İşletmelerin finansal tabloları, genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak hazırlanmaktadır. Bu ilkelerden biri olan özün önceliği kavramı, işlemlerin sadece hukuki şekillerine değil, ekonomik özlerine bakılarak muhasebeleştirilmesini ve sınıflandırılmasını ifade eder; örneğin satılmak üzere alınan araçlar mal stoku iken, işletmede kullanılmak üzere alınan araçlar maddi duran varlık olarak kaydedilir. İşletmelerin sahip olduğu ekonomik değerler varlıkları oluştururken, bu varlıkların hangi kaynaklarla (yabancı kaynaklar ve özsermaye) sağlandığını gösteren temel tablo bilançodur (finansal durum tablosu). Kredili bir makine satın alındığında, işletmenin hem varlıkları (makine) hem de borçları (ticari borçlar) artar. Ayrıca işletme birleşmeleri ve satın alımlarında, bir işletmenin net varlıklarının (varlıklar eksi borçlar) piyasa değerinin üzerinde bir bedel ödenerek satın alınması durumunda ortaya çıkan bu fazla tutar, şerefiye olarak adlandırılan maddi olmayan duran varlık kalemine kaydedilir.
Ticari İşlemler, Stoklar ve Envanter Yönetimi
Sürekli envanter yöntemi kullanan işletmelerde ticari malların alımı, satımı ve iadesi işlemleri doğrudan mal stoku hesabı üzerinden anlık olarak izlenir. Kredili mal alışlarında mal stoku borçlandırılırken ticari borçlar alacaklandırılır; alınan malların iade edilmesi durumunda ise ticari borçlar hesabı borçlandırılarak azaltılır ve mal stoku hesabı alacaklandırılarak stoklardan düşülür. Mal satış işlemlerinde ise çifte kayıt yapılır: Bir yandan elde edilen hasılat ticari alacaklar/nakit ve satışlar hesaplarıyla gelir olarak kaydedilirken, eş zamanlı olarak satılan malların maliyeti hesaplanarak mal stoku hesabı alacaklandırılır ve satılan malın maliyeti hesabı borçlandırılır. Stok değerleme yöntemleri işletmelerin satılan malın maliyetini belirlemesinde kritiktir; ilk giren ilk çıkar (FIFO) yönteminde dönem içinde ilk alınan malların ilk önce satıldığı varsayılırken, ağırlıklı ortalama maliyet yönteminde toplam maliyet toplam adede bölünerek ortalama bir birim maliyet üzerinden çıkışlar hesaplanır.
Duran Varlıklar, Amortisman ve Karşılıklar
İşletmelerin uzun vadeli varlıkları olan duran varlıklar üzerinden kullanım süresi boyunca amortisman ve tükenme payı ayrılır. Maden gibi doğal kaynaklar için kurulan tesislerde rezerv tahmini üzerinden birim başına tükenme payı bulunarak çıkarılan maden miktarıyla çarpılır ve tükenme gideri kaydedilir. Teçhizat ve demirbaşlar için kullanılan azalan bakiyeler (hızlandırılmış) amortisman yönteminde, normal amortisman oranının iki katı alınarak varlığın defter değeri üzerinden ilk yıllarda daha yüksek tutarda amortisman gideri raporlanır. Alacakların tahsil edilememe riskine karşı ayrılan şüpheli alacak karşılığı, bilançoda ticari alacakları düzenleyen eksi karakterli bir kontra varlık hesabıdır ve daima alacak bakiyesi verir. Daha önce karşılık ayrılan bir alacağın kesin olarak tahsil edilemeyeceği (değersizleştiği) anlaşıldığında, yeni bir gider yazılmadan doğrudan şüpheli alacak karşılığı hesabı borçlandırılarak kapatılır ve ticari alacaklar hesabı alacaklandırılarak kayıtlardan düşülür.
