Değerlendirme ve Dönem Sonu İşlemleri 2025-2026 Vize Soruları
Değerlendirme ve Dönem Sonu İşlemleri 2025-2026 Vize Soruları
Konu Özeti
25 soru
Şıkka dokun, anında açıklamasını gör — ya da çalışma modunda tüm cevapları aç.
Soru 1
Bardakçı İşletmesi stoklarını toplam üzerinden değerlemektedir. İşletmenin 31 Aralık 2025 tarihindeki mevcut mal stoklarına ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir: Bardakçı İşletmesinin 31 Aralık 2025 tarihli bilançosunda raporlanacak olan stoklarının değeri ne kadardır?
ADoğru cevap
Açıklama
Toplam üzerinden değerleme yöntemi (aggregate method); stokların bütününün maliyet toplamı ile net gerçekleşebilir değer toplamı karşılaştırılarak düşük olanın seçilmesi esasına dayanır. Toplam maliyet: 400.000 + 480.000 + 320.000 + 300.000 = 1.500.000 TL. Toplam net gerçekleşebilir değer: 480.000 + 432.000 + 312.000 + 344.000 = 1.568.000 TL. Toplam üzerinden değerleme yönteminde bu iki tutarın düşük olanı alınır: min(1.500.000 ; 1.568.000) = 1.500.000 TL
Soru 2
Aşağıdaki hesaplardan hangisi bilançoda raporlanmaz?
ADoğru cevap
Açıklama
Bilanço; belirli bir tarih itibarıyla işletmenin varlıkları, borçları ve öz sermayesini gösteren finansal tablodur. Gelir tablosu hesapları (gider ve gelirler) dönem sonunda kapanarak kâr/zarara devredilir; bu nedenle bilançoda yer almazlar. Sigorta gideri; bir dönem gider hesabı olup kâr-zarar tablosunda raporlanır ve bilanço tarihi itibarıyla sıfırlanmış olur. Vergi borcu, ödenecek sigorta gideri, önceden ödenmiş sigorta gideri ve alacak senetleri ise dönemsellik ilkesi çerçevesinde bilançoda varlık veya borç olarak raporlanan bilanço hesaplarıdır.
Soru 3
Nergis İşletmesinin 31 Aralık 2025 tarihli ayarlamalar öncesi mizanında yer alan “Mal Stoku Hesabı”nın bakiyesi 150.000 TL, “Stok Değer Düşüş Karşılığı Hesabı”nın bakiyesi ise 20.000 TL’dir. Nergis İşletmesinin sahip olduğu stokların 31 Aralık 2025 tarihinde net gerçekleşebilir değeri de 120.000 TL’dir.
Nergis İşletmesinin stokları ile ilgili olarak 31 Aralık 2025 tarihinde yapması gereken ayarlama kaydı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
DDoğru cevap
Açıklama
Gerekli karşılık tutarı = Maliyet – Net Gerçekleşebilir Değer = 150.000 – 120.000 = 30.000 TL. Mevcut karşılık bakiyesi = 20.000 TL. Yapılacak ek karşılık = 30.000 – 20.000 = 10.000 TL. Stok değer düşüklüğünde yapılan muhasebe kaydında Stok Değer Düşüş Zararı Hesabı borçlanır (gider artar), Stok Değer Düşüş Karşılığı Hesabı alacaklanır (karşı varlık hesabı artar). Bu durumda 10.000 TL için Stok Değer Düşüş Karşılığı Hesabına alacak kaydı yapılacaktır. D seçeneği doğrudur.
Soru 4
Nadir İşletmesinin 31 Aralık 2025 tarihinde döviz kasası hesabının bakiyesi 4.100.000 TL’dir. Yapılan sayım sonucunda kasada 100.000 $ olduğu tespit edilmiştir. 31 Aralık 2025 tarihinde döviz kuru 1$=43,00 TL’dir.
Nadir İşletmesinin 31 Aralık 2025 tarihli bilançosunda raporlanacak olan “Kasa Hesabı”nın bakiyesi ne kadardır?
