Muhasebenin temel denklemi “Aktif (Varlıklar) = Pasif (Borçlar + Özsermaye)” olarak formüle edilir. İşletmenin sahip olduğu Nakit, Ticari Alacaklar, Mal Stoku (Dönen Varlıklar) ile Binalar, Taşıtlar (Duran Varlıklar) aktif tarafı oluştururken, kredili alınan mallardan doğan Ticari Borçlar pasif tarafı oluşturur. Bir işletme borcunu nakit ödediğinde, hem kasasından para çıkacağı için varlıkları azalır, hem de yükümlülüğü kapanacağı için borçları azalır; böylece bilanço dengesi her zaman korunur. Yıl içindeki sermaye artışları, ödenen temettüler (kar payı) ve Dönem Net Karı, özsermayenin yıl sonundaki nihai tutarını belirler. Tüm bu stok fotoğrafı belli bir tarihte (örneğin 31 Aralık) gösteren tabloya Bilanço adı verilir.
Yevmiye Kayıtları, Tahakkuk Esası ve Envanter
Muhasebede gelirler ve giderler nakit tahsil edildiklerinde değil, “Tahakkuk (Gerçekleşme) Esası”na göre kaydedilir. Örneğin, Aralık ayına ait bir su faturası Ocak ayında ödenecek olsa bile, hizmet Aralık’ta alındığı için 31 Aralık’ta Su Gideri borçlandırılır ve Ödenecek Giderler alacaklandırılarak kaydedilir. Benzer şekilde bir yıllık kirayı peşin alan bir şirket, bu tutarı başta “Kazanılmamış Kira Gelirleri” olarak pasifte tutar, hizmeti sundukça ay ay bu hesabı borçlandırıp Kira Geliri olarak alacaklandırır ve kârına aktarır. Peşin ödenen (gelecek aylara ait) giderler de henüz tüketilmedikleri için birer gider değil, bilançoda Varlık olarak raporlanırlar. Mal (Stok) hareketlerinde Ağırlıklı Ortalama yöntemi kullanılarak birim maliyet hesaplanır ve bu maliyet üzerinden satılan malın maliyeti ile dönem sonu mal mevcudunun (stokların) bilançodaki değeri bulunur. Müşterinin yurt dışına kaçması gibi durumlarda, İhtiyatlılık kavramı gereği alacaklar için hemen “Şüpheli Alacak Karşılığı” ayrılarak gider yazılır.
Gelir Tablosu ve Amortisman
Dönem sonlarında, satışlardan elde edilen gelirler ile bu satışların maliyetleri ve diğer giderler Kâr veya Zarar Tablosunda (Gelir Tablosu) raporlanır. Brüt Kâr; Satışlardan, Satış İndirimleri ve Satılan Malın Maliyeti düşülerek bulunur. Yıl sonunda tüm bu gelir hesapları borçlandırılarak, gider hesapları ise alacaklandırılarak kapatılır ve sonuç “690 Dönem Kârı veya Zararı” hesabına devredilir. Uzun ömürlü sabit kıymetler (makine, taşıt) için ise aşınma payı (Amortisman) hesaplanır. Eşit paylı yöntemde, makinenin maliyetinden (varsa) hurda değeri çıkarılıp ekonomik ömrüne bölünerek yıllık amortisman gideri bulunur. Bu tutar her yıl “Birikmiş Amortismanlar” hesabında toplanarak raporlanır. Şerefiye veya lisanslar gibi fiziki cismi olmayan varlıklar da Maddi Olmayan Duran Varlıklar olarak sınıflandırılır ve itfa edilerek bilançoda gösterilir.
25 soru
Şıkka dokun, anında açıklamasını gör — ya da çalışma modunda tüm cevapları aç.
Soru 1
Bir makinenin kredili olarak satın alınması durumunda yapılacak günlük defter kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisinin alacak tarafına kayıt yapılır?
EDoğru cevap
Açıklama
Makine kredili (vadeli) olarak satın alındığında, işletmenin makine (varlık) mevcudu artar (Makineler / Tesis, Makine ve Cihazlar hesabı borçlanır). Kredili alış nedeniyle satıcıya olan borç artar. Borçlardaki artış, ilgili borç hesabının alacak tarafına kaydedilir. İşletme ticari faaliyetinde kullanmak üzere sabit kıymet vb. almışsa veya mal kredili alınmışsa ilgili Satıcılar / Ticari Borçlar veya Diğer Ticari Borçlar hesabı (kısa/uzun vadeli yabancı kaynak) alacaklanır.