Gelir Tablosu, Performans Ölçümü ve Dönemsellik
İşletmenin belli bir dönemdeki performansını (gelir ve giderlerini) yansıtan tabloya Kâr veya Zarar Tablosu (Gelir Tablosu) adı verilir. Bu tabloda işletmenin brüt kârı; toplam satış hasılatından, satış iadeleri, indirimleri ve satılan malın maliyetinin çıkarılması ile bulunan net satışlardan elde edilir; navlun gibi pazarlama ve genel yönetim giderleri ise faaliyet gideri olup brüt kârın değil, faaliyet kârının hesaplanmasında dikkate alınır. Dönemsellik ilkesi gereği, henüz hizmeti verilmemiş peşin tahsil edilen gelirler (örneğin peşin alınan kiralar) kazanılmamış gelirler olarak bilançoda pasif bir yükümlülük hesabı olarak izlenir ve ilgili aylar geçtikçe kısım kısım kâr veya zarar tablosuna kira geliri olarak aktarılır. Ortaklara dağıtılan tutarları izleyen kâr payı hesabı ise, dönem sonunda özsermayeyi azaltan ve dağıtılmamış kârlar (veya geçmiş yıl kârları) hesabı ile kapatılan bir geçici hesaptır.
25 soru
Şıkka dokun, anında açıklamasını gör — ya da çalışma modunda tüm cevapları aç.
Soru 1
İstanbul İşletmesinin varlıklarının piyasa değeri 20.000 TL, borçlarının piyasa değeri 12.000 TL dir. İşletme varlıklarının piyasa değeri defter değerinden 5.000 TL daha yüksektir. Ankara İşletmesinin İstanbul İşletmesini 14.000 TL ye satın aldığı varsayılırsa satın alma işlemi sonucu ortaya çıkan şerefiye tutarını aşağıdakilerden hangisidir?
DDoğru cevap
Açıklama
Şerefiye (Goodwill) tutarını bulabilmek için öncelikle satın alınan işletmenin net tanımlanabilir varlıklarının piyasa (gerçeğe uygun) değerini bulmamız gerekir. Net varlık, toplam varlıkların piyasa değerinden borçların piyasa değerinin çıkarılmasıyla hesaplanır. 20.000 TL varlık değerinden 12.000 TL borç değeri çıkarıldığında, işletmenin net varlık değeri 8.000 TL olarak bulunur. Defter değeriyle aradaki fark kafa karıştırıcı bir bilgi olarak verilmiştir ve satın alma işleminde şerefiye hesaplanırken piyasa değeri baz alınır. Ankara İşletmesi, net değeri 8.000 TL olan bu şirket için 14.000 TL satın alma bedeli ödemiştir. Fazladan ödenen bu tutar olan 14.000 eksi 8.000 işlemi sonucunda şerefiye tutarı 6.000 TL olarak kaydedilir.
Soru 2
Giresun İşletmesi 2 Eylül 2023 tarihinde 100 kg fındığı toplam 8.000 TL karşılığında kredili olarak satın almıştır. 4 Eylül 2023 tarihinde fındıkların tamamı tedarikçiye iade edilmiştir. Giresun İşletmesinin 4 Eylül 2023 tarihinde gerçekleşen finansal olaylara ilişkin yapması gereken günlük defter kayıtları aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak sunulmuştur?
ADoğru cevap
Açıklama
İşletme başlangıçta malları kredili olarak (veresiye) satın aldığında, sürekli envanter yöntemine göre varlıklarını artıran Mal Stoku hesabını borçlandırırken, yükümlülüklerini artıran Ticari Borçlar hesabını alacaklandırır. İki gün sonra malların tamamı iade edildiğinde, bu işlemin tam tersi bir düzeltme kaydı yapılması muhasebe standartlarının gereğidir. Yükümlülük azaldığı için Ticari Borçlar hesabı borç tarafına yazılarak kapatılır ve fiziksel olarak depodan çıkan mallar varlık azalışı anlamına geldiği için Mal Stoku hesabı alacak tarafına kaydedilerek iade işlemi tamamlanır.
Soru 3
Çankırı İşletmesi, 5.000 TL olan alacağına 20 Ocak 2022 tarihinde karşılık ayırmıştır. Karşılık ayrılan bu alacağın 25 Nisan 2022 tarihinde tahsil edilmesi imkânsız hale gelmiştir. Çankırı İşletmesi’nin 25 Nisan 2022 tarihinde yapması gereken günlük defter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?
