Ara Sınav (Vize) 2025-2026 25 soru

Bilişim Sistemleri Analiz ve Tasarımı 2025-2026 Ara Sınav (Vize)

Kaynak: https://lolonolo.com/2026/06/18/bilisim-sistemleri-analiz-ve-tasarimi-2025-2026-vize-sorulari/

📖 Konu özeti (sınav öncesi tekrar)

Bilişim Sistemleri Analiz ve Tasarımı 2025-2026 Vize Soruları

Bilişim Sistemleri Analiz ve Tasarımı 2025-2026 Vize Soruları

Giriş

Bilişim Sistemleri Analiz ve Tasarımı dersi; bilişim sistemlerinin türlerinden sistem geliştirme yaşam döngüsüne, proje yönetimi yöntemlerinden çevik metodolojilere kadar geniş bir alanı kapsar. Ders; veri-bilgi-bilgelik hiyerarşisinden risk yönetimine, Scrum ve XP gibi çağdaş yaklaşımlardan donanım bileşenlerine uzanan bütünsel bir bakış sunar.

Bilişim Sistemleri Türleri ve Bileşenleri

Bilişim sistemleri karar seviyelerine göre sınıflandırılır: Hareket İşleme Sistemleri (TPS) operasyonel düzeyde günlük işlemleri (kütüphane ödünç verme gibi) kaydeder; Yönetim Bilişim Sistemleri (MIS) taktiksel seviyede; Üst Yönetici Destek Sistemleri (ESS) stratejik seviyede gösterge panelleriyle özet bilgi sunar. Bir bilişim sisteminin bileşenleri; donanım (fiziksel cihazlar), yazılım (programlar), veri tabanı (veriler), ağ (iletişim) ve prosedürlerdir (iş kuralları ve yönergeler). CPU; bilgisayarın hızını ve işlem kapasitesini belirleyen birimdir.

Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (SDLC)

SDLC genel olarak planlama, analiz, tasarım, uygulama, test ve bakım aşamalarından oluşur. İlk aşama planlamadır; risk analizi de bu aşamada yürütülür. Mantık (lojik) modelleme analiz aşamasında, fiziksel tasarım ise tasarım aşamasında yapılır. Teknik fizibilite; donanım ve teknik altyapı kararlarını (sunucu satın alma gibi) değerlendirir. Veri Akış Diyagramları (DFD); süreçleri, veri depolarını, dış varlıkları ve veri akışlarını modellemek için kullanılır.

Yazılım Geliştirme Modelleri

Çağlayan (Waterfall) modeli; aşamaların sıralı ve doğrusal ilerlediği geleneksel bir modeldir. Çevik (Agile) metotlar; müşteri katılımını ve paydaş iletişimini artırır, dokümantasyonu azaltır ve değişimi kontrollü biçimde yönetir. Ekstrem Programlama (XP) beş değere dayanır: iletişim, sadelik, geri bildirim, cesaret ve saygı. Hızlı Uygulama Geliştirme (RAD); prototiplerle zaman kısıtlı projelerde son ürüne hızla ulaşmayı hedefler. Scrum’da Sprint döngüleri kullanılır; Scrum Ustası proje yönetimini, Ürün Sahibi ise gereksinim önceliklendirmesini üstlenir.

Proje Yönetimi ve Risk

Projeler; kesin başlangıç-sonu olan, benzersiz amaçlı, kaynak yönetimi gerektiren ve belirsizlik içeren süreçlerdir. RACI matrisi; her göreve sorumlu, onaylayan, danışılan ve bilgilendirilen kişileri atayarak rolleri netleştirir. PRINCE2’de iş paketleri “Teslimatı Yönetme” aşamasında belirlenir. Risk yanıtı geliştirmenin çıktısı risk yönetim planıdır. Projelerin bütünleşik değerlendirmesinde nominal grup tekniği, Delphi, çok kriterli karar verme ve ağırlıklı ortalama kullanılır.

25 soru
Şıkka dokun, anında açıklamasını gör — ya da çalışma modunda tüm cevapları aç.
Soru 1
‘Bir web sitesinin bir saatteki ortalama çökme sayısı 2,7′ olarak hesaplanmıştır.’ Bu ifadedeki 2,7 değeri aşağıdakilerden hangisine tekabül etmektedir?
CDoğru cevap
Açıklama 🤖 Yapay zekâ açıklaması

Tek tek çökme kayıtları ham veridir; bunların işlenmesiyle elde edilen saatlik ortalama 2,7 değeri işlenmiş, anlamlı hale gelmiş veridir. Kaynak kitapta veri hiyerarşisinde bu işlenmiş veri düzeyi 'bilişim' olarak adlandırıldığından doğru cevap bilişimdir.

Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi ekstrem programlama değerlerinden birisi değildir?
ADoğru cevap
Açıklama
Ekstrem Programlama (XP) beş temel değere dayanır: iletişim, sadelik, geri bildirim, cesaret ve saygı. Test ise bir XP değeri değil, bir uygulama/pratiktir (test güdümlü geliştirme gibi). Bu nedenle değerler arasında yer almayan seçenek “Test”tir. Doğru cevap A’dır.
Soru 3
Kütüphaneden alınan bir kitabın, çıkarken öğrenci tarafından kendi üzerine alındığı bilişim sistemi aşağıdaki sistemlerden hangisine örnektir?
ADoğru cevap
Açıklama
Hareket İşleme Sistemi (Transaction Processing System); günlük rutin işlemleri (ödünç verme, iade, satış, kayıt vb.) kaydeden ve işleyen operasyonel düzeydeki sistemdir. Kütüphaneden kitap alındığında bunun öğrencinin üzerine kaydedilmesi; tipik bir hareket (transaction) işlemidir. Bu nedenle örnek bir Hareket İşleme Sistemidir. Doğru cevap A’dır.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi çevik metotlar için yanlıştır?
DDoğru cevap
Açıklama
Çevik metotlar; değişimi kontrollü biçimde yönetmeyi ve sık geri bildirimlerle kapsamı düzenli olarak gözden geçirmeyi amaçlar; bu sayede kapsam kaymasını (scope creep) önlemeye yardımcı olur. ‘Kapsam kaymasına neden olur’ ifadesi çevik metotların amacına aykırıdır ve yanlıştır. Diğer seçenekler (kabul ihtimalini artırma, iletişim, müşteri katılımı, düşük dokümantasyon) çevik metotların doğru özellikleridir. Doğru cevap D’dir.
Soru 5
Gerekli olan bir sunucunun satın alınmasına hangi fizibilite aşamasında karar verilir?
BDoğru cevap
Açıklama
Teknik fizibilite; projenin gerçekleştirilebilmesi için gerekli donanım, yazılım ve teknik altyapının (sunucu, ağ, cihaz vb.) yeterliliğini ve temin edilebilirliğini değerlendirir. Bir sunucunun satın alınması gibi teknik kaynak kararları bu aşamada verilir. Organizasyonel, operasyonel, yasal ve çizelge fizibiliteleri ise farklı boyutları ele alır. Doğru cevap B’dir.
Soru 6
Mantık modelleme hangi sistem geliştirme aşamasında yürütülen bir faaliyettir?
CDoğru cevap
Açıklama
Mantık (lojik) modelleme; sistemin “ne yapması gerektiğini” fiziksel uygulama detaylarından bağımsız olarak tanımlayan faaliyettir ve sistem geliştirmenin analiz aşamasında yürütülür. Bu aşamada veri akış diyagramları ve süreç modelleri oluşturularak gereksinimler kavramsal düzeyde modellenir. Tasarım aşamasında ise fiziksel modelleme yapılır. Doğru cevap C’dir.
Soru 7
Bilgisayarların hızlarını ve işlem yapma kapasitelerini (iş yüklerini) belirleyen donanım parçası aşağıdakilerden hangisidir?
CDoğru cevap
Açıklama
Merkezi İşlem Birimi (CPU); bilgisayarın “beyni” olarak komutları işleyen ve hesaplamaları yapan birimdir. Bilgisayarın hızını ve işlem yapma kapasitesini (iş yükünü) doğrudan belirleyen donanım parçasıdır. RAM geçici veri saklama, sabit disk kalıcı depolama, anakart bileşenleri birbirine bağlama görevi görür. Doğru cevap C’dir.
Soru 8
Prince II proje sertifikasyonunda iş paketleri hangi aşamada belirlenir?
BDoğru cevap
Açıklama
PRINCE2 proje yönetim metodolojisinde iş paketleri (work packages); “Teslimatı/Ürün Teslimini Yönetme” (Managing Product Delivery) aşamasında belirlenir ve takım yöneticilerine atanır. Bu aşamada işin nasıl yapılacağı ve teslim edileceği yönetilir. Aşamaları yönetme bir sonraki aşamayı planlarken, yönlendirme ise üst kurulun karar verme sürecidir. Doğru cevap B’dir.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi proje planlama ve kontrol riski değildir?
DDoğru cevap
Açıklama
Eksik veya yanlış gereksinimlerin oluşturulması; planlama ve kontrol riski değil, bir gereksinim (analiz) riskidir; sistemin analiz aşamasında ortaya çıkar. Çıktı tahminlerinin gerçekçi olmaması, sürenin yanlış belirlenmesi, planlamaya önem verilmemesi ve bütçenin yanlış modellenmesi ise doğrudan proje planlama ve kontrol süreçleriyle ilgili risklerdir. Doğru cevap D’dir.
Soru 10
