Ara Sınav (Vize) 2024-2025 20 soru

Borçlar Hukuku 2024-2025 Ara Sınav (Vize)

Kaynak: https://lolonolo.com/2026/02/01/borclar-hukuku-2024-2025-vize-sorulari/

📖 Konu özeti (sınav öncesi tekrar)

Borçlar Hukuku 2024-2025 Vize Soruları

Borçlar Hukuku 2024-2025 Vize Soruları VİDEO ÖZET

Borçlar Hukukunun Temel İlkeleri ve Sözleşme Özgürlüğü

Modern Borçlar Hukuku, tarafların irade serbestisini merkeze alan Sözleşme Özgürlüğü ilkesi üzerine inşa edilmiştir. Türk Borçlar Kanunu (TBK) Madde 26 uyarınca, taraflar kanunun emredici hükümlerine aykırı olmamak kaydıyla sözleşmenin içeriğini, konusunu ve karşı tarafını diledikleri gibi belirleyebilirler. Bu özgürlüğün bir alt dalı olan içeriği belirleme özgürlüğü, bireylerin ekonomik ilişkilerini kendi ihtiyaçlarına göre şekillendirmesine olanak tanır. Ancak günümüzde bankacılık ve sigortacılık gibi alanlarda, güçlü olan tarafın önceden hazırlayıp sunduğu Genel İşlem Koşulları, bu özgürlüğün sınırlandığı ve dürüstlük kuralı çerçevesinde denetlendiği özel bir alanı temsil eder.

Sözleşmenin Kurulması: Öneri ve Kabul Süreçleri

Sözleşmenin kurulması için tarafların karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanları şarttır. Beyanlar, tarafların iletişim kurma biçimine göre farklılık gösterir:

Eğer bir taraf öneriye yanıt verirken şartları değiştirirse (örneğin fiyatı düşürürse), bu durum bir kabul değil, eski önerinin reddi ve yeni bir öneri niteliği taşır.

İrade Sakatlıkları ve Sözleşmenin Geçersizliği

Bir sözleşmenin geçerli olabilmesi için tarafların iradelerinin hür olması gerekir. Aldatma (Hile), bir tarafın kasten yanlış bilgi vererek karşı tarafı sözleşmeye ikna etmesidir; örneğin bir otomobilin kilometresinin düşürülmesi tipik bir aldatma vakasıdır. Aşırı Yararlanma (Gabin) ise, bir kişinin zor durumda kalmasından, düşüncesizliğinden veya deneyimsizliğinden faydalanarak edimler arasında açık bir orantısızlık yaratılmasıdır. Bu durumlarda zarar gören taraf sözleşmeyi iptal etme hakkına sahiptir.

Borcun İfası ve İspat Yükümlülüğü

Borcun ifası (yerine getirilmesi), borçluyu borçtan kurtaran en temel işlemdir. Kural olarak borcu ödediğini iddia eden borçlu, bunu ispatlamakla yükümlüdür. Ancak hukukta karine (varsayım) denilen durumlar mevcuttur: Borç senedinin borçluya iade edilmiş olması, borcun ödendiğine dair bir karine teşkil eder ve borçlu artık ispat yükü altında değildir. Ayrıca para borçları, aksine bir anlaşma yoksa alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gereken götürülecek borçlar sınıfındadır. Borçlar niteliğine göre ikiye ayrılır:

Doktor veya ressam gibi borçlunun kişisel becerisine dayanan edimler şahsi edim olup bizzat ifa edilmelidir; ancak kömür taşıma gibi vasıfsız işler üçüncü kişilerce de ifa edilebilir.

Temsil İlişkileri ve Yetki Sınırları

Bir kimsenin, başka birinin adına ve hesabına hukuki işlem yapmasına temsil denir. Temsilci olduğunu açıkça söylemese bile, durumun nezaketinden ve halin gereklerinden (bir mağazadaki tezgahtarın satışı gibi) temsil ilişkisi anlaşılabiliyorsa Doğrudan Temsil sonuçları doğar. Temsil olunan, verdiği yetkiyi dilediği zaman tek taraflı irade beyanıyla geri alabilir (azil hakkı).