Soru 2
31 Aralık 2023 tarihinde Tokat İşletmesine Aralık ayına ilişkin 500 TL tutarında su faturası gelmiştir. Faturanın son ödeme tarihi 15 Ocak 2024 tarihidir.
31 Aralık 2023 tarihinde yapılması gereken günlük defter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?
ADoğru cevap
Açıklama
Tahakkuk esasına göre gider, ödendiğinde değil gerçekleştiğinde kaydedilir. Fatura Aralık ayına ait olduğu için 31 Aralık’ta Su Gideri (veya Genel Yönetim Gideri vb. ilgili gider hesabı) borçlandırılarak gider yazılmalıdır. Henüz ödenmediği ve son ödeme tarihi Ocak 2024 olduğu için, işletmenin su kurumuna borcu doğar, bu nedenle Ödenecek Giderler (veya ilgili borç) hesabı alacaklandırılır.
Soru 3
Bir işletme sahibi olduğu binaya ilişkin Aralık ayı kirasını tahsil edememiştir. 31 Aralık tarihindeki ayarlama kaydı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
ADoğru cevap
Açıklama
Kira hizmeti verildiği için gelir gerçekleşmiş (tahakkuk etmiş), ancak tahsil edilmemiştir. Tahakkuk esası gereği 31 Aralık’ta gelirin kaydedilmesi gerekir. Gelir hesapları her zaman alacak çalışır. Dolayısıyla Gelir Tahakkukları (Kira Alacağı vb.) hesabı borçlandırılırken, ilgili Kira Geliri hesabı alacaklandırılır. Şıklarda doğru olan ifade Kira geliri hesabının alacaklandırılmasıdır.
Soru 4
Ticari borçlar hesabının dönem başı bakiyesi 5.000 TL, dönem içindeki kredili alış tutarı 8.000 TL ve dönem içindeki nakit ödeme tutarı 6.000 TL’dir.
Bu durumda ticari borçlar hesabının dönem sonu bakiyesi aşağıdakilerden hangisidir?
ADoğru cevap
Açıklama
Ticari borçlar (pasif karakterli) bir hesaptır, artışlar alacağa, azalışlar (ödemeler) borca yazılır. Başlangıçta 5.000 TL alacak kalanı (borcu) var. 8.000 TL kredili alış ile borç 13.000 TL’ye çıkar. Dönem içindeki 6.000 TL ödeme (borca yazılır) borcu azaltır. Dönem sonu bakiyesi = (5.000 + 8.000) – 6.000 = 7.000 TL alacak kalanı (net borç) olur.
Soru 5
Ticari Alacaklar
5.000 TL
Demirbaşlar
10.000 TL
Mal Stoku
15.000 TL
Binalar
30.000 TL
Peşin Ödenmiş Giderler
10.000 TL
Taşıtlar
25.000 TL
Nakit
15.000 TL
Arsalar
20.000 TL
Sakarya İşletmesine ait varlıklar yukarıda sunulmuştur.
İşletmenin duran varlıklar toplamı tutarı aşağıdakilerden hangisidir?
EDoğru cevap
Açıklama
Dönen Varlıklar: Nakit (15.000) + Ticari Alacaklar (5.000) + Mal Stoku (15.000) + Peşin Ödenmiş Giderler (10.000) = 45.000 TL.
Duran Varlıklar: Bir yıldan uzun süreli kullanılacak ve paraya dönüşmeyecek varlıklardır. Arsalar (20.000) + Binalar (30.000) + Taşıtlar (25.000) + Demirbaşlar (10.000) = 85.000 TL.
Soru 6
Bir işletmenin 31 Aralık 2025 tarihli mizanında yer alan bazı hesap bakiyeleri aşağıda verilmiştir:
-Satışlar: 150.000 TL
-Satış iade ve indirimleri: 20.000 TL
-Satılan malın maliyeti: 60.000 TL
-Satışa konu taşımada (çıkış navlunu): 10.000 TL
-Faiz gelirleri: 8.000 TL
-Faiz giderleri: 12.000 TL
-Genel yönetim giderleri: 25.000 TL
Buna göre işletmenin brüt kârı aşağıdakilerden hangisidir?
