Ses
Ses, görüntü kadar anlatının önemli bir bileşenidir; radyo yapımlarında ise anlatımın tamamını taşır. Mikrofonlar yapılarına göre ikiye ayrılır:
- Dinamik mikrofon: Dayanıklıdır, harici güç gerektirmez, yüksek ses basıncına dayanır; saha röportajlarında ve sahnede yaygındır.
- Kondansatör mikrofon: Daha hassastır ve ayrıntılı ses kaydeder; çalışmak için güç (fantom besleme ya da pil) gerektirir. Stüdyo kayıtlarında tercih edilir.
Yönlülük desenine göre ise çok yönlü (omnidirectional) mikrofon her yönden gelen sesi eşit alır; kardioid mikrofon kalp biçimli desene sahiptir, önünden gelen sesleri alıp arkadan gelenleri büyük ölçüde bastırır; çift yönlü (sekiz desenli) mikrofon ön ve arkadan gelen sesi alır, yanlardan geleni bastırır. Dar açılı süper kardioid ve tüfek (shotgun) mikrofonlar uzaktaki kaynağı hedeflemek için kullanılır. Yaka mikrofonu konuşmacının giysisine takılan küçük mikrofondur.
Film kuramında ses kaynağına göre ayrılır: Diegetik (öykü içi) ses, kaynağı film evreninin içinde bulunan ve karakterlerin de duyabildiği sestir; diyaloglar, ortamdaki radyodan gelen müzik gibi. Diegetik olmayan (öykü dışı) ses ise karakterlerin duyamadığı, sonradan eklenen film müziği ve anlatıcı dış sesi gibi seslerdir. Ortamın doğal arka plan sesine ambiyans denir.
Kurgu
Kurgu (montaj), çekilen görüntü ve seslerin seçilip anlamlı bir sıraya konarak birleştirilmesidir. Temel geçişler şunlardır:
- Kesme: Bir çekimden diğerine hiçbir efekt olmadan doğrudan geçiş; en yaygın geçiştir.
- Zincirleme (çakıştırma): Bir görüntü kaybolurken diğerinin üst üste binerek belirmesi; çoğunlukla zaman geçişini anlatır.
- Kararma ve açılma: Görüntünün karararak kaybolması ya da karanlıktan belirmesi; bölüm sonu ve başlangıçlarında kullanılır.
- Silme: Yeni görüntünün eskisini bir çizgi ya da şekil hareketiyle silerek ekrana gelmesi.
Devamlılık Kuralları
Devamlılık kurgusu, izleyicinin zaman ve mekân bütünlüğünü kesintisiz algılamasını amaçlar. 180 derece kuralına göre karşılıklı konuşan iki karakter arasında hayali bir çizgi (eksen) çizilir ve kamera bu çizginin hep aynı tarafında kalır; böylece karakterlerin ekrandaki yönü ve bakış doğrultusu tutarlı olur. 30 derece kuralı ise aynı konunun art arda iki çekimi arasında kamera açısının en az 30 derece değiştirilmesini önererek atlama (jump cut) etkisini önler.
Kuleşov Etkisi
Sovyet sinemacı Lev Kuleşov, ifadesiz bir oyuncu yüzünü farklı görüntülerle (bir tabak çorba, bir tabut, oyun oynayan bir çocuk) art arda göstermiş; izleyiciler aynı yüzde açlık, hüzün ya da sevgi gördüklerini belirtmiştir. Kuleşov etkisi, anlamın tek bir çekimden değil, çekimlerin yan yana getirilmesinden doğduğunu gösterir.