Temerrüt ve Defi Hakları

Borçlu edimini yerine getirmezse borçlu temerrüdü, alacaklı edimi kabul etmezse alacaklı temerrüdü oluşur. Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde taraflar birbirini korumak için bazı savunma araçlarına sahiptir. Kendi edimini sunmayan tarafın karşıdan ifa istemesi halinde “önce sen yap” denilmesine Ödemezlik Defi; karşı tarafın mali durumunun bozulması (aciz hali) durumunda ifadan kaçınılmasına ise İfa Güçsüzlüğü Defi denir.

Borçlar Hukuku 2024-2025 Vize Soruları

Soru 1

Borcun ifasının ispatına ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

ADoğru cevap

Açıklama

Türk Borçlar Kanunu Madde 104’e göre; “Senedin borçluya geri verilmesi, borcun sona erdiğine karinedir.” Yani senedi elinde bulunduran borçlu, borcu ödediğini ispatlamak zorunda değildir; yasa bunu varsayar (karine). Aksini iddia eden alacaklının ispat etmesi gerekir. Bu nedenle A şıkkındaki ifade yanlıştır.

Soru 2

Aşağıdaki borçlardan hangisi parça borcu niteliğindedir?

DDoğru cevap

Açıklama

Borcun konusu, benzerlerinden ayırdedilebilen, özellikleri itibarıyla ferdileştirilmiş tek bir nesne ise ”Parça Borcu”dur. “Evde kullanılan o özel bilgisayar” tektir. Diğer şıklardaki (muz, bal, para, seri üretim televizyon) mallar misli (cins) borcudur; yerlerine yenisi konulabilir.

Soru 3

Bir sözleşme yapılırken, düzenleyenin, ileride çok sayıdaki benzer sözleşmede kullanmak amacıyla, önceden, tek başına hazırlayarak karşı tarafa sunduğu sözleşme hükümleri aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

EDoğru cevap

Açıklama

Banka sözleşmeleri, sigorta poliçeleri veya abonelik sözleşmeleri gibi, bir tarafça önceden matbu olarak hazırlanan ve karşı tarafın müzakere etmeden imzaladığı standart hükümlere TBK Madde 20 uyarınca ”Genel İşlem Koşulları” denir.

Soru 4

Aşağıdaki borçlardan hangisini üçüncü kişi de ifa edebilir?

DDoğru cevap

Açıklama

Kural olarak borçlu, borcunu bizzat ifa etmek zorunda değildir (TBK 83). Ancak borcun niteliği borçlunun kişisel becerisine, sanatına veya kişiliğine dayanıyorsa (doktor, avukat, ressam, terzi gibi) bizzat ifa gerekir. Kömür taşıma işi kişisel bir yetenek gerektirmediği için üçüncü bir kişi tarafından da ifa edilebilir.

Soru 5

I. (A) (B)’ye e-posta göndermiştir.
II. (A) ve (B) bir yemek davetinde bir araya gelmişlerdir.
III. (A) (B)’ye faks göndermiştir.
IV. (A) ve (B) telefonda görüşmektedirler.
Yukarıdaki ihtimallerden hangisinde sözleşme tarafları arasındaki müzakereler hazır olmayanlar arasında gerçekleşmektedir?

CDoğru cevap

Açıklama

Hukukta “hazır olanlar”, beyan ve kabulün anında (eşzamanlı) gerçekleştiği durumlardır (yüzyüze, telefon). “Hazır olmayanlar” ise beyanın karşı tarafa ulaşması için belirli bir sürenin geçtiği durumlardır. Mektup, Faks ve E-posta (I ve III) hazır olmayanlar arası iletişim araçları olarak kabul edilir.

Soru 6

(A), kendi adına ve hesabına bilgisayar alması için (T)’ye temsil yetkisi vermiştir. Buna göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

CDoğru cevap

Açıklama

Temsil yetkisi verilmesi, temsil olunanın (A) tek taraflı irade beyanıyla gerçekleşen bir işlemdir. Aynı şekilde, temsil yetkisinin geri alınması (azil) da temsil olunanın tek taraflı irade beyanıyla ve dilediği zaman yapılabilir (TBK 42).

Soru 7

Sözleşme yapmak isteyen tarafların, kural olarak bu sözleşmenin konusunu diledikleri gibi tayin edebilmeleri, Borçlar Hukukunun aşağıdaki ilkelerinden hangisi ile açıklanmaktadır?