DDoğru cevap
Açıklama
Dövizli hesaplar bilanço tarihindeki kapanış kuruyla çevrilir. Kasadaki 100.000 $, 31 Aralık 2025 tarihindeki 1$=43,00 TL kuruyla: 100.000 × 43 = 4.300.000 TL’ye eşittir. Defterdeki bakiye 4.100.000 TL olduğundan 4.300.000 – 4.100.000 = 200.000 TL kur farkı kârı oluşmaktadır. Bilançoda raporlanacak tutar bilanço tarihi kuruyla hesaplanan 4.300.000 TL’dir. TMS 21 kapsamında dövizli parasal kalemler bilanço tarihindeki spot kurla çevrilmek zorundadır.
Soru 5
Kapanış kayıtları esnasında aşağıdaki hesaplardan hangisinin daima borç (sol) tarafına kayıt yapılır?
EDoğru cevap
Açıklama
Kapanış kayıtlarında gelir hesapları borçlanır (bakiyeleri sıfırlanır), gider hesapları alacaklanır (bakiyeleri sıfırlanır). Sigorta gideri, satılan malın maliyeti, ücret gideri ve amortisman gideri gibi hesaplar borç bakiyeli gider hesaplarıdır; kapanışta alacak tarafına kayıt yapılarak sıfırlanır. Kazanılmamış gelir (önceden tahsil edilmiş gelir) ise bir borç (yükümlülük) hesabıdır ve alacak bakiyeli çalışır. Kapanış kaydında bu hesap borçlanarak sıfırlanır. Dolayısıyla kapanış kaydında daima borç tarafına kayıt yapılan hesap E seçeneğidir.
Soru 6
Kar İşletmesi Yağmur İşletmesine 1 Ekim 2025 tarihinde peşin fiyatı 400.000 TL olan bir malı 5 ay vadeli olarak 450.000 TL’ye satmıştır.
Kar İşletmesinin bu mal satışı ile ilgili olarak 2025 yılı kâr-zarar tablosunda raporlayacağı “Faiz Geliri Hesabı”nın bakiyesi ne kadardır?
ADoğru cevap
Açıklama
Vade farkı (faiz) toplam tutarı = 450.000 – 400.000 = 50.000 TL. Bu faiz 5 aylık süreye aittir. Satış 1 Ekim 2025’te yapılmış; 2025 yılı sonu 31 Aralık 2025’tir. Ekim, Kasım, Aralık ayları geçtiğinden 2025 yılına ait süre = 3 ay. Aylık faiz = 50.000 / 5 = 10.000 TL. 2025 yılında kazanılan faiz = 3 × 10.000 = 30.000 TL
Soru 7
3 Ocak 2026 tarihinde Petek İşletmesi gelecek 4 yıl boyunca her yıl sonunda 20.000 TL ödemeyi kabul ederek yeni bir makine satın almıştır. Piyasadaki faiz oranı yüzde 9’dur. yüzde 9 faiz oranı ile 1 TL’nin 4 dönem sonraki değeri 1,4116’dır. yüzde 9 faiz oranı ile 1 TL’lik anüitenin 4 döneme ilişkin gelecekteki değeri 4,5731’dir. yüzde 9 faiz oranı ile 1 TL’lik anüitenin 4 döneme ilişkin bugünkü değeri 3,2397’dir.
3 Ocak 2026 tarihinde Petek İşletmesinin satın aldığı bu makinenin maliyeti ne kadardır?
CDoğru cevap
Açıklama
Vadeli satın almalarda makine maliyeti; gelecekteki ödemelerin bugünkü değeriyle (present value) belirlenir. Her yıl sonunda yapılacak 20.000 TL ödemeler bir olağan anüite (ordinary annuity) oluşturur. Bugünkü değer = 20.000 × (yüzde 9, 4 dönem anüite bugünkü değer faktörü) = 20.000 × 3,2397 = 64.794 TL. Gelecekteki değer faktörü (4,5731) kullanılsaydı sonuç 91.462 TL olurdu ve bu değer yanlıştır çünkü makine maliyeti bugünkü değerle hesaplanır. Doğru cevap: 20.000 × 3,2397 = 64.794 TL.
Soru 8
Şişli İşletmesi 1 Ocak 2025 tarihinde Nişantaşı İşletmesini 1.600.000 TL nakit karşılığında satın almıştır. Nişantaşı İşletmesinin 31 Aralık 2025 tarihli bilançosunda işletmenin net varlıklarının değeri 1.240.000 TL olarak raporlanmıştır. Şişli İşletmesi tarafından 31 Aralık 2025 tarihinde yapılan incelemede Nişantaşı İşletmesinin duran varlıklarının gerçeğe uygun değerinin defter değerinden 120.000 TL, maddi olmayan duran varlıkların gerçeğe uygun değerinin ise defter değerinden 90.000 TL yüksek olduğu tespit edilmiştir.