Bir bilişim sistemi içerisindeki bütün fiziksel cihaz ve ekipmanları anlatan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
ADoğru cevap
Açıklama
Donanım (hardware); bir bilişim sistemindeki tüm fiziksel cihaz ve ekipmanları (bilgisayar, sunucu, yazıcı, klavye, monitör, depolama birimleri vb.) ifade eder. Yazılım soyut programları, veri tabanı verilerin saklandığı yapıyı, prosedür ise işleyiş kurallarını anlatır. Fiziksel bileşenlerin tümünü kapsayan kavram donanımdır. Doğru cevap A’dır.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi projeler için yanlıştır?
EDoğru cevap
Açıklama
Projeler doğası gereği belirsizlik, risk ve değişim içerir; bu yüzden risk yönetimi proje yönetiminin temel bileşenlerindendir. “Belirsizlik içermez” ifadesi projelerin gerçek doğasına aykırıdır ve yanlıştır. Diğer seçenekler doğrudur: projelerin kesin başlangıç-sonu, benzersiz amacı vardır, kaynak yönetimi gerektirir ve değer yaratmayı hedefler. Doğru cevap E’dir.
Soru 12
Hızlı uygulama geliştirme ile ilgili verilen aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
DDoğru cevap
Açıklama
Hızlı Uygulama Geliştirme (RAD – Rapid Application Development); kısa sürede prototip üreterek son ürüne hızla ulaşmayı amaçlayan bir yaklaşımdır ve özellikle zaman kısıtlı, küçük-orta ölçekli projeler için uygundur. “Çok uzun projelerde kullanılır” ifadesi RAD’ın amacına aykırıdır; uzun ve büyük ölçekli projeler için tercih edilmez. Doğru cevap D’dir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi projelerin bütünleşik değerlendirmesinde kullanılmaz?
CDoğru cevap
Açıklama
Projelerin bütünleşik (toplu) değerlendirmesinde; nominal grup tekniği, çok kriterli karar verme, Delphi yöntemi ve ağırlıklı ortalama gibi grup karar verme ve önceliklendirme teknikleri kullanılır. Pazar dengesi analizi ise bir ekonomi/piyasa kavramı olup proje değerlendirmesinde kullanılan bir teknik değildir. Doğru cevap C’dir.
Soru 14
Gösterge panelleri genelde aşağıda verilen bilişim sistemlerinden hangisinde tercih edilir?
BDoğru cevap
Açıklama
Gösterge panelleri (dashboards); özetlenmiş, görsel ve stratejik bilgileri sunarak üst düzey yöneticilerin hızlı karar almasını sağlar. Bu nedenle özellikle Üst Yönetici Destek Sistemlerinde (Executive Support System) tercih edilir. Bu sistemler stratejik düzeyde özet veriler, trendler ve performans göstergeleri sunar. Doğru cevap B’dir.
Soru 15
Risk yanıtı geliştirme faaliyetinin çıktısı hangi dokümandır?
ADoğru cevap
Açıklama
Risk yanıtı geliştirme faaliyeti; tanımlanan ve analiz edilen risklere karşı alınacak önlemleri ve stratejileri (kaçınma, azaltma, transfer, kabul) belirler. Bu faaliyetin temel çıktısı risk yönetim planıdır; bu plan risklere nasıl yanıt verileceğini sistematik biçimde belgeler. Doğru cevap A’dır.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi sistem isteğini tetikleyebilecek unsurlar arasında sayılamaz?
BDoğru cevap
Açıklama
Sistem isteği (system request); genellikle bir sorun, eksiklik ya da iyileştirme ihtiyacından doğar. Yerine getirilemeyen görevler, ürün hataları, yanlış raporlar ve eksik sonlanan görevler birer problem olduğundan sistem isteğini tetikleyebilir. Devamsızlık oranlarındaki düşüş ise olumlu bir gelişmedir ve bir sorun olmadığından sistem isteğini tetikleyen bir unsur sayılamaz. Doğru cevap B’dir.
Soru 17
Aşağıda verilen karar seviyesi ve bilişim sistemi eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
DDoğru cevap
Açıklama
Karar Destek Sistemleri (DSS); operasyonel değil, orta-üst (taktiksel/stratejik) düzeydeki yöneticilerin yarı yapılandırılmış ve yapılandırılmamış kararlarını desteklemek için kullanılır. “Operasyonel seviye” eşleştirmesi yanlıştır. Hareket işleme sistemleri operasyonel, yönetim bilişim sistemleri taktiksel, üst yönetici destek sistemleri ise stratejik seviyeye doğru biçimde eşleştirilmiştir. Doğru cevap D’dir.
Soru 18
Proje yürütme sürecindeki iş kırılımda yer alan her bir göreve ilgili personelin atanması için kullanılan matris yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