CDoğru cevap

Açıklama

TBK Madde 26’ya göre; “Taraflar, bir sözleşmenin içeriğini kanunda öngörülen sınırlar içinde özgürce belirleyebilirler.” Bu ilke Sözleşme Özgürlüğünün “içerik (konu) belirleme” alt başlığıdır.

Soru 8

I. Hazır olmayanlar arasında yapılan bir sözleşme, kabul haberinin vardığı anda kurulur ve o andan itibaren hüküm doğurmaya başlar.
II. Kabul haberi önerene varıncaya kadar kabul açıklaması geri alınabilir.
III. Hazır olanlar arasında yapılan bir sözleşme, kabulün açıklandığı anda kurulur ve açıklanma anından itibaren hüküm doğurmaya başlar.
IV. Kabul edenin ölmüş veya fiil ehliyetini kaybetmiş olması durumunda kural olarak kabul geçersiz hale gelmez.
Borçlar Kanunu’na göre sözleşmenin kurulması ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangisi ya da hangileri yanlıştır?

ADoğru cevap

Açıklama

TBK Madde 11/2’ye göre; “Hazır olmayanlar arasında kurulan sözleşmeler, kabulün gönderildiği andan başlayarak hüküm doğurur.” I. öncüldeki “vardığı andan itibaren hüküm doğurur” ifadesi yanlıştır. Sözleşme varma anında kurulsa da, hüküm ve sonuçları geçmişe etkili olarak (gönderme anından itibaren) başlar.

Soru 9

İkinci el otomobil satın almak isteyen (A), az kullanılmış olduğunu düşünerek (B)’nin 15.000 km’deki otomobilinin satışı konusunda (B) ile anlaşır. Oysa (B) otomobilin kilometre saatine müdahale ederek, otomobilin kilometresini 115.000 km’den 15.000 km’ye düşürmüştür ve bu durumu (A)’dan gizlemiştir.
Yukarıda yer alan bilgilere göre, (A) aşağıdaki sebeplerden hangisine dayanarak sözleşmeyi iptal edebilir?

BDoğru cevap

Açıklama

Bir tarafın, diğer tarafı sözleşme yapmaya ikna etmek için kasten yanlış bilgi vermesi veya gerçeği gizlemesi ”Aldatma” (Hile) halidir (TBK 36). Kilometre düşürmek tipik bir aldatma örneğidir.

Soru 10

Sorumsuzluk anlaşmaları bakımından aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

ADoğru cevap

Açıklama

TBK Madde 116/2’ye göre; borçlu, yardımcı kişilerin fiilinden doğacak sorumluluğu önceden yapılan bir anlaşmayla tamamen kaldırabilir. Kanun, borçlunun *kendi* ağır kusuru için sorumsuzluk anlaşmasını yasaklarken (Madde 115), *yardımcı kişilerin* ağır kusuru için böyle bir yasak getirmemiştir (uzmanlık gerektiren meslekler hariç). Bu nedenle A şıkkı yanlıştır; yardımcı kişinin ağır kusuru için de sorumsuzluk anlaşması yapılabilir.

Soru 11

Tarafların sözleşme kurulurken üzerinde hiç durmadıkları bir konuda sonradan ortaya çıkan bir uyuşmazlığın çözümünde hangi yola başvurulacaktır?

BDoğru cevap

Açıklama

Sözleşmede, tarafların irade beyanlarında yer almayan bir boşluk (ikincil noktalarda eksiklik) varsa, hakim bu boşluğu tarafların farazi iradelerine veya yasa hükümlerine göre doldurur. Buna ”Sözleşmenin Tamamlanması” denir.

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi alacaklı temerrüdüne bağlanan sonuçlardan biri değildir?

BDoğru cevap

Soru 13

Kira sözleşmesinde sözleşme tarafları kiracının kira ödeme borcunu nerede ifa edeceğini kararlaştırmamışlardır. Bu durumda kira bedeli borcunun ifa edileceği yer aşağıdakilerden hangisidir?

DDoğru cevap

Açıklama

Para borçları, aksine sözleşme yoksa, ”Götürülecek Borçlar”dandır. Yani ödeme zamanında alacaklının (kiraya verenin) yerleşim yerinde ödenmelidir (TBK 89).