1 Ocak 2025 tarihinde Şişli İşletmesi tarafından satın alma işlemine ilişkin yapılacak olan günlük defter kaydında şerefiye ne kadardır?
EDoğru cevap
Açıklama
Şerefiye = Ödenen bedel – Edinilen net varlıkların gerçeğe uygun değeri. Edinilen net varlıkların gerçeğe uygun değeri = Defter değeri + Gerçeğe uygun değer düzeltmeleri = 1.240.000 + 120.000 (duran varlık farkı) + 90.000 (maddi olmayan duran varlık farkı) = 1.450.000 TL. Şerefiye = 1.600.000 – 1.450.000 = 150.000 TL. IFRS 3 (İşletme Birleşmeleri) standardına göre şerefiye; ödenen bedelin edinilen işletmenin tanımlanabilir net varlıklarının gerçeğe uygun değerini aşan kısım olarak hesaplanır.
Soru 9
Bal İşletmesi 1 Ocak 2025 tarihinde 800.000 TL’ye bir bina satın almıştır. Binanın yararlı ömrünün 10 yıl olacağı ve ömür sonu değerinin 0 TL olacağı tahmin edilmiştir. Bal İşletmesi binalar ile ilgili olarak eşit paylı amortisman yöntemi kullanmaktadır.
Bal İşletmesinin bina ile ilgili olarak 31 Aralık 2025 tarihinde yapacağı ayarlama kaydının bilanço üzerindeki etkisi nasıl olacaktır?
DDoğru cevap
Açıklama
Yıllık amortisman = (800.000 – 0) / 10 = 80.000 TL. Amortisman kaydı: Amortisman Gideri 80.000 TL (borç) / Birikmiş Amortisman 80.000 TL (alacak). Birikmiş amortisman; ilgili varlık hesabından düşülen karşı varlık hesabı (contra asset) olduğundan binadaki net defter değeri 80.000 TL azalır. Dolayısıyla toplam varlıklar 80.000 TL azalır. Aynı zamanda amortisman gideri kâr/zararı azaltır ve bu durum öz sermayeyi de 80.000 TL azaltır; ancak sorulan bilanço etkisi varlıklar üzerindeki etkidir ve doğru yanıt D’dir.
Soru 10
Kara İşletmesi 10 Ocak 2025 tarihinde Mavi İşletmesi’nin 400 adet hisse senedini 52.800 TL ödeyerek satın almıştır. Kara İşletmesi bu hisse senetlerini “alım-satım amaçlı” olarak sınıflandırmıştır. Kara İşletmesi sahip olduğu bu hisse senetleri ile ilgili olarak 2025 yılı içerisinde hisse başına 13 TL kâr payı tahsilatı yapmıştır. 31 Aralık 2025 tarihinde Mavi İşletmesi’nin hisselerinin borsa değeri 138 TL’dir.
Kara İşletmesi’nin 2025 yılı kâr-zarar tablosunda raporlanacak olan menkul kıymet değer artış kârı ne kadardır?
DDoğru cevap
Açıklama
Alım fiyatı = 52.800 TL. Hisse başı alım fiyatı = 52.800 / 400 = 132 TL. Dönem sonu borsa değeri = 138 TL/hisse. Değer artışı = (138 – 132) × 400 = 6 × 400 = 2.400 TL
Soru 11
1 Ocak 2025 tarihinde Begonya İşletmesi 9.336.000 TL ödeyerek bir makine satın almıştır. Makinenin yararlı ömrü 12 yıl, ömür sonu değeri ise 0’dır. Begonya İşletmesi bu makine ile ilgili olarak eşit paylı amortisman yöntemini kullanmaktadır. 31 Aralık 2025 tarihinde Begonya İşletmesi sahip olduğu bu makinenin değer düşüklüğüne uğradığını düşünmektedir. 31 Aralık 2025 tarihinde bu makinenin net satış değeri 9.240.000 TL, kullanım değeri ise 8.300.000 TL olarak tahmin edilmiştir.