BDoğru cevap
Açıklama
Gelir tablosunda Brüt Satış Kârı şöyle hesaplanır:
Brüt Satışlar (Satışlar) = 150.000
(-) Satış İndirimleri (İade ve İndirimler) = 20.000
= Net Satışlar = 130.000
(-) Satılan Malın Maliyeti (SMM) = 60.000
= Brüt Satış Kârı (130.000 – 60.000) = 70.000 TL.
(Çıkış navlunu, yani pazarlama satış dağıtım gideri, faizler ve genel yönetim giderleri faaliyet kârını / net kârı bulurken daha aşağılarda düşülür, brüt kâr hesabına dahil edilmez).
Soru 7
Bir işletme borcunu nakit olarak ödemiştir. Bu finansal olay hesapları nasıl etkiler?
EDoğru cevap
Açıklama
Borç nakit ödenince, işletmenin kasasından (veya bankadan) para çıkışı olur, yani ‘varlıklar azalır’. Diğer taraftan ödeme yapıldığı için satıcıya vb. olan yükümlülükler kapanır, yani ‘borçlar (yabancı kaynaklar) azalır’. Bilanço denkliği (Aktif = Pasif) varlık ve borçlardaki eşit azalış ile korunur.
Soru 8
İşletmenin belli bir tarihteki varlıklarını ve borçlarını gösteren tablo aşağıdakilerden hangisidir?
BDoğru cevap
Açıklama
Bir işletmenin belirli bir andaki (statik) varlıklarını (aktif) ile bu varlıkların sağlandığı kaynakları, yani borçlarını ve özsermayesini (pasif) gösteren temel finansal tabloya ‘Bilanço (Finansal Durum Tablosu)’ denir.
Soru 9
Hizmet geliri hesabının kapatılmasına ilişkin yapılan kayıt ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
EDoğru cevap
Açıklama
Dönem sonu kapanış kayıtlarında, gelir ve gider hesapları 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilerek kapatılır. Gelir hesapları yıl içinde alacak çalışır; kapanırken borçlandırılırlar ve karşılığında 690 Kâr veya Zarar hesabı ‘alacaklandırılır’. Böylece tüm gelirler Kâr/Zarar hesabının alacağında toplanmış olur.
Soru 10
Tarih
Açıklama
Adet
Birim Fiyat
Tutar
1 Ocak
Dönem başı stok
20
50 TL
1.000 TL
8 Ocak
Alış
20
60 TL
1.200 TL
15 Ocak
Satış
25
80 TL
2.000 TL
Pisagor İşletmesi tek bir malın ticareti ile uğraşmaktadır. 2022 yılı Ocak ayında mala ilişkin hareketler yukarıdaki tabloda sunulmuştur.
Bu tabloya göre ağırlıklı ortalama stok değerleme yöntemine göre; 31 Ocak’ta hazırlanacak bir bilançoda raporlanacak mal stoku tutarı değeri aşağıdakilerden hangisidir?
ADoğru cevap
Açıklama
Ağırlıklı Ortalama Birim Maliyeti hesaplayalım:
Toplam mal mevcudu miktarı (satıştan önceki alışlar dahil) = 20 adet (dönembaşı) + 20 adet (alış) = 40 adet.
Toplam maliyet = 1.000 TL + 1.200 TL = 2.200 TL.
Ağırlıklı Ortalama Birim Maliyet = 2.200 / 40 = 55 TL.
Satılan mal = 25 adet. Kalan mal stoku (dönem sonu) = 40 – 25 = 15 adet.
Dönem sonu stok değeri = 15 adet x 55 TL = 825 TL olur.
Soru 11
1 Ocak 2023 tarihinde yeni bir işletme kurulmuş ve kuruculardan Çınar Bey sermaye olarak arazisini koymuştur. Bu finansal olay ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
DDoğru cevap
Açıklama
Yeni bir işletme kurulurken sermaye olarak arazi, nakit, demirbaş vb. konulduğunda, işletmenin aktifine bir değer (arazi) girdiği için ‘Varlıklar artar’. Bu varlık doğrudan işletme sahibi tarafından sağlandığı ve karşılığında bir borç doğmadığı için, bu artış doğrudan işletmenin sermayesini yani ‘Özsermayeyi (pasifi) artırır’.
