Ara Sınav (Vize) 2025-2026 20 soru

Çalışma Ekonomisi 2025-2026 Ara Sınav (Vize)

Kaynak: https://lolonolo.com/2025/11/16/calisma-ekonomisi-2025-2026-vize-sorulari/

📖 Konu özeti (sınav öncesi tekrar)

Çalışma Ekonomisi 2025-2026 Vize Soruları

Giriş

Çalışma ekonomisi, emek piyasalarının işleyişini, istihdam, işsizlik ve ücret gibi temel konuları inceler. “Çalışma”, sadece ekonomik bir kaynak sağlamakla kalmaz, aynı zamanda bireylere “kimlik, aidiyet hissi, statü ve sosyal ilişkiler” gibi birçok farklı alanda fayda sağlar. Bu makalede, çalışma ekonomisinin temel kavramları, işsizlik türleri ve bu sorunlara yönelik geliştirilen politikalar ele alınacaktır.

İşgücü Piyasasının Temel Kavramları

Emek piyasası, işgücü arzı (çalışanlar) ve işgücü talebi (işverenler) arasında şekillenir.

İşsizlik Türleri ve Nedenleri

İşsizlik, farklı nedenlere bağlı olarak çeşitli türlere ayrılır:

İstihdam Politikaları ve İdeolojiler

İşsizlikle mücadele yöntemleri, temel alınan iktisadi ideolojiye göre değişir.

İstihdam Kurumları

Kamu İstihdam Kurumları (İŞKUR): İşsizlik sigortası uygulamalarını gerçekleştirir, işe yerleştirme yapar ve meslek seçiminde danışmanlık hizmeti sunar. Ancak piyasadaki eşleştirme hizmetini “tek başına üstlenmez”.

Ücret Sistemleri

Ücret, emeğin geliridir ve işletme için “maliyetleri üzerinde etkili bir unsurdur”. Ücret sistemleri, çalışma motivasyonunu doğrudan etkiler.

Esnek Çalışma Modelleri

Modern çalışma hayatı, standart 9-5 mesai yerine esnek modellere kaymaktadır. Evde çalışma, kısmi süreli çalışma ve iş paylaşımı “esnek süreli çalışma modelleri” arasında yer alırken, “ücret esnekliği” süreyi değil, maliyeti ifade eden farklı bir kavramdır.

Çalışma Ekonomisi 2025-2026 Vize Soruları

Soru 1

Aşağıda “geçici işsizlik” ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

ADoğru cevap

Açıklama

Sağlıklı bir ülke ekonomisinde olması gereken işsizlik oranı, sadece geçici işsizliği değil, yapısal işsizliğin kabul edilebilir bir kısmını da içeren Doğal İşsizlik Oranıdır. Geçici işsizliğin tek başına %4-5 dolaylarında olması bilgisi yanlıştır.

Soru 2

Gelişmiş ülkelerdeki işsizlik ve istihdam eğilimleri göz önünde bulundurulduğunda aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

DDoğru cevap

Açıklama

Gelişmiş ülkelerde, ekonomik farklılıklar ve bölgesel eşitsizlikler nedeniyle işsizlik coğrafi açıdan orantısız bir dağılım sergiler (D şıkkı söylenemez). İşsizlik genellikle belirli bölgelerde veya sanayisizleşen alanlarda yoğunlaşır.

Soru 3

Çalışma çağındaki nüfusun yaş aralığı aşağıdakilerden hangisidir?

ADoğru cevap

Açıklama

Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yaygın olarak kabul edilen çalışma çağındaki nüfusun yaş aralığı 15-64 arasıdır.

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi yapısal işsizliğin bir parçası olarak değerlendirilmektedir?

DDoğru cevap

Açıklama

Yapısal işsizlik, ekonominin yapısındaki kalıcı değişimler (örneğin talep kaymaları veya sanayi yapısının değişimi) nedeniyle işgücü becerileri ile iş taleplerinin uyuşmamasıdır. Teknolojik işsizlik (D) ise, teknolojik ilerlemeler sonucu işlerin ortadan kalkmasıyla oluşan ve yapısal işsizliğin bir parçası olarak değerlendirilen bir türdür.

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi özel istihdam bürolarının gelişmesinde etkili olan nedenlerden biri değildir?

EDoğru cevap

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi ücretin işletme açısından önemini ifade etmektedir?

EDoğru cevap

Açıklama

Ücret, işletme için ödenmesi gereken bir maliyet unsuru olduğu için, doğrudan İşletmenin maliyetleri üzerinde etkili bir unsurdur (E).

Soru 7

I. Aktif nüfus = İş gücü
II. İş gücü = İstihdam edilenler + İşsizler
III. İşgücüne Katılma Oranı = (İş gücü / Aktif nüfus) x 100
Yukarıdaki formüllerden hangisi veya hangileri doğrudur?

EDoğru cevap

Açıklama

II. Doğru: İşgücü, çalışmaya hazır olan ve çalışan (istihdam edilen) ile çalışmaya hazır olup iş arayan (işsiz) kişilerin toplamıdır.
III. Doğru: İşgücüne katılma oranı, işgücünün (çalışan ve işsiz) aktif nüfusa (çalışma çağındaki nüfusa) oranlanmasıyla hesaplanır.
I. Yanlış: Aktif nüfus (Çalışma çağındaki nüfus) ve İş gücü aynı şey değildir; işgücü, aktif nüfusun içinden iş arayan ve çalışan kısımdır.

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi 1980 sonrası giderek artan işsizlik sorununun oluşumundaki temel nedenlerden biri değildir?