Begonya İşletmesinin 2025 yılı kâr-zarar tablosunda raporlanacak olan değer düşüklüğü zararı ne kadardır?
BDoğru cevap
Açıklama
Adım 1 — Net defter değeri hesaplanır: Yıllık amortisman = 9.336.000 / 12 = 778.000 TL. 31.12.2025 net defter değeri = 9.336.000 – 778.000 = 8.558.000 TL. Adım 2 — Geri kazanılabilir tutar = max(Net satış değeri; Kullanım değeri) = max(9.240.000; 8.300.000) = 9.240.000 TL. Adım 3 — Değer düşüklüğü zararı = Net defter değeri – Geri kazanılabilir tutar = 8.558.000 – 9.240.000 = -682.000 TL (negatif). Geri kazanılabilir tutar defter değerinden yüksek olduğundan değer düşüklüğü zararı yoktur ve 0 TL raporlanır. TMS 36 gereği değer düşüklüğü ancak defter değeri geri kazanılabilir tutarı aşarsa tanınır.
Soru 12
Balıkesir İşletmesi 10 Ekim 2025 tarihinde Ayvalık İşletmesinin 1.600 tane hisse senedini 105.600 TL’ye satın almıştır. Balıkesir İşletmesi satın aldığı bu hisse senetlerini “satışa hazır menkul kıymet” olarak sınıflandırmıştır. 31 Aralık 2025 tarihinde Ayvalık İşletmesinin hisse senetlerinin gerçeğe uygun değeri 76 TL’dir.
Balıkesir İşletmesinin sahip olduğu hisse senetleri ile ilgili olarak 31 Aralık 2025 tarihinde yapacağı ayarlama kaydı ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
ADoğru cevap
Açıklama
Alım fiyatı = 105.600 TL. Hisse başı alım fiyatı = 105.600 / 1.600 = 66 TL. Dönem sonu gerçeğe uygun değer = 76 TL/hisse. Değer artışı = (76 – 66) × 1.600 = 10 × 1.600 = 16.000 TL. Satışa hazır menkul kıymetlerde değer artış veya azalışı kâr-zarar tablosuna değil özkaynak altındaki “Menkul Kıymet Değerleme Farkı Hesabı”na kaydedilir. Değer artışı olduğunda bu hesap alacaklanır (özkaynak artar) ve menkul kıymetler hesabı borçlanır. Bu nedenle A şıkkı doğrudur: değerleme farkı hesabına 16.000 TL alacak kaydı yapılır.
Soru 13
Mert İşletmesinin 31 Aralık 2025 tarihi itibariyle net defter değeri 200.000 TL olan bir makinesi bulunmaktadır. 31 Aralık 2025 tarihinde bu makinenin net satış değerinin 180.000 TL ve kullanım değerinin de 150.000 TL olduğu tahmin edilmektedir.
Mert İşletmesinin sahip olduğu makine ile ilgili olarak 2025 yılı kâr-zarar tablosunda raporlaması gereken değer düşüklüğü zararı ne kadardır?
CDoğru cevap
Açıklama
TMS 36 kapsamında değer düşüklüğü testi: Geri kazanılabilir tutar = max(Net satış değeri; Kullanım değeri) = max(180.000; 150.000) = 180.000 TL. Net defter değeri = 200.000 TL. Değer düşüklüğü zararı = Net defter değeri – Geri kazanılabilir tutar = 200.000 – 180.000 = 20.000 TL. Standart; geri kazanılabilir tutarın net satış değeri ve kullanım değerinden büyük olanının seçilmesini emreder. Burada net satış değeri (180.000 TL) kullanım değerinden (150.000 TL) yüksek olduğundan geri kazanılabilir tutar 180.000 TL olarak belirlenir ve 20.000 TL değer düşüklüğü zararı raporlanır.
Soru 14
Yeşil İşletmesinin “Kasa Hesabı”nın 31 Aralık 2025 tarihli bakiyesi 240.000 TL’dir. Yapılan sayım sonucunda işletmenin kasasında 31 Aralık 2025 tarihi itibarıyla fiili olarak 220.000 TL bulunduğu tespit edilmiştir.