CDoğru cevap
Açıklama
İşletme, alacağın tahsilinin şüpheli hale geldiği ilk tarihte (20 Ocak) dönemsellik ilkesi gereği zaten “Şüpheli Alacak Gideri” hesabını borçlandırarak zarar yazmış ve karşılığında pasif karakterli bir eksi varlık hesabı olan “Şüpheli Alacak Karşılığı”nı alacaklandırmıştır. 25 Nisan tarihinde bu alacağın tahsilinin artık kesinlikle imkânsız olduğu (değersiz alacak haline geldiği) anlaşıldığında, mükerrer bir gider kaydı yapılmaz. Bunun yerine, alacak tamamen silindiği için “Ticari Alacaklar” (veya Şüpheli Ticari Alacaklar) hesabı alacaklandırılarak varlıklardan sıfırlanır ve bu zararı karşılamak üzere önceden oluşturulan fon olan “Şüpheli Alacak Karşılığı” hesabı borçlandırılarak ters kayıtla kapatılır.
Soru 4
Satılmak üzere alınan otomobillerin mal stoku, işletme faaliyetlerinde kullanılmak üzere satın alınan otomobillerin maddi duran varlıklar altında sınıflandırılması genel kabul görmüş muhasebe ilkelerinden hangisi ile ilgilidir?
CDoğru cevap
Açıklama
Genel kabul görmüş muhasebe ilkelerinden olan Özün Önceliği kavramı, ticari işlemlerde ve varlıkların sınıflandırılmasında, olayların sadece yasal isimlerine veya şekillerine değil, asıl ekonomik mahiyetlerine (kullanım amaçlarına) bakılarak kayıt yapılmasını şart koşar. Aynı fiziki nesne olan otomobil, eğer satılıp gelir elde etmek için alınıyorsa ticari mal stoku olarak değerlendirilirken; makam aracı veya teslimat aracı olarak işletmede uzun süre kullanılmak maksadıyla alınıyorsa doğrudan maddi duran varlıklar grubunda sınıflandırılır.
Soru 5
Kavala İşletmesinin 2023 yılı itibarıyla Satışlar Hesabının bakiyesi 300.000 TL, Satış İade ve İndirimleri Hesabının bakiyesi 40.000 TL, Çıkış Navlunu Hesabının bakiyesi 20.000 TL ve Satılan Malın Maliyeti Hesabının bakiyesi 150.000 TL’dir. Kavala İşletmesinin 2023 yılı kâr veya zarar tablosunda raporlanacak brüt kâr ne kadardır?
ADoğru cevap
Açıklama
Brüt kâr hesaplamasında kullanılan temel formül, Net Satışlar eksi Satılan Malın Maliyeti (SMM) eşitliğidir. Net satışlara ulaşmak için, brüt Satışlar tutarından (300.000 TL) müşterilerin yaptığı Satış İade ve İndirimleri (40.000 TL) düşülür. Bu işlemin sonucunda Net Satışlar 260.000 TL olarak bulunur. Elde edilen 260.000 TL’lik Net Satışlar tutarından 150.000 TL olan Satılan Malın Maliyeti çıkarıldığında Brüt Kâr 110.000 TL olarak hesaplanır. Tabloda verilen 20.000 TL’lik Çıkış Navlunu (Pazarlama ve Dağıtım Gideri) bir faaliyet gideri olduğu için brüt kârı değil, faaliyet kârını etkiler ve bu hesaplamaya kesinlikle dâhil edilmez.
Soru 6
Kâr payı hesabı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
EDoğru cevap
Açıklama
Kâr payı (veya temettü) hesapları, şirketin elde ettiği kârların hissedarlara ne kadar dağıtıldığını yıl içinde izlemek amacıyla kullanılan geçici nitelikteki hesaplardır. Gelir veya gider hesabı değillerdir, bu nedenle kâr veya zarar tablosunu etkilemezler. Dönem sonunda finansal tablolar hazırlanırken, şirket sahiplerine yapılan bu ödemeler, şirketin geçmişten biriktirdiği veya o yıl kazandığı kârlardan yapıldığı için doğrudan “Dağıtılmamış Kârlar” (Geçmiş Yıl Kârları) hesabına devredilerek kapatılır. Bu durum da işletmenin toplam özsermaye tutarında net bir azalış yaratır.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi bilançoda raporlanmaz?
