Bütünleme 2024-2025 20 soru

Hukukun Temel Kavramları 2024-2025 Bütünleme

Kaynak: https://lolonolo.com/2026/01/27/hukukun-temel-kavramlari-2024-2025-butunleme-sorulari/

📖 Konu özeti (sınav öncesi tekrar)

Hukukun Temel Kavramları 2024-2025 Bütünleme Soruları

Hukukun Temel Kavramları 2024-2025 Bütünleme Soruları VİDEO ÖZET

Hukukun Kaynakları ve Uygulanması

Hukuk, toplumsal yaşamı düzenleyen ve devlet gücüyle desteklenen kurallar bütünüdür. Hukuk kuralları temelde yazılı (Anayasa, kanun, yönetmelik vb.) ve yazısız (örf ve adet hukuku) kaynaklar olarak ikiye ayrılır. Bir uyuşmazlık durumunda hakim, belirli bir hiyerarşiyi takip eder: Önce yazılı hukuk kurallarına (kanun) bakar, hüküm bulamazsa örf ve adet hukukuna başvurur. Eğer her iki kaynakta da çözüm yoksa, hakim “hukuk yaratma” yetkisini kullanarak, kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar verir. Bu süreç, hukukun dinamik yapısını ve adaletin tesisini sağlar.

Kişiler ve Ehliyet Hukuku

Hukuk sisteminde hak sahibi olabilen varlıklara “kişi” denir. Kişiler; insanlar (gerçek kişiler) ve belirli bir amaç için birleşmiş topluluklar (tüzel kişiler) olarak ayrılır. Tüzel kişiler (şirketler, dernekler, vakıflar vb.), hak ehliyetini kuruldukları anda kazanırken; işlem yapabilme yeteneği olan fiil ehliyetini ancak gerekli organlara (yönetim kurulu, genel kurul vb.) sahip oldukları anda kazanırlar. Sosyal ve iktisadi dayanışma için kurulan kooperatifler, değişir ortaklı ve sermayeli yapılarıyla bu tüzel kişiliklerin özel bir türüdür.

Eşya Hukuku ve Mülkiyetin Kazanılması

Ayni haklar, eşya üzerinde doğrudan hakimiyet sağlayan ve herkese karşı ileri sürülebilen haklardır. Bu hakların en kapsamlısı mülkiyet hakkıdır. Mülkiyetin aslen kazanılması, bir malın mülkiyetinin kimseden devralınmadan doğrudan kazanılmasıdır. Türk Medeni Kanunu uyarınca; sahipsiz bir taşınır malın mülkiyetinin kazanılmasına ihraz, sahipsiz bir taşınmaz (gayrimenkul) malın mülkiyetinin kazanılmasına ise işgal adı verilir. Mülkiyetin dışında, sahibine sadece yararlanma yetkisi veren sınırlı ayni hakların başında ise intifa hakkı gelir.

Borçlar Hukuku: İrade Sakatlıkları ve Savunma Hakları

Sözleşmelerin geçerliliği, tarafların iradelerinin karşılıklı ve birbirine uygun olmasına bağlıdır. Yanılma (hata) veya aldatma (hile) gibi durumlarda irade sakatlanmış sayılır. Bu durumdaki kişi, durumu öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde sözleşmeyi iptal etmelidir; aksi halde sözleşme onanmış kabul edilir. Borç ilişkilerinde borçlunun, borcun varlığını kabul etmekle birlikte özel bir sebebe dayanarak (örneğin zamanaşımı) ödemeden kaçınma hakkına defi (def’i) denir. Zorunluluk (ızdırar) hali ise bir tehlikeden kurtulmak için üçüncü bir kişinin malvarlığına zarar verilmesidir; ancak bu yola başvuranın o tehlikeye karşı koyma yükümlülüğü bulunmamalıdır.

Yargı Teşkilatı ve Anayasal Kurumlar

Türkiye’de yargı yetkisi bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır. Yargı sistemi; Adli, İdari ve Anayasa yargısı olarak dallara ayrılır.