Yeşil İşletmesinin kasa sayımı ile ilgili olarak yapması gereken günlük defter kaydı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
EDoğru cevap
Açıklama
Kasa defteri bakiyesi (240.000 TL) > Fiili kasa mevcudu (220.000 TL). Fark = 240.000 – 220.000 = 20.000 TL kasa noksanı. Kasa noksanında kayıt: Kasa Noksanı Hesabı 20.000 TL (borç) / Kasa Hesabı 20.000 TL (alacak). Kasa noksanı hesabı; kasadan çıkmasına rağmen deftere yansımayan tutarları geçici olarak takip etmek için kullanılan bir ara hesaptır. Bu hesap borçlanarak açılır; nedeni araştırıldıktan sonra ilgili hesaba aktarılır. Kasa fazlasında ise Kasa Hesabı borçlanır, Kasa Fazlası Hesabı alacaklanır.
Soru 15
Güneş İşletmesi 1 Mart 2025 tarihinde nominal değeri 200.000 TL olan tahvilleri 204.000 TL ödeyerek satın almıştır.
1 Mart 2025 tarihinde Güneş İşletmesinin tahvilleri varlık olarak kaydedeceği değer ne kadardır?
EDoğru cevap
Açıklama
Finansal varlıklar ilk kayıtta gerçeğe uygun değerleriyle (fair value) kaydedilir; bu genellikle işlem tarihindeki ödeme tutarına eşittir. Güneş İşletmesi tahvilleri için 204.000 TL ödemiştir; dolayısıyla tahviller 204.000 TL olarak varlıklar arasına kaydedilecektir. Nominal değer (200.000 TL) ile gerçek ödeme (204.000 TL) arasındaki 4.000 TL fark; ihraç primini temsil eder ve efektif faiz yöntemiyle dönemler boyunca itfa edilir. İlk kayıt her zaman ödenen gerçek bedeldir.
Soru 16
Ata İşletmesi 1 Şubat 2025 tarihinde 140.000 TL nakit karşılığında 5 yıllığına bir isim hakkı satın almıştır. Ayrıca satın alma işlemine yönelik olarak 20.000 TL de yasal harcama yapılmıştır.
1 Şubat 2025 tarihinde Ata İşletmesi tarafından yapılacak günlük defter kaydında “İsim Hakkı Hesabı”nın borç tarafına ne kadar kaydedilecektir?
BDoğru cevap
Açıklama
Maddi olmayan duran varlıklar; satın alma bedeli ve bu varlığı kullanılabilir hale getirmek için yapılan tüm doğrudan harcamalar dahil olmak üzere maliyet bedeli üzerinden kaydedilir. İsim hakkı bedeli = 140.000 TL. Satın alma ile ilgili zorunlu yasal harcamalar = 20.000 TL. Toplam maliyet = 140.000 + 20.000 = 160.000 TL. Bu tutarın tamamı İsim Hakkı Hesabının borç tarafına kaydedilecektir. TMS 38 (Maddi Olmayan Duran Varlıklar) standardına göre varlığın maliyeti; satın alma fiyatı ile varlığı kullanıma hazır hale getirme amacıyla yapılan tüm doğrudan giderleri kapsamaktadır.
Soru 17
Bergama İşletmesi 2025 yılı içerisinde 2.000.000 TL maliyetli bir bina inşa etmiştir. Bu binaya ilişkin 2025 yılında gerçekleşen ortalama kümülatif harcama tutarı 1.200.000 TL olarak hesaplanmıştır. İnşaat harcamaları için 1 Ocak 2025 tarihinde bankadan yüzde 10 faizli 880.000 TL kredi çekilmiştir. İnşaat için alınan kredi haricinde işletmenin tek borcu 1 Ocak 2020 tarihinde ihraç edilen 10 yıl vadeli yüzde 9 faizli 1.000.000 TL tutarındaki tahvil borcudur.
Bergama İşletmesinin inşaat ile ilgili olarak 2025 yılında aktifleştirmesi gereken finansman maliyeti ne kadardır?
BDoğru cevap
Açıklama
TMS 23 kapsamında aktifleştirilecek finansman maliyeti hesaplanır. Adım 1 — Spesifik kredi faizi: 880.000 × yüzde 10 = 88.000 TL. Adım 2 — Spesifik kredinin aşan kısım için genel borçlanma faizi: Ortalama kümülatif harcama = 1.200.000 TL. Spesifik kredi = 880.000 TL. Aşan tutar = 1.200.000 – 880.000 = 320.000 TL. Genel borçlanma faiz oranı = yüzde 9 (tahvil). Genel borçlanma faizi = 320.000 × yüzde 9 = 28.800 TL. Toplam aktifleştirilecek finansman maliyeti = 88.000 + 28.800 = 116.800 TL.