Soru 12
Bir işletmenin 2025 yılı başındaki özsermaye toplamı 120.000 TL, yıl sonundaki özsermaye toplamı ise 170.000 TL’dir.
Dönem içinde:
-30.000 TL sermaye artırımı yapılmış,
-20.000 TL kâr payı (temettü) dağıtılmıştır.
Buna göre işletmenin 2025 yılında elde ettiği dönem kârı veya zararı aşağıdakilerden hangisidir?
DDoğru cevap
Açıklama
Özsermaye değişim denklemi: Dönem Sonu Özsermaye = Dönem Başı Özsermaye + Sermaye Artırımı – Kâr Payı Dağıtımı + Dönem Kârı (veya – Zarar).
170.000 = 120.000 + 30.000 – 20.000 + Dönem Kârı
170.000 = 130.000 + Dönem Kârı
Dönem Kârı = 170.000 – 130.000 = 40.000 TL Kâr elde edilmiştir.
Soru 13
Van İşletmesi 1 Ekim 2022 tarihinde sahip olduğu bir binayı kiraya vermiş ve 1 yıllık kira bedeli olan 36.000 TL’yi peşin olarak tahsil etmiştir. Bu finansal olay sonucunda aynı gün nakit hesabını borçlandırmış, kazanılmamış kira geliri hesabını alacaklandırmıştır.
31 Aralık 2022 tarihli ayarlama kaydı aşağıdakilerden hangisini içerir?
DDoğru cevap
Açıklama
Yıllık (12 aylık) peşin kira 36.000 TL ise, aylık kira 36.000 / 12 = 3.000 TL’dir. İşletme bunu tahsil ettiğinde hepsini peşin tahsil edilmiş (kazanılmamış) gelir olarak pasife kaydetmiş. 1 Ekim’den 31 Aralık’a kadar (Ekim, Kasım, Aralık) 3 ay geçmiş ve kira hizmeti sunulmuştur. Yani 3 aylık kısım (3 x 3.000 = 9.000 TL) artık ‘kazanılmış’ gelire dönüşmüştür. Yıl sonunda (31 Aralık), Kazanılmamış Kira Geliri (pasif) hesabı 9.000 TL borçlandırılarak azaltılır ve bu tutar doğrudan ‘Kira Gelirleri’ hesabının ‘alacak tarafına’ (9.000 TL) kaydedilerek gelir yazılır.
Soru 14
Giresun İşletmesi 2 Eylül 2023 tarihinde 100 kg fındığı toplam 8.000 TL karşılığında kredili olarak satın almıştır. 4 Eylül 2023 tarihinde fındıkların tamamı tedarikçiye iade edilmiştir.
Giresun İşletmesinin 4 Eylül 2023 tarihinde gerçekleşen finansal olaylara ilişkin yapması gereken günlük defter kayıtları aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak sunulmuştur?
DDoğru cevap
Açıklama
Alışta (2 Eylül) işletme Ticari Mallar (Mal stoku) hesabını borçlandırmış ve satıcıya olan borcu için Ticari Borçlar hesabını alacaklandırmıştı. İade işleminde (4 Eylül) bu kaydın tersi yapılır: Mallar elden çıktığı için (Sürekli envanter varsayımı ile) Mal Stoku hesabı ‘alacaklandırılır’. Borcumuz azaldığı/sıfırlandığı için Ticari Borçlar hesabı (azalış olduğu için) ‘borçlandırılır’.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi maddi olmayan duran varlık olarak sınıflandırılamaz?
BDoğru cevap
Soru 16
Pamukkale İşletmesinin önemli bir müşterisi yurt dışına kaçmıştır ve müşteriden vadesi henüz gelmemiş olan alacak şüpheli hale gelmiştir.
İşletmenin muhasebe müdürü bu alacak ile ilgili olarak yapılma şekli aşağıdakilerden hangisidir?