DDoğru cevap

Açıklama

1980 sonrası işsizlik sorununun temelinde; özelleştirmeler (A), esnekleşme (B), sosyal damping (C) ve liberal politikaların yayılması (E) gibi neoliberal eğilimler yatar. Ulus devletin güçlenmesi (D) ise bu döneme damgasını vuran küreselleşme ve neoliberalizm eğilimleriyle çelişen bir ifadedir.

Soru 9

I. Kamu istihdam kurumları, meslek seçiminde yol göstericilik ve danışmanlık yapar.
II. Kamu istihdam kurumları, işe yerleştirme ve işsizlik sigortası uygulamalarını gerçekleştirir.
III. Kamu istihdam kurumları, piyasa sisteminde eşleştirme hizmetini tek başına üstlenir.
Yukarıda kamu istihdam kurumlarına ait verilen bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?

ADoğru cevap

Açıklama

Kamu istihdam kurumları; meslek seçimi ve danışmanlık (I), işe yerleştirme ve işsizlik sigortası (II) gibi görevleri üstlenir. Ancak günümüz piyasa sisteminde, özel istihdam bürolarının da varlığı nedeniyle eşleştirme hizmetini tek başına üstlenmez (III yanlıştır).

Soru 10

Aşağıda sanayi devrimi sonrası çalışma hayatına dair verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

EDoğru cevap

Açıklama

Sanayi devrimi sonrası çalışma hayatında, kadın ve çocuk işçiler, yetişkin erkek işçilere göre daha düşük ücretle çalıştırılmışlardır. Daha yüksek ücretle çalıştırılmaları (E) yanlıştır.

Soru 11

I. Kuralsızlaştırma
II. Özelleştirme
III. Devletin ekonomik anlamda etkinliğinin artması
Yukarıda verilen uygulamaların hangisi/hangileri Neo-liberal politikalara geçişe zemin hazırlayan ülke politikaları arasında yer almaktadır?

CDoğru cevap

Açıklama

Neo-liberal politikaların temelini; piyasa üzerindeki denetimlerin kaldırılması (Kuralsızlaştırma – I) ve devletin piyasadan çekilmesi (Özelleştirme – II) oluşturur. Devletin ekonomik anlamda etkinliğinin artması (III) ise Keynesyen dönemin özelliğidir.

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi “Emek Piyasası” türlerinden biri değildir?

ADoğru cevap

Açıklama

Emek Piyasası türleri; İdeal, Güdümlü, Tabi (Doğal), Kurumsal ve Bölünmüş (Dual) Emek Piyasaları gibi başlıklar altında incelenir. Sermaye emek piyasası (A) ise bir emek piyasası türü değildir.

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)’nün kuruluş yılıdır?

BDoğru cevap

Açıklama

Uluslararası Çalışma Örgütü (International Labour Organization – ILO), I. Dünya Savaşı’nın ardından Versay Barış Antlaşması ile 1919 yılında kurulmuştur.

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi çalışmanın bireyler için önemini doğru bir şekilde özetlemektedir?

DDoğru cevap

Açıklama

Çalışma, sadece ekonomik (maddi) bir kaynak (A, C) sağlamakla kalmaz, aynı zamanda bireylerin kimlik, statü, aidiyet ve sosyal ilişkiler gibi birçok farklı alanda fayda sağlayan kompleks bir süreçtir.

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin uzaklaştırma stratejilerini benimsemelerinin faydalarından biri değildir?

BDoğru cevap

Açıklama

İşletmelerin uzaklaştırma (esnek işgücü, dış kaynak kullanımı) stratejileri, genellikle durgun dönemlere uyum sağlama (D), maliyetleri düşürme (A), risklerden kurtulma (C) ve rekabet gücünü artırma (E) amacını taşır. Bu stratejiler, personel sayısını artırmayı (B) değil, aksine azaltmayı veya sabit tutmayı hedefler.

Soru 16

Aşağıda verilen temel bilgilerden hangisi yanlıştır?

BDoğru cevap

Açıklama

İşsizlik tanımına göre, bir bireyin işsiz sayılması için çalışmaya hazır olması ve aktif olarak iş araması gerekir. İş gücü piyasasında iş aramayanlar (B) (örneğin ev hanımları veya öğrenciler) işsiz olarak değil, iş gücü dışındaki nüfus olarak kabul edilir.

Soru 17

Keynesyen ve neoliberal yaklaşımlarla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

BDoğru cevap

Açıklama

Neoliberal yaklaşımlar, devletin ekonomiye ve işgücü piyasasına müdahalesine karşıdır. Müdahaleyi savunan yaklaşım Keynesyen yaklaşımdır. Bu nedenle Neoliberal politikalara göre devletin müdahale etmesi gerektiği (B) yönündeki ifade yanlıştır.

Soru 18

Ücretin yükselen fiyatlara (enflasyona) uyumlu hâle getirilmesini hedefleyen sistem aşağıdakilerden hangisidir?

CDoğru cevap

Açıklama

Oynak merdiven (Eşel mobil) sistemi, ücretlerin belirlenen dönemlerde (genellikle üç veya altı ayda bir) yükselen fiyatlara (enflasyona) uyumlu hâle getirilmesini (endekslenmesini) hedefleyen bir sistemdir.

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi boş zaman ve çalışma arasındaki farkı en iyi şekilde açıklar?

CDoğru cevap

Soru 20

Aşağıda verilen çalışma modellerinden hangisi “esnek süreli çalışma modelleri” arasında yer almamaktadır?

CDoğru cevap

Açıklama

Esnek süreli çalışma modelleri; çalışma süresinin veya yerinin esnekleştirilmesini (Evde çalışma, Çağrı üzerine çalışma, Kısmi süreli çalışma, İş paylaşımı) içerir. Ücret esnekliği (C) ise çalışma süresi değil, ücretin (maliyetin) esnekleştirilmesi ile ilgili bir kavramdır.