BDoğru cevap
Açıklama
Bilanço (Finansal Durum Tablosu), işletmenin belirli bir andaki varlıklarını (dönen ve duran varlıklar) ve bu varlıkların finanse edildiği yükümlülükleri (kısa ve uzun vadeli borçlar ile özsermayeyi) gösteren anlık bir tablodur. Ancak “Net Satışlar”, işletmenin ana faaliyetlerinden belirli bir dönem boyunca elde ettiği hasılatın net miktarını gösteren bir gelir kalemidir ve bu nedenle sadece dönemsel performansı ölçen Kâr veya Zarar Tablosu’nda raporlanır, bilançoda kesinlikle yer almaz.
Soru 8
Sürekli envanter yöntemi kullanan işletmede maliyeti 300 TL olan mallar 500 TL karşılığında kredili olarak satılmıştır. Finansal olay ile ilgili olarak yapılacak günlük defter kaydı/kayıtları aşağıdakilerden hangisidir?
BDoğru cevap
Açıklama
Stoklarını sürekli envanter yöntemine göre takip eden işletmelerde her bir satış işlemi sırasında iki ayrı defter kaydı eş zamanlı olarak yapılmak zorundadır. İlk olarak elde edilen gelir kaydedilir: Kredili satış olduğu için müşteriden alacak doğduğundan “Ticari Alacaklar” hesabı 500 TL borçlandırılır ve hasılatı gösteren “Satışlar” hesabı 500 TL alacaklandırılır. İkinci olarak depodan çıkan malın eksilmesi kaydedilir: Bu satışın maliyet külfeti olan “Satılan Malın Maliyeti” hesabı 300 TL borçlandırılırken, varlıklardan azalan “Mal Stoku” hesabı 300 TL alacaklandırılarak depo bakiyesi anlık olarak güncellenir.
Soru 9
Tarih
Açıklama
Adet
Birim Fiyat
Tutar
1 Ocak
Dönem başı stok
20
50 TL
1.000 TL
8 Ocak
Alış
20
60 TL
1.200 TL
15 Ocak
Satış
25
80 TL
2.000 TL
Pisagor işletmesi tek bir malın ticareti ile uğraşmaktadır. 2022 yılı Ocak ayında mala ilişkin hareketler yukarıdaki tabloda sunulmuştur.
Bu tabloya göre ağırlıklı ortalama stok değerleme yöntemine göre 31 Ocak’ta hazırlanacak bir bilançoda raporlanacak mal stoku tutarı değeri aşağıdakilerden hangisidir?
EDoğru cevap
Açıklama
Ağırlıklı ortalama stok değerleme yönteminde amaç, depodaki tüm malların toplam maliyetini toplam fiziksel adede bölerek ortalama bir birim maliyet rakamı oluşturmaktır. Dönem başında 50 TL’den 20 adet mal (1.000 TL değerinde) vardır. 8 Ocak’ta 60 TL’den 20 adet mal daha alınmıştır (1.200 TL). Toplam depoya giren mal miktarı 40 adede, toplam giren mal maliyeti ise 2.200 TL’ye ulaşmıştır. Ağırlıklı ortalama birim maliyet 2.200 TL’nin 40 adede bölünmesiyle 55 TL olarak hesaplanır. 15 Ocak tarihinde bu malların 25 adedi satıldığına göre, depoda geriye 15 adet satılmayan mal (kalan stok) kalmıştır. Kalan stok tutarı, 15 adet çarpı 55 TL işleminden 825 TL olarak bulunur ve bilançoda mal stoku olarak bu meblağ raporlanır.
Soru 10
İşletmeye kredili olarak bir makine satın aldığında hesaplar etkilenme şekli aşağıdakilerden hangisidir?
BDoğru cevap
Açıklama
Temel muhasebe denklemi Varlıklar = Borçlar (Yabancı Kaynaklar) + Özsermaye formülüyle kurulur. İşletmeye üretimde kullanılmak veya değer yaratmak üzere yeni bir makine geldiğinde, bu fiziki kıymet duran varlıklar arasına eklenir ve işletmenin toplam varlıkları artar. Ancak bu makine peşin parayla değil, kredili (veresiye) olarak satın alındığı için satıcı firmaya veya kredi kurumuna olan ticari/finansal yükümlülük de aynı miktarda artış gösterir. Dolayısıyla bilançonun aktif tarafında varlıklar artarken, pasif tarafında borçlar artar ve sistem dengeyi korumaya devam eder.
