Girişimcilik 2025-2026 Final

Franchising alan girişimci, markanın bilinirliğinden, kanıtlanmış iş modelinden, standart kalite anlayışından ve franchise verenin ulusal düzeydeki reklam organizasyonlarından yararlanır. Bu nedenle mal ve hizmet kalitesinin artması ile ulusal reklam desteği franchising almanın avantajlarıdır. Standardize edilmiş faaliyetlere zorunlu bağlılık ise girişimcinin karar özgürlüğünü kısıtladığı için bir dezavantaj olarak kabul edilir.

İş kurma sürecinde araştırma, planlama, koordinasyon ve kontrol gibi çalışmaların yapılması gerekir. Franchise alma ise iş kurmanın zorunlu bir aşaması değil, girişimcinin tercih edebileceği bir iş kurma yöntemidir. Girişimci kendi markasıyla da iş kurabileceği için franchise alma bu süreçte yapılması gereken çalışmalar arasında sayılmaz.

Açık sistem, çevresiyle sürekli etkileşim içinde olan, çevreden girdi alıp dönüştürerek çıktıyı yine çevreye veren sistemdir. Çevreyle bilgi ve materyal alışverişi, girdi-süreç-çıktı ilişkisi ve ürünlerin çevreye satılması işletmelerin açık sistem olduğunu gösterir. Kendi içinde süreklilik sağlamaya çalışmak ise çevreyle ilişkiyi değil iç işleyişi ifade ettiği için açık sistem özelliği değildir.

Kişileri girişimciliğe yönelten başlıca motivasyon kaynakları kendi işinin patronu olmak, daha fazla kazanç elde etmek, esnek çalışma ortamı ve fırsatları hızla değerlendirebilmektir. Küresel rekabet ortamının riskli olması ise girişimciyi teşvik eden değil, aksine caydırabilen bir unsurdur. Bu nedenle motivasyon kaynakları arasında yer almaz.

Girişimcinin becerileri teknik beceriler, işletme yönetimi becerileri ve kişisel beceriler olarak üç grupta incelenir. Örgütleme, iletişim, teknoloji kullanımı ve ağ kurma teknik beceriler arasında yer alır. Muhasebe ve pazarlama işletme yönetimi becerilerine, risk almak ve iç denetimli olmak ise kişisel girişimcilik becerilerine örnektir.

Sanayileşmenin ilk yıllarında büyük ölçekli üretim artışları, katı rekabet koşulları, piyasa ekonomisinin hâkim görüş haline gelmesi ve ticaret hacminin genişlemesi yaşanmıştır. Bu dönemde çalışma koşulları son derece ağırdı; uzun çalışma saatleri, çocuk işçiliği ve sağlıksız fabrika ortamları yaygındı. Çalışma koşullarının sağlıklı biçimde düzenlenmesi ancak sonraki dönemlerde işçi hakları mücadeleleriyle gerçekleşmiştir.

Firmaları yenilik yapmaya zorlayan en önemli nedenlerden biri teknolojik gelişmeler ve rekabet nedeniyle ürün ömürlerinin giderek kısalmasıdır. Ürün ömrü kısaldıkça firmalar pazarda kalabilmek için sürekli yeni ürün geliştirmek zorunda kalır. Ürün ömürlerinin uzaması ise yenilik baskısını azaltacağı için yeniliği zorlayan bir neden değildir.

Radikal yenilik, mevcut teknoloji ve yöntemlerden tamamen farklı, dünyada ilk kez ortaya konan ve çoğu zaman yeni bir pazar yaratan yeniliktir. Aşamalı (artımsal) yenilik ise mevcut ürün veya süreçlerde yapılan küçük ve sürekli iyileştirmeleri ifade eder. Süreç ve organizasyonel yenilikler ise yeniliğin uygulandığı alana göre yapılan sınıflandırmalardır.

Türkiye’de kadın girişimciliğinin geri kalmasının başlıca nedenleri ataerkil toplum yapısı, kadınların eğitim ve öğretim olanaklarına yeterince erişememesi ve iş gücünde deneyim eksikliğidir. Bunlara finansmana erişim güçlüğü ve aile içi sorumluluklar da eklenebilir. Erkeklerin girişimcilikte başarılı olması ise kadın girişimciliğinin geri kalmasının nedeni olarak gösterilemez.

İşletmenin varlıkları maddi ve maddi olmayan varlıklar olarak ikiye ayrılır. Makine, ham madde, arsa ve bina fiziksel olarak var olan maddi varlıklardır. Marka, patent, telif hakkı ve şerefiye (itibar) ise fiziksel varlığı olmayan ancak işletmeye değer katan maddi olmayan varlıklardır.

Ekogirişimcilik, çevreyi korumayı ve sürdürülebilirliği temel amaç edinen, çevre dostu ürün ve hizmetlerle kâr elde etmeyi hedefleyen girişimcilik türüdür. Ekogirişimlerin ortak amacı doğal çevrenin korunması ve daha sürdürülebilir bir gelecektir. Bu nedenle ekogirişimlerin ortak bir amacı olmadığını söyleyen ifade yanlıştır.

İş planı hazırlanırken pazarlama planı, üretim planı, yönetim (organizasyon) planı ve finansal plan gibi alt planlar oluşturulur. Bu planlar işletmenin kuruluş ve faaliyet sürecini bütüncül olarak ele alır. Günlük plan ise kısa vadeli bir iş organizasyonu aracıdır ve iş planlama sürecinin temel planları arasında yer almaz.

Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı (KEDV), 1986’dan bu yana düşük gelirli kadınların yaşam kalitesini artırmak ve ekonomik durumlarını güçlendirmek amacıyla çalışan bir sivil toplum kuruluşudur. Vakıf, kadın kooperatifleri ve mikrofinans desteğiyle kadın girişimciliğini destekler. Buğday Derneği ekolojik yaşamı, GENÇTUR ise gençlik turizmi ve gönüllülüğü destekleyen kuruluşlardır.

KOSGEB’in amaçları KOBİ’lerin rekabet gücünü artırmak, ekonomideki paylarını yükseltmek, sanayide entegrasyonu sağlamak ve girişimciliği desteklemektir. İş gücü piyasasında iş ve işçi bulmaya aracılık etmek ise Türkiye İş Kurumu’nun (İŞKUR) görevidir. Bu nedenle KOSGEB’in amaçları arasında yer almaz.

KOSGEB yeni girişimci desteği iş planında finansal plan başlığı altında finansal kaynaklar, işletme giderleri, nakit projeksiyonları ve kâra geçiş (başa baş) noktası yer alır. Üretim ve hizmet sunum teknikleri ise işletmenin nasıl üretim yapacağıyla ilgili olduğu için üretim planı başlığına aittir. Bu nedenle finansal plan altında yer almaz.

Franchising (imtiyaz), marka ve sistem sahibinin (franchisor) belirli bir bedel karşılığında bağımsız yatırımcılara (franchisee) markasını ve iş modelini kullandırdığı uzun vadeli iş ilişkisidir. Franchise veren taraf yönetim, eğitim ve pazarlama konularında sürekli destek sağlar. Distribütör ise yalnızca ürünlerin dağıtımını üstlenir ve marka sisteminin tamamını işletmez.

İş planındaki işletmenin faaliyet konusu başlığı, işletmenin hangi ürün ve hizmetleri üreteceğini ve sunacağını tanımlar. Basınçlı tank imalatı, baca gazı filtreleme sistemleri, soğuk hava deposu ve metal konstrüksiyon imalatı işletmenin sürekli faaliyet alanını ifade eder. Teknik sistemi deneme üretimine almak ise kalıcı bir faaliyet konusu değil, geçici bir proje aşamasıdır.

Etkin liderlikle özdeşleştirilen özellikler yönlendirme, öncü olma isteği, ahlaklılık ve doğruluk, öz güven, enerji ve iletişim becerisidir. Liderlik, insanlarla güçlü ilişkiler kurmayı ve onları etkilemeyi gerektirir. İçe dönüklük ise sosyal ilişkilerden uzak durmayı ifade ettiği için etkin liderlik özellikleri arasında sayılmaz.

Alex Osborn’un geliştirdiği beyin fırtınası yönteminin dört temel kuralı vardır: eleştiri yasaktır, atış serbesttir (her fikir söylenebilir), daha fazla fikir her zaman daha iyidir ve fikirler birleştirilip iyileştirilebilir. Yöntem, kısa sürede çok sayıda fikir üretmeyi amaçlar. Yavaş hareket etmek ise yöntemin hızlı ve serbest fikir üretme mantığına aykırıdır.

KOSGEB iş planında pazar bilgileri ve pazarlama planı başlığı altında pazar profili, rakip analizi ve pazarlama/satış hedefleri yer alır. Bu bölüm işletmenin hedef pazarını, rakiplerini ve satış stratejisini ortaya koyar. Kalite hedefleri ise üretim planı başlığı altında değerlendirilir.

KOSGEB, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı’nın kısaltmasıdır ve 1990 yılında 3624 sayılı Kanun ile kurulmuştur. KOBİ’lerin rekabet gücünü artırmak ve girişimciliği desteklemek amacıyla hibe, kredi faiz desteği ve eğitim programları sunar. Yeni girişimci desteği de KOSGEB’in en bilinen programlarından biridir.

Franchising ilişkisinde markasını ve iş sistemini kullandıran taraf franchisor (franchise veren), bu hakkı bedel karşılığında satın alan bağımsız yatırımcı ise franchisee (franchise alan) olarak adlandırılır. Franchisor, franchisee’ye eğitim, yönetim ve pazarlama desteği sağlar. Franchisee ise belirlenen standartlara uymak ve giriş bedeli ile düzenli ödemeler yapmakla yükümlüdür.

Joseph Schumpeter, girişimciyi yeni ürünler, yeni üretim yöntemleri ve yeni pazarlar ortaya koyan yenilikçi kişi olarak tanımlamıştır. Yaratıcı yıkım kavramıyla, yeniliklerin eski ürün ve yöntemlerin yerini alarak ekonomik gelişmeyi sağladığını açıklamıştır. Alex Osborn ise beyin fırtınası yöntemini geliştiren kişidir.

Sosyal girişimcilik, yoksulluk, eğitim, sağlık ve işsizlik gibi toplumsal sorunlara yenilikçi çözümler üreterek sosyal fayda yaratmayı öncelikli amaç edinir. Kâr elde edilse bile bu kâr çoğunlukla sosyal amaca yeniden yatırılır. Ekogirişimcilik ise çevrenin korunmasını, iç girişimcilik de mevcut bir işletme içinde yenilik yapılmasını ifade eder.

Başa baş noktası, işletmenin toplam gelirinin toplam giderine eşit olduğu, dolayısıyla ne kâr ne de zarar ettiği satış düzeyidir. Bu noktanın üzerindeki her satış işletmeye kâr sağlar. İş planındaki finansal plan bölümünde yer alan kâra geçiş noktası da başa baş noktasını ifade eder.