Bilişim Sistemleri Analiz ve Tasarımı 2024-2025 Final Soruları
20 soru
Şıkka dokun, anında açıklamasını gör — ya da çalışma modunda tüm cevapları aç.
Soru 1
Proje beyanlarında aşağıdaki soruların hangisinin cevabı yer almaz?
EDoğru cevap
Açıklama 🤖 Yapay zekâ açıklaması
Proje beyanı (proje tüzüğü); projenin kapsamını, beklenen çıktılarını, tahmini bütçesini ve son kullanıcılarını genel hatlarıyla tanımlar. Ayrıntılı proje gereksinimleri ise daha sonra analiz aşamasında belirlenir, proje beyanında yer almaz.
Soru 2
Tek bir boş değere müsaade eden tamamen benzersiz değerler içeren anahtar türü aşağıdakilerden hangisidir?
DDoğru cevap
Açıklama 🤖 Yapay zekâ açıklaması
Tekil (unique) anahtar, sütundaki değerlerin benzersiz olmasını zorunlu kılar ancak birincil anahtardan farklı olarak (tek) bir boş (NULL) değere izin verir. Birincil anahtar ise hiç boş değer kabul etmez.
Soru 3
Ağaç yapısındaki temel ağ topolojisi aşağıdakilerden hangisidir?
EDoğru cevap
Açıklama
Ağaç (tree) topolojisi, birden fazla yıldız topolojisinin merkezi bir düğüme bağlanmasıyla oluşan ve “hiyerarşik” bir yapı gösteren ağ topolojisidir.
Soru 4
Kütüphaneden alınan bir kitabın, çıkarken öğrenci tarafından kendi üzerine alındığı bilişim sistemi aşağıdaki sistemlerden hangisine örnektir?
CDoğru cevap
Açıklama
Bir kitabın ödünç alınması gibi günlük, rutin ve tekrarlayan işlemleri kaydeden ve işleyen sistemler, “Hareket İşleme Sistemi” (Transaction Processing System – TPS) olarak adlandırılır.
Soru 5
Bağlam diyagramı ile alakalı aşağıdakilerden hangisi vanlıştır?
ADoğru cevap
Açıklama
Bağlam diyagramı (Context Diagram), bir sistemin bütününü tek bir süreç olarak gösterir ve bu sistemin dış varlıklarla olan veri alışverişini özetler. Bu diyagramda, dış varlıklar arasındaki doğrudan veri akışı gösterilmez; tüm akışlar sistem üzerinden gerçekleşir.
Soru 6
İlişkisel Veri tabanıda bulunan bir tabloda 2,3 ve 4. sütunların işçi ve 5,6,7. sütunların ise iş bilgilerini içerdiği görülmektedir. Bu tablonun iki farklı tablo olarak tasarlanmasının zorlayan normalizasyon formu aşağıdakilerden hangisidir?
ADoğru cevap
Açıklama 🤖 Yapay zekâ açıklaması
Tabloda işçi bilgileri ve iş bilgileri gibi farklı varlıklara ait sütunlar bir arada bulunuyorsa, bazı sütunlar anahtarın yalnızca bir parçasına bağımlıdır (kısmi bağımlılık). 2NF, kısmi bağımlılıkların giderilmesini şart koştuğu için bu tabloyu iki ayrı tabloya bölmeyi zorunlu kılar.
Soru 7
Bir siparişi geç veya zamanında teslim edilebilir. Müşteri zamanında veya geç onay verebilir veya hiç onay vermez. Bu koşulları karşılamak için oluşturulan karar tablosu için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
ADoğru cevap
Açıklama
Karar tablosundaki kural sayısı, koşulların alabileceği değerlerin sayısının çarpımıyla bulunur. İlk koşul (teslimat) 2 farklı değer (geç/zamanında), ikinci koşul (müşteri onayı) ise 3 farklı değer (zamanında/geç/yok) alabilir. Toplam kural sayısı = 2 × 3 = 6’dır.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi çevik metotlar için yanlıştır?
DDoğru cevap
Açıklama
Çevik metotlar, müşteri katılımını ve paydaşlarla iletişimi artırarak değişime daha esnek bir şekilde uyum sağlar. Değişimi kontrolsüz bir “kapsam kayması” olarak görmek yerine, onu yönetilebilir ve projenin değerini artıran bir süreç olarak ele alır.
Soru 9
Bir sosyal ağ tasarımı yapılıyor ise, terör, kadına şiddet ve ırkçılık gibi unsurlarla ilgili paylaşımların sistem tarafından kısıtlanması aşağıdaki gereksinimlerden hangisine ait bir örnektir?
BDoğru cevap
Açıklama
Bir sistemin terör, şiddet ve ırkçılık gibi topluma zarar veren içerikleri kısıtlaması, yasal bir zorunluluk olmasının ötesinde, toplumun genel ahlaki değerlerine ve ilkelerine uygun davranma sorumluluğu olan “etik” bir gereksinimdir.
Soru 10
Bir yazılım dilinde aşağıdaki özelliklerden hangisinin olması beklenmez?