Soru 11
Tarih
Açıklama
Adet
Birim Fiyat
Tutar
1 Ocak
Dönem başı stok
10
50 TL
500 TL
8 Ocak
Alış
20
60 TL
1.200 TL
15 Ocak
Satış
25
80 TL
2.000 TL
Samos işletmesi tek bir malın ticareti ile uğraşmaktadır. 2022 yılı Ocak ayında mala ilişkin hareketler yukarıda sunulmuştur. İlk giren ilk çıkar (FİFO) stok değerleme yöntemine göre 2022 yılı Ocak ayına ilişkin satılan malın maliyet tutarı ne kadardır?
ADoğru cevap
Açıklama
İlk Giren İlk Çıkar (FIFO) yönteminin temel felsefesi, depoya giren eski tarihli ve eski maliyetli malların raflardan satılıp çıkan ilk mallar olduğu varsayımıdır. 15 Ocak’ta müşteriye toplam 25 adet mal satışı gerçekleştirilmiştir. Bu satışın maliyetini hesaplarken kronolojik olarak en eski partiden başlanır. Önce 1 Ocak tarihindeki dönem başı stoktan 10 adet ürün alınır (10 adet çarpı 50 TL eşittir 500 TL maliyet). Geriye kalan 15 adetlik ihtiyaç ise 8 Ocak’taki alışlardan karşılanır (15 adet çarpı 60 TL eşittir 900 TL maliyet). Her iki partinin maliyetleri toplandığında, 500 TL artı 900 TL işlemi sonucunda Satılan Malın Maliyeti 1.400 TL olarak tespit edilir.
Soru 12
Faiz Gideri
5.000 TL
Pazarlama Giderleri
10.000 TL
Faiz Geliri
5.000 TL
Satılan Malın Maliyeti
30.000 TL
Genel Yönetim Giderleri
20.000 TL
Satış Hasılatı
100.000 TL
Kara Ticaret İşletmesinin ilgili bazı hesap ve bakiyeleri yukarıda sunulmuştur: İşletmenin brüt kâr tutarı miktarı aşağıdakilerden hangisidir?
DDoğru cevap
Açıklama
Brüt kâr tutarı, işletmenin ana faaliyetlerinden elde ettiği doğrudan satış gelirleri ile o ürünleri elde etmek için katlandığı maliyet arasındaki en yalın kârlılık farkını ifade eder ve gelir tablosunun ilk kârlılık adımıdır. Formülü: Satış Hasılatı (Net Satışlar) eksi Satılan Malın Maliyeti şeklindedir. Verilen listedeki diğer giderler (Pazarlama, Genel Yönetim, Faiz vb.) işletmenin ana maliyetine değil, faaliyet ve finansman giderlerine aittir ve brüt kâr hesaplamasına katılmazlar. Sadece ilgili olan 100.000 TL tutarındaki Satış Hasılatı ile 30.000 TL tutarındaki Satılan Malın Maliyeti birbirinden çıkarılır ve sonuç 70.000 TL Brüt Kâr olarak bulunur.
Soru 13
Ticari borçlar hesabının dönem başı bakiyesi 5.000 TL, dönem içindeki kredili alış tutarı 8.000 TL ve dönem içindeki ödemeler 6.000 TL’dir. Bu durumda ticari borçlar hesabının dönem sonu bakiyesi aşağıdakilerden hangisidir?
BDoğru cevap
Açıklama
Ticari Borçlar hesabı, işletmenin pasif karakterli (kaynak) bir hesabıdır ve mantık gereği artışlar daima alacak tarafına, azalışlar ise borç tarafına yazılır. Dönem başı bakiyesi işletmenin önceden devreden 5.000 TL’lik mevcut borç yüküdür. Dönem içerisinde tedarikçilerden yapılan kredili (veresiye) mal alışları işletmenin borcunu artırdığı için 8.000 TL ilave edilir ve toplam borç 13.000 TL’ye ulaşır. İşletme yıl içinde bu borçlarının 6.000 TL’lik kısmını nakit olarak ödeyip kapattığında, bu ödeme toplam borcu azaltıcı yönde etki yapar. Sonuç olarak 13.000 TL olan toplam borç yükünden 6.000 TL çıkarıldığında, ticari borçlar hesabının dönem sonu alacak bakiyesi 7.000 TL olarak hesaplanır.
