Ara Sınav (Vize) 2024-2025 21 soru

Ekonometri 2024-2025 Ara Sınav (Vize)

Kaynak: https://lolonolo.com/2025/11/08/ekonometri-2024-2025-vize-sorulari/

📖 Konu özeti (sınav öncesi tekrar)

Ekonometri 2024-2025 Vize Soruları

Giriş

Ekonometri, iktisadi teorileri test etmek ve ekonomik ilişkileri ölçmek amacıyla istatistiksel yöntemleri ve matematiksel modelleri kullanan bir bilim dalıdır. Ekonometrik analiz, farklı veri türleri üzerine kuruludur. Bireysel birimlere (firma, hanehalkı) ait veriler “mikro veri” (örn: Z işletmesinin aylık satışları) olarak adlandırılır. Farklı birimlerin tek bir zaman noktasındaki verileri “kesit verisi” (örn: 2011’de G20 ülkelerinin enflasyon oranları) iken, bir birimin zaman içindeki hareketlerini gösteren verilere zaman serisi denir. “Mevsimsellik”, turizm gelirleri gibi yıllık periyotlarda tekrarlanan dalgalanmalardır; “AR-GE harcamaları” ise genellikle bu özelliği göstermez.

Regresyon Analizinin Temelleri

Ekonometrinin en temel aracı regresyon analizidir. Regresyon, değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisini incelerken, korelasyon sadece değişkenler arasındaki “birlik ve beraberliği” (ilişkinin yönü ve gücü) arar.

En Küçük Kareler (EKK) Yöntemi ve Parametre Tahmini

Regresyon modelindeki parametreler (β₀ ve β₁) genellikle En Küçük Kareler (EKK) yöntemi ile tahmin edilir. Bu tahminlerin ne kadar güvenilir olduğunun ölçüsü ise o “tahmin edilen parametrenin standart hatasıdır”. Standart hata küçüldükçe güvenilirlik artar.

Bir parametre tahmincisinin varyansı (ve dolayısıyla standart hatası) çeşitli faktörlere bağlıdır. Ana kütle hata terimi varyansı arttıkça ve X’teki değişim azaldıkça varyans büyür. Ancak, “gözlem sayısı (n) arttıkça, tahminin varyansı küçülür” (büyümez).

Modelin Yorumlanması ve Anlamlılığı

Tahmin edilen bir regresyon modeli (örn: Satışlar = 2.897 - 0.674 Fiyat), değişkenler arasındaki ilişkiyi yorumlamamızı sağlar. Eğer Fiyat’ın birimi “bin TL”, Satışlar’ın birimi “ton” ise, -0.674 olan eğim katsayısı; “Fiyatlar 1000 TL artarsa satışların 0.674 ton düşeceği” şeklinde yorumlanır.

Normal Dağılım ve Tahminin Standart Hatası

EKK yönteminin geçerliliği için hata terimlerinin normal dağıldığı varsayılır. Jarque-Bera (JB) testi, bu varsayımı kontrol etmek için kullanılan istatistiksel testlerden biridir. “Tahminin standart hatası” (SEE), regresyon doğrusunun verilere genel uyumunu gösteren bir ölçüdür ve ana kütle hata terimi varyans tahmininin kareköküdür. Basit regresyon modelinde serbestlik derecesi (n-2)’dir, gözlem sayısına (n) eşit değildir.

Ekonometri 2024-2025 Vize Soruları

Soru 1

Aşağıdaki değişkenlerden hangisi mevsimsellik özelliğini göstermez?

BDoğru cevap

Açıklama

Mevsimsellik, bir yıl içinde (genellikle çeyrek veya aylık verilerde) tekrarlanan, mevsime bağlı dalgalanmalardır. Turist sayısı, turizm gelirleri ve zirai üretim belirgin mevsimsellik gösterir. GSYİH verileri de (örn: 3. çeyrekte tarım ve turizm etkisiyle) mevsimsellik içerebilir. Ancak AR-GE harcamaları genellikle yıllık bütçelere veya uzun vadeli projelere bağlıdır, belirli bir mevsime bağlı olarak düzenli dalgalanma göstermez.

Soru 2

Υi = β₀ + β₁Χi + ui

EDoğru cevap

Soru 3

modeli için aşağıdakilerden hangisi β₁ ‘in En Küçük Kareler tahmincisi değildir?

EDoğru cevap

Soru 4

Eğim parametresinin istatistiksel anlamlılığının testi için hesaplanan test istatistiğinin değeri aşağıdakilerden hangisidir?

EDoğru cevap

Soru 5

tahmin edilen regresyon modelinde Y: satışlar (ton) X: fiyatları (bin TL) temsil etmektedir27. Örnek regresyon denkleminin yorumu aşağıdakilerden hangisidir?

CDoğru cevap

Açıklama

Eğim parametresi β1 = -0.674)33, X’teki 1 birimlik değişimin Y’de yaratacağı ortalama değişimi gösterir. X’in birimi “bin TL” (yani 1000 TL) 34, Y’nin birimi “ton”dur35. Dolayısıyla: “Fiyatlar 1 birim (1000 TL) artarsa, satışlar ortalama 0.674 birim (0.674 ton) düşer.”