Kamu Hukuku: Vergi ve İdare Esasları

Devlet ile birey arasındaki ilişkileri düzenleyen kamu hukukunun önemli bir dalı vergi hukukudur. Üzerine vergi borcu terettüp eden kişiye mükellef denir. Vergi denetimi için yapılan yoklama işlemlerinde vergi dairesi müdürleri ve uzmanları yetkilidir; ancak yerel mülki amir olan Kaymakamlar doğrudan yoklama yetkisine sahip değildir. İdarenin kamu düzenini korumak için doğrudan uyguladığı yaptırımlar ise idari para cezaları olarak adlandırılır. Bu sistemin tarihsel gelişimi, 1789 Büyük Fransız Devrimi ile ilan edilen İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi gibi temel metinlere dayanmaktadır.

Hukukun Temel Kavramları 2024-2025 Bütünleme Soruları

Soru 1

Sahipsiz gayrimenkullerin aslen kazanılmasına ne ad verilir?

DDoğru cevap

Açıklama

Eşya Hukukunda mülkiyetin kazanılması “Aslen” ve “Devren” olmak üzere ikiye ayrılır. Sahipsiz bir malın mülkiyetinin kazanılması aslen kazanmadır. Türk Medeni Kanunu’na göre; sahipsiz taşınır (menkul) malların kazanılmasına ”İhraz”, sahipsiz taşınmaz (gayrimenkul) malların kazanılmasına ise ”İşgal” denir. Soruda “gayrimenkul” sorulduğu için doğru yanıt İşgal’dir.

Soru 2

Danıştay’ın yürütmeyle ilgili işleri hangi kurum aracılığıyla yürütülür?

BDoğru cevap

Açıklama

Danıştay, hem yüksek idare mahkemesi hem de devletin en yüksek danışma merciidir. Yürütme organına (İdareye) danışmanlık yapma görevi kapsamında; kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşüncesini bildirmek gibi idari görevleri vardır. Yürütme yetkisi ve görevi Anayasa’ya göre Cumhurbaşkanı tarafından kullanıldığı için, Danıştay’ın yürütmeye ilişkin danışma ve inceleme işleri Cumhurbaşkanlığı ile ilişkili olarak yürütülür.

Soru 3

Yüksek Seçim Kurulu üyeleri aşağıda yer verilen hangi kurumlardan seçilir?

BDoğru cevap

Açıklama

Anayasa’nın 79. maddesine göre Yüksek Seçim Kurulu (YSK), 7 asıl ve 4 yedek üyeden oluşur. Bu üyelerin altısı Yargıtay, beşi Danıştay genel kurullarınca kendi üyeleri arasından üye tamsayılarının salt çoğunluğu ile gizli oyla seçilir. Dolayısıyla kaynak kurumlar Yargıtay ve Danıştay’dır.

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi vergi yoklaması yapmaya yetkili değildir?

DDoğru cevap

Açıklama

Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) 128. maddesine göre vergi yoklaması yapmaya yetkili olanlar; vergi dairesi müdürleri, yoklama memurları, yetkili makamlar tarafından görevlendirilen gelir uzmanları ve vergi inceleme yetkisine haiz olanlardır. Kaymakam, genel idarenin ilçedeki başıdır (mülki amir), ancak doğrudan vergi usul kanunu kapsamında “yoklama memuru” sıfatıyla teknik vergi denetimi yapma yetkisi yoktur.

Soru 5

Tüzel kişiler hangi andan itibaren fiil ehliyetine sahip olurlar?

CDoğru cevap

Açıklama

Türk Medeni Kanunu’nun 49. maddesine göre; tüzel kişiler, kanuna ve kuruluş belgelerine göre gerekli olan organlara (genel kurul, yönetim kurulu vb.) sahip oldukları anda fiil ehliyetini kazanırlar. Hak ehliyetini kuruldukları anda kazanırlar ancak fiil ehliyeti (işlem yapabilme yeteneği) için organların oluşumu şarttır.

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi ihtisas mahkemeleri arasında yer almaz?

DDoğru cevap

Açıklama

Türk yargı teşkilatında mahkemeler “Genel Mahkemeler” ve “Özel (İhtisas) Mahkemeler” olarak ayrılır. Asliye Ceza ve Ağır Ceza Mahkemeleri, ceza yargılamasındaki genel mahkemelerdir; yani özel bir kanunla başka bir mahkemenin görevine girmeyen tüm davalara bakarlar. Diğer şıklardaki (Çocuk, Fikri Haklar, İcra) mahkemeler ise belirli konularda uzmanlaşmış “İhtisas” mahkemeleridir.