Soru 14
Bir altın madeni 100.000 TL maliyete katlanılarak kurulmuştur ve madenin kalıntı (ömür sonu) değeri yoktur. Maden içerisinde 400 kg altın olduğu tahmin edilmektedir. İlk yıl içerisinde 100 kg altın çıkarılmıştır. İlk yıl ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
DDoğru cevap
Açıklama
Altın, kömür, petrol gibi işletildikçe biten doğal kaynaklara sahip işletmelerde maddi duran varlıklar üzerinden normal amortisman yerine, kaynağın fiziki olarak azalmasını maliyetleştirmek amacıyla tükenme payı ayrılır. Tükenme payı hesaplanırken öncelikle işletmeye katlanılan maliyet (100.000 TL), topraktan çıkarılması tahmin edilen toplam rezerve (400 kg) bölünerek birim başına tükenme oranı bulunur. 100.000 TL bölü 400 kg hesabıyla kilogram başına maliyet 250 TL olarak tespit edilir. İlk yıl boyunca madenden 100 kg altın fiziksel olarak çıkarıldığına göre, 100 kg ile 250 TL birim maliyetin çarpımıyla işletmenin bu yılki yıpranma maliyeti olan 25.000 TL hesaplanır ve gelir tablosuna doğrudan Tükenme Gideri olarak yansıtılır.
Soru 15
Esenyurt İşletmesi 1 Ocak 2022 tarihinde 500.000 TL değerinde bir teçhizat satın almıştır. Teçhizatın yararlı ömrü 5 yıl, ömür sonu değeri ise sıfır olarak tahmin edilmiştir. Bu demirbaş ile ilgili hızlandırılmış (eşit paylının iki katı) amortisman yöntemi uygulanıyorsa İstanbul İşletmesinin 2022 yılı kâr veya zarar tablosunda raporlanacak amortisman gideri tutarı miktarı aşağıdakilerden hangisidir?
DDoğru cevap
Açıklama
Hızlandırılmış veya bilinen adıyla azalan bakiyeler yönteminde, normal (eşit paylı) amortisman oranının tam iki katı alınarak her yıl defter değeri üzerinden hesaplama yapılır. Makinenin yararlı ekonomik ömrü 5 yıl olduğuna göre, eşit paylı yöntem uygulansaydı oran 1 bölü 5 işleminden yüzde 20 olacaktı. Hızlandırılmış yöntem talep edildiği için bu yüzde 20’lik oran 2 ile çarpılır ve amortisman oranı yüzde 40 olarak kesinleştirilir. Varlığın satın alındığı ilk kullanım yılı olan 2022 yılı için henüz bir birikmiş amortisman bulunmadığından, direkt olarak 500.000 TL’lik ilk alış değeri üzerinden yüzde 40 oranında amortisman hesaplanır ve 200.000 TL tutarında gider kaydı yapılarak kâr veya zarar tablosuna aktarılır.
Soru 16
İşletmenin belli bir dönemdeki finansal performansını yansıtan tablo aşağıdakilerden hangisidir?
CDoğru cevap
Açıklama
Bilanço veya finansal durum tablosu işletmenin belli bir andaki varlık ve kaynak fotoğrafını çekerken, işletmenin örneğin 1 Ocak ile 31 Aralık gibi belirli bir hesap dönemi aralığında gösterdiği ana faaliyet başarılarını, ne kadar gelir elde edip ne kadar gidere katlandığını ve nihayetinde elde edilen kâr veya zararı detaylıca raporlayan performans odaklı muhasebe aracına Kâr veya Zarar Tablosu (Gelir Tablosu) adı verilir.
Soru 17
Bir işletmenin 31 Aralık 2022 tarihli mizanından alınan bilgiye göre Kazanılmamış Gelirler hesabının borç tarafi 3.000 TL, alacak tarafi 8.000 TL gözükmektedir. Kazanılmamış Gelirler hesabı hangi finansal tabloda hangi tutarla raporlanmalıdır?