Soru 18
1 Ocak 2026 tarihinde Ahmet Bey, 4 yıl sonra üniversiteye başlayacak olan kızı Eylül için bankada yüzde 12 faiz getirili bir yatırım hesabı açmıştır. Ahmet Bey 1 Ocak 2026 tarihinden başlamak üzere her yıl 1 Ocak tarihinde bankaya 150.000 TL yatıracaktır. 1 Ocak 2030 tarihinde Ahmet Bey’in banka hesabının bakiyesi ne kadar olur?
BDoğru cevap
Açıklama
Ahmet Bey her yıl 1 Ocak’ta (dönem başında) yatırım yapıyor; bu bir vadesiz anüite (annuity due) durumudur. 1 Ocak 2026, 2027, 2028, 2029 tarihlerinde toplam 4 ödeme yapılacak ve son tarih olan 1 Ocak 2030’da hesabın bakiyesine bakılacak. Dönem başında yapılan ödemeler için vadesiz anüite faktörü kullanılır. Tabloda verilen 4. dönem değeri olan 4,7793; vadesiz anüite faktörü olarak kullanılabilir: 150.000 × 4,7793 = 716.895 TL. Alternatif: olağan anüite faktörü × (1 + r) = 4,7793 × 1,12 ile hesaplanıp farklı dönem seçilebilir. Sonuç: 150.000 × 4,7793 = 716.895 TL.
Soru 19
Akyarlar İşletmesi malı alış satış işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde sürekli envanter yöntemini kullanmaktadır. 31 Aralık 2025 tarihinde sahip olduğu stokların maliyet değeri 410.000 TL, net gerçekleşebilir değeri ise 380.000 TL’dir.
Akyarlar İşletmesinin stokları ile ilgili olarak 31 Aralık 2025 tarihinde yapması gereken ayarlama kaydı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
CDoğru cevap
Açıklama
Maliyet değeri (410.000 TL) > Net gerçekleşebilir değer (380.000 TL). Düşüş tutarı = 410.000 – 380.000 = 30.000 TL. TMS 2 kapsamında stoklar; maliyet ile net gerçekleşebilir değerin düşük olanıyla raporlanır. Değer düşüklüğü kaydı: Stok Değer Düşüş Zararı Hesabı 30.000 TL (borç — gider artar) / Stok Değer Düşüş Karşılığı Hesabı 30.000 TL (alacak — karşı varlık artar). Stok Değer Düşüş Zararı Hesabı bir gider hesabı olduğundan borçlanır; bu da kâr-zarar tablosunda gider olarak raporlanır. Soruda mevcut bir karşılık bakiyesinden söz edilmediğinden 30.000 TL’nin tamamı kaydedilir.
Soru 20
Ahmet Bey’in beş yıl sonra 70.000 TL’ye ihtiyacı olacaktır. Bunun için Ahmet Bey 5 yıl boyunca her dönem başında bir miktar parayı bankaya yatırmak istemektedir. Bankanın yıllık faiz oranı yüzde 48’dir.
Ahmet Bey’in 5 yıl boyunca (her yıl) bankaya yatırması gereken tutar ne kadardır?
CDoğru cevap
Açıklama
Belirli bir hedef tutara (FV) ulaşmak için eşit dönemsel ödemeler (PMT) bulunmak isteniyorsa şu formül kullanılır: PMT = FV ÷ Anüitenin Gelecekteki Değer Faktörü. Ahmet Bey 5 yıl sonra 70.000 TL’ye ulaşmak istediğinden hedef bir gelecek değerdir. Her dönem başında ödeme yapıldığından vadesiz anüite söz konusudur; ancak soru gelecekteki değer faktörünü kullanmayı gerektirmektedir. Yıllık ödeme = 70.000 ÷ (yüzde 48 faiz oranı ile 5 dönem 1 TL’lik anüitenin gelecekteki değer faktörü). Bu formül C seçeneğine karşılık gelmektedir.
Soru 21
Eşit paylı amortisman yöntemi ile azalan bakiyeler yöntemi arasındaki temel fark nedir?