Soru 7

Vergi yasalarıma göre kendisine vergi borcu düşen (terettüp eden) gerçek ve tüzel kişiye ne ad verilir?

BDoğru cevap

Açıklama

Vergi Usul Kanunu’nun 8. maddesine göre; üzerine vergi borcu terettüp eden (düşen) gerçek veya tüzel kişiye ”Mükellef” (Yükümlü) denir. Vergi sorumlusu ise, mükellef olmamakla birlikte vergiyi ödemekle yükümlü olan kişidir (Örn: Stopaj yapan işveren). Asıl borçlu Mükelleftir.

Soru 8

I. Kanun
II. Mahkeme kararları
III. Örf-adet hukuku
IV. Kanun Hükmünde Kararname
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yazılı hukuk kurallarından değildir?

BDoğru cevap

Soru 9

Yanılma veya aldatma nedeniyle iradesi fesada uğrayan kişi bu durumu öğrendiği tarihten itibaren ne kadar süre içinde sözleşme ile bağlı olmadığını karşı tarafa bildirmelidir?

CDoğru cevap

Açıklama

Türk Borçlar Kanunu’nun 39. maddesine göre; yanılma (hata), aldatma (hile) veya korkutma (ikrah) etkisiyle yapılan sözleşmelerde, yanılma veya aldatmanın öğrenildiği ya da korkutmanın etkisinin kalktığı andan itibaren 1 yıl içinde sözleşme ile bağlı olunmadığı bildirilmezse (iptal edilmezse), sözleşme onanmış sayılır. Bu süre hak düşürücü süredir.

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi medeni hukukun bir alt dalı olarak kabul edilemez?

ADoğru cevap

Açıklama

Türk Medeni Kanunu 4 kitaptan oluşur: 1. Kişiler Hukuku (D), 2. Aile Hukuku (E), 3. Miras Hukuku (B), 4. Eşya Hukuku (C). Ayrıca Borçlar Hukuku da Medeni Hukukun mütemmim cüzü sayılır. Ancak Sigorta Hukuku, Özel Hukukun bir başka dalı olan Ticaret Hukukunun bir alt dalıdır; Medeni Hukuk kitabı içinde yer almaz.

Soru 11

Fransız İnsan ve Yurttaş Halklar Bildirgesi hangi olayım bir ürünüdür?

ADoğru cevap

Açıklama

İnsan hakları tarihinin en önemli belgelerinden biri olan “İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi” (Déclaration des droits de l’homme et du citoyen), 1789 yılında gerçekleşen Büyük Fransız Devrimi’nin ardından ilan edilmiş ve modern anayasacılık hareketlerine ilham kaynağı olmuştur.

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi zorunluluk hâlinin şartları arasında yer almaz?

DDoğru cevap

Açıklama

Zorunluluk haline (Izdırar Hali) başvurabilmek için, kişinin tehlikeyi bilerek kendi yaratmamış olması ve tehlikeden başka türlü kurtulma imkanının bulunmaması gerekir. Ancak en önemli şartlardan biri; kişinin o tehlikeye karşı koyma konusunda hukuki bir yükümlülüğünün bulunmamasıdır. Örneğin bir itfaiyeci “yangından korktum, zorunluluk halindeyim” diyerek kaçamaz. Dolayısıyla D şıkkındaki ifade (“Yükümlülüğü olmalı”) yanlıştır; tam tersine yükümlülüğü olmamalıdır.

Soru 13

“Ortaklarının belirli iktisadi çıkarlarını ve özellikle meslek veya geçimlerine ait ihtiyaçlarını iş gücü ve parasal katkılarıyla karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle temin edip korumak amacıyla gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulan, değişir ortaklı ve değişir sermayeli ortaklıktır.”
Yukarıda tanımı verilen tüzel kişilik aşağıdakilerden hangisidir?