Soru 14

Satıcı (S), alıcı (A)’dan satış bedelini ödemesini talep etmiştir. (A)’nın (S)’ye “Sen malı teslim etmedikçe ya da teslimini teklif etmedikçe ben parayı ödemem.” demesi hukuken aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

DDoğru cevap

Açıklama

Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde, kendi edimini ifa etmeyen veya ifayı teklif etmeyen tarafın, karşı taraftan ifa istemesi durumunda; karşı tarafın “önce sen ifa et” diyerek kendi edimini yerine getirmekten kaçınma hakkına ”Ödemezlik Defi” denir.

Soru 15

Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde taraflardan birinin ifa güçsüzlüğüne düşmesi halinde bu tarafın “Karşı edim güvence altına alınıncaya kadar ben de borcumu ödemem.” demesi hukuken aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

EDoğru cevap

Açıklama

Sözleşme kurulduktan sonra taraflardan birinin mali durumu bozulur ve edimini ifa etmesi tehlikeye girerse (aciz hali), diğer taraf kendi edimini ifa etmekten kaçınabilir ve teminat isteyebilir. Buna ”İfa Güçsüzlüğü Defi” denir.

Soru 16

(A), gece aniden ateşlenen çocuğu (Ç)’yi doktora götürmüştür. Doktor (D), (Ç)’yi muayene etmek için (A)’dan 10.000 TL talep etmiştir. Bu durumda (A) ve (D) arasındaki sözleşmenin geçerliliği açısından aşağıdaki hukuki kurumlardan hangisi söz konusu olur?

ADoğru cevap

Açıklama

Bir tarafın zor durumda kalmasından (çocuğun hastalığı) yararlanarak, edimler arasında açık bir orantısızlık yaratılması (normal ücretin çok üzerinde talep) ”Aşırı Yararlanma” (Gabin) durumunu oluşturur (TBK 28).

Soru 17

(A), kullanmakta olduğu dizüstü bilgisayarı 5.000 TL’ye kendisine satabileceğini içeren bir maili (B)’ye gönderir. (B) de (A)’ya “4.500 TL’ye olursa kabul ediyorum!” şeklinde bir cevap gönderir.
Aşağıdakilerin hangisinde (A) ve (B)’nin irade beyanları sırasıyla doğru olarak gösterilmiştir?

CDoğru cevap

Açıklama

A’nın maili bir “Öneri”dir. B’nin cevabı ise öneriyi aynen kabul etmek değil, şartları değiştirerek (fiyatı düşürerek) verilen bir cevaptır. Bu durum hukukta ”önerinin reddi ve yeni bir öneri” sayılır.

Soru 18

Bir elbise satın almak isteyen (A), (B)’nin mağazasına girer. O sırada mağazada bulunan tezgahtar (T)’nin kendisine gösterdiği elbiselerden birini beğenir. Satın aldığı bu elbisenin bedelini (T)’ye ödeyen (A) mağazadan ayrılır.
Buna göre, aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

BDoğru cevap

Açıklama

Temsilci olduğunu açıkça söylemese bile, hal ve şartlardan temsil ilişkisinin varlığı anlaşılıyorsa (bir mağazada tezgahtarın satış yapması gibi), Doğrudan Temsil hükümleri uygulanır (TBK 40). Alıcı A, T’nin mağaza sahibi B adına hareket ettiğini bilebilecek durumdadır.

Soru 19

I. (A)’nın cep telefonunu (C)’ye satması
II. (A)’nın vekil sıfatıyla ücretsiz olarak (B)’nin bir işini görmesi
III. (A)’nın cep telefonunu (B)’ye bağışlama taahhüdünde bulunması
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri tek tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir?

EDoğru cevap

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisinde kişisel (şahsi) edim söz konusu değildir?

EDoğru cevap

Açıklama

Mimar, ressam, öğretmen ve usta gibi mesleklerde borcun ifası, borçlunun kişisel becerisine ve yeteneğine bağlıdır (Şahsi Edim). Ancak para borçları (satış bedeli) şahsi nitelikte değildir; parayı kimin ödediği alacaklı için önemli değildir (Maddi Edim).