EDoğru cevap
Açıklama
Kazanılmamış Gelirler hesabı, müşterilerden hizmet veya ürün teslim edilmeden önce avans veya peşin olarak tahsil edilen bedelleri izlemek için kullanılan tipik bir pasif yükümlülük hesabıdır. Tahsilat yapıldığında alacak tarafına kayıt yapılarak artırılır, hizmet verildikçe borç tarafına yazılarak kapatılır. Mizan verilerine göre 8.000 TL’lik alacak toplamından 3.000 TL’lik borç toplamı çıkarıldığında, hesabın 5.000 TL alacak bakiyesi verdiği görülür. Pasif karakterli bir yükümlülük hesabı olduğu için bu 5.000 TL’lik bakiye gelir tablosunda değil, doğrudan Bilanço’nun (Finansal Durum Tablosunun) yabancı kaynaklar bölümünde işletmenin müşterilerine karşı bir borcu olarak raporlanmak zorundadır.
Soru 18
Şüpheli Alacak Karşılığı ne tür bir hesaptır ve ne şekilde bakiye verir?
ADoğru cevap
Açıklama
Şüpheli Alacak Karşılığı hesabı, ticari hayatta işletmenin tahsilinde gecikme veya şüphe bulunan alacakları için ihtiyatlılık ilkesi gereği ayırdığı bir fondur. Bilançonun aktif (varlıklar) tarafında yer almasına rağmen, ana hesabın olan “Ticari Alacaklar”ın brüt değerini azaltıcı (eksi) yönde bir etki yaratmak amacıyla bilerek pasif karakterli çalışır. Muhasebe dilinde bu tür hesaplara kontra (düzenleyici) varlık hesapları denir ve sistemin doğası gereği her zaman alacak bakiyesi verecek şekilde çalışırlar.
Soru 19
Bağdat İşletmesi 1 Ekim 2024 tarihinde sahip olduğu ofisi kiraya vermiş ve 1 yıllık kira bedeli olan 24.000 TL’yi peşin olarak tahsil etmiştir. Bağdat İşletmesinin bu kiralama ile ilgili olarak 31.12.2024 tarihinde finansal tablolarında raporlanacak hesaplar ve bakiyeleri miktarı aşağıdakilerden hangisidir?
EDoğru cevap
Açıklama
Dönemsellik ilkesi gereği, nakit tahsilatın yapıldığı tarih değil, hizmetin fiilen sunulduğu ve gelirin hak edildiği aylar gelir tablosuna aktarılır. İşletme 1 yıllık (12 ay) kiralama için 24.000 TL peşin tahsil etmiştir; bu da aylık kiranın 2.000 TL olduğuna işaret eder. 1 Ekim 2024’ten yılın sonu olan 31 Aralık 2024’e kadar Ekim, Kasım ve Aralık olmak üzere tam 3 aylık bir kira süresi geçmiştir. Bu 3 aya ait toplam hak edilen bedel olan 6.000 TL (3 ay çarpı 2.000 TL), içinde bulunulan yılın Kâr veya Zarar Tablosu’nda doğrudan “Kira Geliri” hesabı adı altında hasılat olarak raporlanır. Henüz hizmeti verilmemiş olan kalan 9 aylık sürenin tutarı olan 18.000 TL ise gelecek yıla devretmek üzere bilançoda “Kazanılmamış Kira Geliri” olarak izlenmeye devam edilir.
Soru 20
15 Aralık 2022 tarihinde 800 TL tutarında mal stoku, 2/10,n/30 kredi koşuluyla satın alınmıştır. 20 Aralık 2022 tarihinde alınan mallardan 200 TL tutarındaki kısmı iade edilmiştir. 20 Aralık tarihinde meydana gelen finansal olaya ilişkin günlük defter kaydı yapılma şekli aşağıdakilerden hangisidir?
CDoğru cevap
Açıklama
İşletme 15 Aralık’ta malları kredili olarak brüt fiyat üzerinden satın aldığında, Ticari Borçlar hesabını 800 TL alacaklandırmış ve Mal Stoku hesabını 800 TL borçlandırmıştır. 2/10, n/30 kredi koşulu, ödemenin 10 gün içinde nakden yapılması halinde yüzde 2 erken ödeme iskontosu uygulanacağı anlamına gelse de, iade işlemi iskonto hesaplanmadan orijinal mal bedeli üzerinden gerçekleştirilmek zorundadır. Bu nedenle 20 Aralık tarihinde 200 TL’lik kusurlu veya siparişe uymayan mal iade edildiğinde, şirketin satıcıya olan yükümlülüğü azalır ve Ticari Borçlar hesabı 200 TL tutarında borçlandırılırken, depodan çıkan mallar için de Mal Stoku hesabı 200 TL tutarında alacaklandırılarak iade muhasebeleştirilmiş olur.
