destek Sistemleri (DSS), genellikle alt kademe çalışanlardan ziyade orta ve üst düzey yöneticiler (taktiksel seviye) tarafından karmaşık kararların verilmesi için kullanılır. Operasyonel seviyede ise daha çok günlük işlemleri kaydeden “Hareket İşleme Sistemleri” (TPS) kullanılır. Bu nedenle C seçeneğindeki eşleşme yanlıştır.
Soru 19
En fazla emek ve süre gerektiren proje yönetimi aşaması aşağıdakilerden hangisidir?
BDoğru cevap
Açıklama
Bir bilişim projesinin SDLC döngüsünde; analiz ve tasarım teorik kısımlardır. Ancak “Uygulama” (Implementation) aşaması, kodlamanın yapıldığı, sistemin kurulduğu, donanımların yerleştirildiği ve çalışanların eğitildiği en yoğun evredir. Hem insan gücü hem de zaman maliyeti açısından genellikle pastanın en büyük payı bu aşamaya aittir.
Soru 20
Risk yanıtı geliştirme faaliyetinin çıktısı hangi dokümandır?
EDoğru cevap
Açıklama
Riskleri belirledikten ve analiz ettikten sonra, her bir riske karşı nasıl bir önlem alınacağı (kaçınma, devretme, azaltma veya kabullenme) kararlaştırılır. Tüm bu stratejilerin, rollerin ve yanıtların bir araya getirildiği bütünleşik dokümana “Risk Yönetim Planı” adı verilir. Bu plan proje boyunca rehber niteliğindedir.