BDoğru cevap
Açıklama
Muhasebenin temel kavramlarından olan ‘İhtiyatlılık Kavramı’ gereği, işletmenin alacakları (vadesi gelmemiş olsa bile) tahsil edilememe riski taşıdığında şüpheli duruma düşer. Yurt dışına kaçma, dava veya icra takibi gibi durumlarda, tahsil riski belirginleştiğinden işletme bu durumu bilançoya yansıtmalı ve olası zarar için alacak tutarı kadar hemen ‘karşılık ayırmalıdır’ (Karşılık Giderleri hesabı borçlandırılırak gider kaydedilir).
Soru 17
Toplam maliyeti 10.000 TL olan bir makine 7.000 TL’si peşin kalan 3.000 TL’si daha sonra ödenmek üzere satın alınmıştır.
Bu finansal olay ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
CDoğru cevap
Açıklama
(Bu soru şıkları itibarıyla hatalı veya kafa karıştırıcı bir sorudur, ancak üniversite cevap anahtarlarına göre sıkça C şıkkı doğru kabul edilir). İşletmeye giren Makine (varlık) 10.000 TL’dir, yani brüt varlık girişi 10.000 TL artmıştır. Nakit (varlık) 7.000 TL azaldığı için net varlık artışı 3.000 TL’dir. Ancak makine hesabındaki (tekil bir varlık kalemindeki) ‘varlık brüt artışını’ soruyorsa Varlıklar (Makineler) 10.000 TL artmıştır. Öte yandan borçlar sadece 3.000 TL artmıştır (şıkların hiçbiri borçta tam doğru değil).
Soru 18
Bir işletmenin belli bir tarihteki varlık, borç ve özsermayesini gösteren finansal tablo aşağıdakilerden hangisidir?
CDoğru cevap
Açıklama
Aynı soru (8. sorunun benzeri) tekrar sorulmuştur. Belirli bir andaki (statik) fotoğraf gibi işletmenin finansal durumunu; yani sol tarafta aktifleri (Varlıkları), sağ tarafta pasifleri (Borçları ve Özsermayeyi) gösteren finansal tablonun adı Bilançodur.
Soru 19
Yozgat İşletmesi 1 Ocak 2023 tarihinde 60.000 TL tutarında bir traktör satın almıştır. Traktörün yararlı ömrünün 8 yıl ve yararlı ömür sonundaki hurda değerinin 4.000 TL olması beklenmektedir. Traktör için eşit paylı amortisman yönteminin kullanılması kararlaştırılmıştır.
Traktör için 31 Aralık 2024 tarihinde raporlanacak birikmiş amortisman tutarı miktarı aşağıdakilerden hangisidir?
CDoğru cevap
Açıklama
Eşit paylı (Normal) amortisman hesabı, Maliyetten Hurda (Kalıntı) Değerin çıkarılıp yararlı ömre bölünmesiyle bulunur.
Amortisman’a Tabi Tutar = 60.000 TL (Maliyet) – 4.000 TL (Hurda Değer) = 56.000 TL.
Yıllık Amortisman Gideri = 56.000 TL / 8 yıl = 7.000 TL.
Soruda 31 Aralık 2024 itibarıyla ‘Birikmiş’ tutar soruluyor. 2023 ve 2024 olmak üzere toplam 2 tam yıl geçmiştir.
Birikmiş Amortisman (2 yıllık) = 7.000 + 7.000 = 14.000 TL.
Soru 20
Peşin ödenmiş (Gelecek aylara ait) giderler aşağıdaki finansal tablolardan hangisinde ne şekilde raporlanmalıdır?
CDoğru cevap
Açıklama
Peşin (önceden) ödenen ancak henüz gerçekleşmemiş olan kira, sigorta vb. giderler, işletme için o an bir ‘hak’tır ve hizmet henüz alınmadığı için gerçek bir gider değil, bir alacak niteliği taşır. Gelecek Aylara (veya Yıllara) Ait Giderler (180/280 kodlu hesaplar), birer aktif/dönen veya duran varlık hesabı oldukları için Bilançonun Aktif tarafında ‘Varlık olarak’ raporlanırlar. İlgili ay geldikçe, varlık hesabından düşülerek Gelir Tablosuna gider olarak aktarılırlar.
Soru 21
İşletme, peşin fiyatı 20.000 TL olan ticari malları %18 KDV hariç olarak satın almıştır. Mal bedeli ve KDV tutarının yarısı peşin (nakit) olarak ödenmiş, kalanı için ise satıcıya senet verilmiştir. Bu alış işleminde “İndirilecek KDV” (191) hesabının borç tarafına yazılacak tutar ne kadardır?