Soru 21
Bir işletme birleşmesi esnasında, alıcı işletmenin satın aldığı firmanın görünür fiziksel net varlıklarının dışında sahip olduğu pazar payı, mükemmel müşteri ilişkileri, kalifiye insan kaynağı ve yüksek marka değeri gibi elle tutulmayan itibar unsurlarına karşılık ödediği fark muhasebede hangi hesap altında aktifleştirilir?
BDoğru cevap
Açıklama
Finansal muhasebede şerefiye kavramı, bir firmanın başka bir firmayı satın alırken sahip olduğu makine, nakit veya arsa gibi net ölçülebilir varlıklarının rayiç değerinden daha fazla bir nakit bedel ödemesiyle doğar. Bu fazladan ödenen bedel, işletmenin zamanla yarattığı müşteri sadakati ve marka itibarı gibi soyut değerlere atfedilir ve bilançonun aktifinde maddi olmayan duran varlıklar bölümünde raporlanır.
Soru 22
Ticari işletmelerin dönem sonlarında finansal tablolarını hazırlarken, satılmayan malların gerçek maliyetini tespit edebilmek amacıyla depoda fiilen ne kadar mal kaldığını elle tek tek sayarak kontrol ettikleri kavrama ne ad verilir?
ADoğru cevap
Açıklama
Perakende sektörü gibi çok çeşitli ve hızlı mal sirkülasyonu olan işletmelerde, satılan malın maliyeti her satış anında hesaplanamıyorsa işletme aralıklı envanter yöntemini kullanır. Bu sistemde yıl içinde sadece alışlar izlenir, yıl sonunda mevcudu belirlemek ve maliyete ulaşmak için depodaki malların fiziksel olarak tartılıp sayılması işlemine fiili envanter sayımı denir.
Soru 23
Bir demirbaş eşya için muhasebede itfa (yıpranma) payı ayrılırken, her bir mali dönemde aynı tutarda ve hiçbir değişikliğe uğramadan sabit oranda bir gider yazılmasını öngören amortisman yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?
CDoğru cevap
Açıklama
Maddi duran varlıkların eskime ve teknolojik olarak yıpranma paylarını giderleştirirken en yaygın ve en basit kullanılan metot normal (doğrusal) amortisman yöntemidir. Varlığın satın alma maliyetinden, tahmini hurda değeri çıkarıldıktan sonra kalan tutar faydalı ömrüne bölünerek her yıl finansal tablolara sabit ve eşit miktarlarda gider olarak yansıtılır.
Soru 24
Muhasebenin temel denklemi olan “Varlıklar = Yabancı Kaynaklar (Borçlar) + Özsermaye” eşitliğinin korunabilmesi için, bir işletmenin bankadan kredi çekerek yeni bir ticari bina satın alması durumunda tabloda nasıl bir etki gözlenir?
BDoğru cevap
Açıklama
Banka kredisi gibi bir dış borçlanma mekanizması kullanılarak işletmeye fiziksel bir duran varlık olan bina kazandırıldığında bilançonun sol tarafındaki aktifler (varlıklar) kısmında ciddi bir artış yaşanır. Çift taraflı kayıt sisteminin kaçınılmaz bir gereği olarak, bu varlığı finanse eden borç miktarı da aynı ölçüde bilançonun sağ tarafındaki pasif (yabancı kaynaklar) kısmına eklendiğinden terazi dengeyi mükemmel şekilde muhafaza eder.
Soru 25
İşletmelerin kurucularından, yöneticilerinden ve hissedarlarından tamamen ayrı, bağımsız bir hukuki ve finansal kişiliğe sahip olduğunu; işletme kasasından sahibinin şahsi harcamalarının veya tatil masraflarının karşılanamayacağını emreden muhasebe temel kavramı hangisidir?
DDoğru cevap
Açıklama
Kişilik kavramı; ticari işletmenin sahiplerinden, devralanlardan, yöneticilerinden veya şirket personellerinden bağımsız tüzel bir yapı oluşturduğunu vurgular. Bu ilke gereğince, firma sahibinin kişisel refahını ilgilendiren özel harcamalar ile ticari faaliyetleri besleyen şirket harcamaları finansal kayıtlarda birbirine kesinlikle karıştırılamaz.