BDoğru cevap
Açıklama 🤖 Yapay zekâ açıklaması
Bir yazılım dilinden okunabilirlik, yalınlık, genelleştirilebilirlik ve çevrilebilirlik (makine diline derlenebilme) gibi özellikler beklenir. Bağımsızlık ise kaynakta bir yazılım dilinde aranan özellikler arasında sayılmaz.
Soru 11
Bir sistemin periyodik bakımlar dışında sürekli çalışabilir halde olması aşağıdaki hangi mimari gereksinimler ile açıklanabilir?
CDoğru cevap
Açıklama
Bir sistemin, planlı kesintiler dışında, beklenen süre boyunca hatasız ve kesintisiz bir şekilde çalışmaya devam etme yeteneği, “güvenilirlik” (reliability) olarak tanımlanan mimari bir gereksinimdir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi proje planlama ve kontrol riski değildir?
CDoğru cevap
Açıklama
Süre, bütçe ve çıktı tahminlerinin yanlış yapılması ile planlamaya yeterli önemin verilmemesi, doğrudan planlama ve kontrol sürecinin kendi içindeki risklerdir. Eksik veya yanlış gereksinimler ise planlama sürecini etkileyen ancak kökeni daha çok analiz ve müşteri iletişimi aşamalarında olan bir ürün riskidir.
Soru 13
Sürücü güncelleme faaliyeti aşağıdaki bakım türlerinden hangisi içerisinde değerlendirilir?
ADoğru cevap
Açıklama 🤖 Yapay zekâ açıklaması
Kaynak kitapta sürücü güncellemeleri, sistemde ortaya çıkan aksaklıkları ve hataları gidermeye yönelik olduğu için düzeltici bakım kapsamında değerlendirilir. Düzeltici bakım, sistemin kullanımı sırasında fark edilen hataların giderilmesidir.
⚠️ Cevap anahtarı tartışmalı: Sürücü güncellemesi genellikle uyarlayıcı (adaptive) bakım olarak sınıflanır; anahtar düzeltici diyor.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi üç tıklama kuralını en iyi anlatan tanımlamadır?
EDoğru cevap
Açıklama
Kullanıcı arayüzü tasarımında bir kullanılabilirlik ilkesi olan “üç tıklama kuralı”, bir kullanıcının aradığı bilgiye veya fonksiyona sistemin herhangi bir yerinden en fazla üç fare tıklamasıyla ulaşabilmesi gerektiğini savunur.
Soru 15
Aşağıdaki çıktı türlerinden hangisi interaktiftir?
DDoğru cevap
Açıklama
Diğer seçenekler genellikle statik çıktılardır. Ancak “gösterge paneli” (dashboard), kullanıcıların verileri filtrelemesine, farklı açılardan bakmasına ve detaylara inmesine olanak tanıyan, dinamik ve etkileşimli (interaktif) bir çıktı türüdür.
Soru 16
Etnografi (gözlem) süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
CDoğru cevap
Açıklama
Etnografik gözlemin amacı, insanların doğal ortamlarındaki davranışlarını olduğu gibi anlamaktır. Bu nedenle gözlemcinin, ortamı etkilememek ve insanların doğal davranmasını sağlamak için mümkün olduğunca geri planda kalması ve “ön plana çıkmaması” gerekir.
Soru 17
Ebeveyn diyagramı çizimleri için aşağıdakilerden hangisi vanlıştır?
EDoğru cevap
Açıklama
Ebeveyn (parent) diyagramı, yani DFD Seviye 1, bağlam diyagramındaki tek sürecin alt süreçlerini gösterir. Bu seviyede sistemin ana veri depoları gösterilmeye başlanır. Veri depolarının hiç gösterilmediği diyagram Seviye 0 olan bağlam diyagramıdır.
Soru 18
Bir iş kırılımında en üst seviye aşağıdakilerden hangisidir?
DDoğru cevap
Açıklama
İş Kırılım Yapısı (WBS), hiyerarşik bir yapıdır. Bu hiyerarşinin en tepesinde, yani en üst seviyede, yapılacak tüm işlerin bütünü olan “proje”nin kendisi yer alır.
Soru 19
Eğer bir sistemde kullanıcı gereksinimleri net değilse aşağıdaki hangi sistem geliştirme metodolojisini kullanmak uygun olmaz?
BDoğru cevap
Açıklama
Şelale (Waterfall) modeli, bir sonraki aşamaya geçmeden önce her aşamanın (gereksinim analizi, tasarım vb.) tam olarak tamamlanmasını gerektiren, katı ve ardışık bir modeldir. Bu nedenle, projenin en başında kullanıcı gereksinimlerinin net ve eksiksiz olarak belirlenmediği durumlar için uygun değildir.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi mantık modellemede kullanılan görsel araçtır?
BDoğru cevap
Açıklama
Mantık modellemede, karmaşık karar kurallarını ve koşullarını görselleştirmek için kullanılan iki temel araç vardır: Karar tabloları ve “karar ağaçları”. Karar ağaçları, kararları ve olası sonuçlarını dallanan bir ağaç yapısıyla gösteren görsel bir araçtır.