CDoğru cevap
Açıklama
Ticari mal alımında ödenen veya borçlanılan Katma Değer Vergisi (KDV), 191 İndirilecek KDV hesabının borcuna yazılır. Mal bedeli 20.000 TL’dir. KDV oranı %18 olduğuna göre; 20.000 x 0.18 = 3.600 TL KDV hesaplanır. Bu tutarın yarısının peşin, yarısının vadeli olması KDV’nin tahakkuk tutarını değiştirmez. İndirilecek KDV hesabına doğrudan 3.600 TL borç kaydedilir.
Soru 22
Aşağıdaki hesaplardan hangisi bilançonun PASİF (Kaynaklar) tarafında yer almaz?
DDoğru cevap
Açıklama
Bilanço aktif (varlıklar) ve pasif (kaynaklar/borçlar ve özsermaye) olarak ikiye ayrılır. Banka kredileri, satıcılar ve ödenecek vergiler yabancı kaynak (borç), sermaye ise özkaynak olarak pasifte yer alır. Ancak “Alıcılar” (Müşterilerden olan alacaklar) işletmenin sahip olduğu bir “hak/varlık” olduğu için bilançonun AKTİF (Dönen Varlıklar) tarafında yer alır.
Soru 23
Bir işletme, maliyeti 40.000 TL olan ve bugüne kadar 15.000 TL birikmiş amortisman ayrılmış olan bir demirbaşı (makineyi) 30.000 TL’ye nakit olarak satmıştır. (KDV ihmal edilecektir).
Bu satış işlemi sonucunda ortaya çıkan kâr veya zarar durumu aşağıdakilerden hangisidir?
ADoğru cevap
Açıklama
Duran varlık (demirbaş) satışında Kâr/Zarar, varlığın Net Defter Değeri ile Satış Bedeli arasındaki farka bakılarak bulunur.
Net Defter Değeri = Maliyet (40.000) – Birikmiş Amortisman (15.000) = 25.000 TL’dir. Yani makinenin kayıtlı net değeri 25.000 TL kalmıştır.
İşletme bu makineyi 30.000 TL’ye sattığına göre, defter değerinin üzerinde satmıştır.
Satış Kârı = 30.000 – 25.000 = 5.000 TL Kâr elde edilmiştir (ve 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar hesabına alacak yazılır).
Soru 24
Muhasebenin temel kavramlarından olan ve işletme sahibinin (ortakların) malvarlığı ile işletmenin malvarlığının birbirinden tamamen ayrı tutulmasını (örneğin işletme kasasından patronun çocuğunun okul taksitinin ödenmemesini) zorunlu kılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
DDoğru cevap
Açıklama
Muhasebenin “Kişilik Kavramı”, işletmenin hukuki yapısından ve sahiplerinden (ortaklarından, yöneticilerinden) tamamen bağımsız, ayrı bir tüzel kişiliği olduğunu ifade eder. Tüm muhasebe kayıtları patronun kişisel bütçesi için değil, sadece işletmenin kişiliği adına tutulur. Patronun şahsi harcamaları işletmeye gider yazılamaz.
Soru 25
Aralıklı Envanter (Dönem Sonu Envanteri) yöntemini kullanan bir ticari işletmede; Dönem Başı Mal Mevcudu: 10.000 TL, Dönem İçi Net Alışlar: 40.000 TL olarak kaydedilmiştir. Yıl sonunda yapılan sayımda (envanterde) depoda 15.000 TL’lik Dönem Sonu Mal Mevcudu kalmıştır.
Buna göre işletmenin “Satılan Ticari Mallar Maliyeti (SMM)” kaç TL’dir?
BDoğru cevap
Açıklama
Aralıklı envanter yönteminde satılan malın maliyeti her satışta değil, dönem sonunda tek seferde şu formülle hesaplanır:
SMM = (Dönem Başı Mal Mevcudu + Dönem İçi Net Alışlar) – Dönem Sonu Mal Mevcudu
SMM = (10.000 + 40.000) – 15.000
SMM = 50.000 – 15.000 = 35.000 TL olarak bulunur ve gelir tablosuna gider olarak aktarılır.