BDoğru cevap
Açıklama
Eşit paylı amortisman (straight-line method); amortisman = (Maliyet – Kalıntı değer) / Yararlı ömür formülüyle hesaplanır ve her dönem aynı tutarda amortisman ayrılır. Azalan bakiyeler yöntemi (declining balance method) ise dönem başındaki net defter değerine sabit bir amortisman oranı uygular; bu nedenle ilk yıllarda yüksek, sonraki yıllarda giderek azalan amortisman tutarları ortaya çıkar. Azalan bakiyeler yöntemi özellikle teknolojik açıdan hızla eskiyen varlıklarda tercih edilir çünkü bu varlıkların ekonomik faydası ilk yıllarda daha yüksektir.
Soru 22
Net gerçekleşebilir değer (NRV) nedir ve stok değerlemesindeki önemi nedir?
BDoğru cevap
Açıklama
TMS 2 (Stoklar) standardına göre stoklar; maliyet değeri ile net gerçekleşebilir değerin düşük olanıyla değerlenir (lower of cost or NRV ilkesi). Net gerçekleşebilir değer (NRV); tahmini satış fiyatından, stokların tamamlanması ve satılması için gerekli tahmini maliyetlerin düşülmesiyle hesaplanır. Maliyet > NRV olduğunda stok değer düşüklüğü zararı tanınır ve stokun bilançodaki değeri NRV’ye indirilir. Bu ilke; stokların gerçekleşmesi beklenen değerden yüksek raporlanmasını önleyerek ihtiyatlılık ilkesini hayata geçirir.
Soru 23
Şerefiye (goodwill) nedir ve nasıl oluşur?
BDoğru cevap
Açıklama
IFRS 3 (İşletme Birleşmeleri) standardına göre şerefiye; satın alan işletmenin ödediği bedel ile edinilen işletmenin tanımlanabilir varlıklarının gerçeğe uygun değeri eksi tanımlanabilir borçların gerçeğe uygun değeri farkı olarak hesaplanır. Şerefiye; müşteri ilişkileri, marka bilinirliği, çalışan kalitesi ve sinerji gibi bireysel olarak tanımlanamayan ekonomik değerleri temsil eder. IFRS kapsamında şerefiye amortismana tabi tutulmaz; bunun yerine en az yılda bir kez değer düşüklüğü testine tabi tutulur. İşletmenin kendi bünyesinde geliştirdiği şerefiye ise hiçbir koşulda aktifleştirilmez.
Soru 24
Alım-satım amaçlı ve satışa hazır menkul kıymetler arasındaki muhasebe farkı nedir?
BDoğru cevap
Açıklama
IFRS 9 kapsamında finansal varlıkların sınıflandırılması ve ölçümü önemlidir. Alım-satım amaçlı (gerçeğe uygun değer farkı kâr veya zarara yansıtılan) menkul kıymetlerde dönem sonu gerçeğe uygun değer değişimi doğrudan gelir tablosuna alınır; değer artışı gelir, azalışı gider olarak raporlanır. Satışa hazır (gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire yansıtılan) menkul kıymetlerde ise değer değişimleri özkaynak içindeki “Diğer Kapsamlı Gelir” hesabına kaydedilir ve varlık satıldığında kâr/zarara aktarılır. Bu fark; özellikle kâr yönetimi ve dönemsel gelir volatilitesi açısından kritik öneme sahiptir.
Soru 25
Paranın zaman değeri nedir ve işletme muhasebesi açısından neden önemlidir?
BDoğru cevap
Açıklama
Paranın zaman değeri ilkesi; bugün elde edilen paranın gelecekte elde edilecek aynı miktardan daha değerli olduğunu ifade eder. Bunun üç temel nedeni vardır: paranın yatırıma yönlendirilerek faiz/getiri elde etme potansiyeli, enflasyonun satın alma gücü üzerindeki aşındırıcı etkisi ve gelecekteki belirsizlikten kaynaklanan risk. Muhasebe açısından; vadeli satışlarda faiz bileşeninin ayrıştırılması, kiralama işlemlerinin bugünkü değere getirilmesi (IFRS 16), varlık değer düşüklüğü testlerinde kullanım değeri hesaplaması ve emeklilik yükümlülüklerinin aktüeryal değerlemesi bu ilkeyi doğrudan kullanır.