EDoğru cevap
Açıklama
RACI matrisi; bir projedeki her görev için ilgili kişilerin rollerini tanımlar: Responsible (Sorumlu/uygulayan), Accountable (Onaylayan/hesap veren), Consulted (Danışılan) ve Informed (Bilgilendirilen). İş kırılım yapısındaki görevlere personel atamak ve sorumlulukları netleştirmek için kullanılan matris yöntemidir. CRUD veri işlemleri, JAD ortak uygulama tasarımı, RAD hızlı uygulama geliştirme yöntemidir. Doğru cevap E’dir.
Soru 19
Risk analizi aşağıdaki hangi sistem geliştirme aşamasında yürütülen bir faaliyettir?
EDoğru cevap
Açıklama
Risk analizi; projenin başında, planlama aşamasında yürütülen bir faaliyettir. Bu aşamada olası riskler tanımlanır, olasılık ve etkileri değerlendirilir ve risk yanıt stratejileri planlanır. Erken risk analizi; projenin ilerleyen aşamalarında karşılaşılabilecek sorunlara karşı hazırlıklı olmayı sağlar. Doğru cevap E’dir.
Soru 20
Scrum yönteminde proje yönetimi görevini hangi takım elemanı üstlenir?
EDoğru cevap
Açıklama
Scrum yönteminde Scrum Ustası (Scrum Master); sürecin doğru işlemesini sağlayan, takımın önündeki engelleri kaldıran ve Scrum kurallarının uygulanmasını kolaylaştıran kişidir; proje yönetimi rolünü üstlenir. Ürün Sahibi (Product Owner) ürün gereksinimlerinden ve önceliklendirmeden sorumludur. Geliştirme takımı ise ürünü geliştirir. Doğru cevap E’dir.
Soru 21
Veri akış diyagramında (DFD) bir “süreç” (process) aşağıdakilerden hangisini temsil eder?
BDoğru cevap
Açıklama
Veri Akış Diyagramında (DFD) süreç (process); gelen veriyi alıp işleyen, dönüştüren ve yeni bir çıktı üreten faaliyeti temsil eder. Veri deposu (data store) verinin saklandığı yeri, dış varlık (external entity) sistem dışındaki kaynak/hedefi, veri akışı (data flow) ise bileşenler arasındaki veri hareketini gösterir. Doğru cevap B’dir.
Soru 22
Çağlayan (Waterfall) yazılım geliştirme modelinin temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
BDoğru cevap
Açıklama
Çağlayan (Waterfall) modeli; gereksinim analizi, tasarım, uygulama, test ve bakım aşamalarının sıralı ve doğrusal biçimde ilerlediği, her aşamanın bir öncekinin tamamlanmasının ardından başladığı geleneksel bir yazılım geliştirme modelidir. Geriye dönüş zordur ve gereksinimlerin başta net olması beklenir. Eş zamanlılık ve sürekli değişim ise çevik modellerin özelliğidir. Doğru cevap B’dir.
Soru 23
Bir bilişim sisteminde kullanıcıların izleyeceği adımları, iş kurallarını ve yönergeleri tanımlayan bileşen aşağıdakilerden hangisidir?
CDoğru cevap
Açıklama
Prosedürler (procedures); bir bilişim sisteminin kullanılmasında izlenecek adımları, iş kurallarını, yönergeleri ve politikaları tanımlayan bileşendir. İnsanların sistemi nasıl kullanacağını belirleyen kurallar bütünüdür. Donanım fiziksel cihazları, yazılım programları, veri tabanı verileri, ağ ise iletişim altyapısını ifade eder. Doğru cevap C’dir.
Soru 24
Scrum yönteminde belirli bir süre içinde tamamlanması hedeflenen ve sonunda kullanılabilir bir ürün artışının ortaya konduğu döngüye ne ad verilir?
ADoğru cevap
Açıklama
Sprint; Scrum yönteminde genellikle 1-4 hafta süren, sonunda potansiyel olarak teslim edilebilir bir ürün artışının (increment) ortaya konduğu zaman kutulu (time-boxed) geliştirme döngüsüdür. Backlog yapılacak işler listesi, Daily Scrum günlük toplantı, retrospektif ise sprint sonu değerlendirme toplantısıdır. Doğru cevap A’dır.
Soru 25
Sistem geliştirme yaşam döngüsünde (SDLC) genel olarak ilk aşama aşağıdakilerden hangisidir?
CDoğru cevap
Açıklama
Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (SDLC); genel olarak planlama, analiz, tasarım, uygulama (geliştirme), test ve bakım aşamalarından oluşur. İlk aşama planlamadır; bu aşamada projenin amacı, kapsamı, fizibilitesi ve kaynak ihtiyaçları belirlenir. Sağlam bir planlama, sonraki tüm aşamaların temelini oluşturur. Doğru cevap C’dir.