Soru 6

Belirginlik katsayısı (r²) ile ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır?

EDoğru cevap

Açıklama

r², bağımlı değişkendeki toplam değişimin ne kadarının bağımsız değişken tarafından açıklandığını gösterir ve 0 ile +1 arasında bir değer alır. -1 ile +1 arasında değer alan katsayı, korelasyon katsayısıdır (r).

Soru 7

Y hanehalkı tasarrufu, X hanehalkı harcanabilir geliri ifade etmek üzere, hanehalkı harcanabilir gelir düzeyine göre 5 alt ana kütleye ayrılmıştır. Harcanabilir geliri 8.000 TL olan 4 ailenin yer aldığı 2. alt ana kütledeki tasarruf değeri 1.400, 600, 1.200 ve 800 TL’dir. Gelir 8.000 TL iken, tasarrufun koşullu ortalamasının (beklenen değeri) değeri aşağıdakilerden hangisidir?

CDoğru cevap

Açıklama

Koşullu ortalama E(Y | X=8.000), X=8.000 TL 47 iken Y (tasarruf) değerlerinin ortalaması demektir.Verilen tasarruf değerleri: 1.400, 600, 1.200 ve 80048.Ortalama = (1.400 + 600 + 1.200 + 800) / 4 = 4.000 / 4 = 1.000 TL.

Soru 8

Tahmin edilen parametrelerin güvenirliliğin ölçüsü aşağıdakilerden hangisidir?

ADoğru cevap

Açıklama

Bir parametre tahmininin ne kadar “güvenilir” veya “kesin” (precise) olduğunun ölçüsü, o tahminin standart sapması, yani standart hatasıdır. Standart hata ne kadar küçükse, tahmin o kadar güvenilirdir.

Soru 9

Aşağıdaki ifadelerden hangisi hata teriminin koşullu varyansı ile bağımlı değişkenin koşullu varyansının eşit olduğunu göstermektedir?

EDoğru cevap

Soru 10

Regresyon analizinin, korelasyon analizine benzerliği aşağıdakilerden hangisidir?

CDoğru cevap

Açıklama

Korelasyon analizi bağımlı-bağımsız değişken ayrımı yapmaz (E yanlış) ve nedensellik belirtmez (A yanlış). Regresyon analizi ise nedensellik ve bağımlılık ilişkisi kurar. İki analizin ortak (benzer) yönü, her ikisinin de değişkenler arasındaki ilişkinin (association), yani “birlik ve beraberliğin” yönünü ve derecesini (doğrusal olarak) incelemesidir.

Soru 11

Tahmin edilen regresyon modelinden yukarıdaki sonuçlar elde edilmiştir.Modelin belirginlik katsayısının değeri aşağıdakilerden hangisidir?

BDoğru cevap

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi kesit verisine örnektir?

DDoğru cevap

Açıklama

Kesit verisi (cross-section), farklı birimlerin (G20 ülkeleri) tek bir zaman noktasındaki (2011 Ekim ayı) 81 verileridir. Diğer tüm şıklar, tek bir birimin (BİST, altın, Türkiye) farklı zamanlardaki verilerini gösteren zaman serisi verileridir.

Soru 13

Ekonometri 2024-2025 Vize Soruları 12. soru-min

Yukarıdaki sorunun cevabı aşağıdakilerden hangisidir?

ADoğru cevap

Soru 14

Ekonometri 2024-2025 Vize Soruları 13. soru-min

Yukarıdaki model çıktılarından hareketle hata terimlerinin normal dağılıma uygunluğu Jarque-Bera (JB) testi ile test edilmek istenmektedir. Aşağıdaki seçenmekelerden hangisinde JB test istatistiği doğru verilmiştir?

CDoğru cevap

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi mikro veridir?

BDoğru cevap

Açıklama

Mikro veri, bireysel birimlere (hanehalkı, firma) ait veridir. “Z işletmesinin aylık satışları” tek bir firmaya ait mikro veridir. Diğer tüm şıklar (milli gelir, işsizlik, büyüme, enflasyon) bir bütün olarak ekonomiyi (makro) tanımlayan verilerdir.

Soru 16

Ekonometri 2024-2025 Vize Soruları 15. soru-min

Yukarıda raporlanan sonuçlara göre, tahmin edilen regresyon modelindeki eğim parametresinin standart hatasının değeri aşağıdakilerden hangisidir?

DDoğru cevap

Soru 17

Tahmin edilen parametrelerin varyansı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

ADoğru cevap

Soru 18

Tahminin standart hatası ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

DDoğru cevap

Soru 19

Ekonometri 2024-2025 Vize Soruları 18. soru-min

Yukarıdaki ifadeye göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

DDoğru cevap

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi ekonometrik modelin unsurlarından değildir?

ADoğru cevap

Soru 21

Ekonometri 2024-2025 Vize Soruları 20. soru-min

Yukarıdaki soruyu cevaplayınız.

BDoğru cevap