CDoğru cevap

Açıklama

Tanım, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 1. maddesindeki Kooperatif tanımıdır. Kooperatiflerin en ayırt edici özellikleri; kâr amacından ziyade “karşılıklı yardım ve dayanışma” amacı gütmeleri ve “değişir ortaklı, değişir sermayeli” olmalarıdır.

Soru 14

Taciri tanıtmaya ve diğer tacirlerden ayırt etmeye yarayan unsur aşağıdakilerden hangisidir?

CDoğru cevap

Açıklama

Ticaret hukukunda ayırt edici unsurlar şöyledir:
– Ticaret Unvanı: Taciri (işletmenin sahibini) tanıtır ve diğer tacirlerden ayırır.
– İşletme Adı: İşletmeyi (mekanı/kurumu) tanıtır.
– Marka: Mal veya hizmeti tanıtır.
Soru “Taciri” sorduğu için cevap Ticaret Unvanıdır.

Soru 15

Davacının hakkının kabul edilmesiyle birlikte özel bir nedene bağlı olarak borcu yerine getirmekten kaçınma hakkının bulunduğunun ileri sürülmesine ne denir?

EDoğru cevap

Açıklama

Borçlar hukukunda borçlu, borcun varlığını inkar etmiyor ancak özel bir sebebe dayanarak (örneğin zamanaşımı) ödemekten kaçınıyorsa buna ”Defi” (Def’i) denir. Eğer borçlu borcun hiç doğmadığını veya sona erdiğini iddia ediyorsa buna “İtiraz” denir. Defi, borçlunun kaçınma hakkıdır.

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi idare hukukunda özel kişilere karşı uygulanan yaptırımlardan biridir?

ADoğru cevap

Açıklama

İdare hukukunda, idarenin kamu düzenini sağlamak amacıyla, mahkeme kararına gerek duymadan doğrudan uyguladığı yaptırımlara “İdari Yaptırımlar” denir. Bunların en tipik örneği ”İdari Para Cezası”dır (Trafik cezası, çevre cezası vb.). Hapis cezası ceza hukukuna, tazminatlar borçlar/idari yargılama hukukuna, butlan medeni hukuka aittir.

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi sınırlı ayni haklardan biridir?

ADoğru cevap

Açıklama

Eşya hukukunda ayni haklar “Mülkiyet Hakkı” (Tam ayni hak) ve “Sınırlı Ayni Haklar” olarak ikiye ayrılır. Mülkiyet hakkı sahibine kullanma, yararlanma ve tasarruf yetkilerinin hepsini verirken; İntifa Hakkı (veya irtifak hakları, rehin hakları) sahibine sadece kullanma ve/veya yararlanma yetkisi veren sınırlı bir ayni haktır.

Soru 18

Anayasa Mahkemesi üyeleri kaç yıl için seçilirler?

EDoğru cevap

Açıklama

1982 Anayasası’nda 2010 yılında yapılan değişiklikle, Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süresi 12 yıl olarak belirlenmiştir. Bir kimse iki defa Anayasa Mahkemesi üyesi seçilemez.

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Kamu Hukuku’nun dallarından biridir?

EDoğru cevap

Açıklama

Hukuk sistematiğinde;
– Kamu Hukuku Dalları: Anayasa, İdare, Ceza, Vergi, Yargılama, Devletler Umumi Hukuku.
– Özel Hukuk Dalları: Medeni, Borçlar, Ticaret, Devletler Özel Hukuku.
Şıklarda Anayasa Hukuku kamu hukuku dalıdır. İcra hukuku karma nitelikli olsa da genellikle kamu hukuku karakteri baskındır ancak şıklardaki en net “Kamu Hukuku” dalı Anayasadır. (Medeni, Borçlar ve Ticaret saf özel hukuktur).

Soru 20

Hâkimin hukuku uygulaması ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

EDoğru cevap

Açıklama

Türk Medeni Kanunu’nun 1. maddesine göre hakimin hukuk yaratma yetkisi (boşluk doldurma) belirli bir sıraya tabidir. Hakim önce yazılı kanunlara bakar. Eğer kanunda hüküm yoksa (Kanun Boşluğu), örf ve adet hukukuna bakar. Orada da hüküm yoksa (Hukuk Boşluğu), kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar verir (Hukuk Yaratır). Bu hiyerarşi E şıkkında doğru verilmiştir.