Diğer 20 soru

İKT101U İktisada Giriş Ünite 2

Kaynak: https://lolonolo.com/2025/12/03/ikt101u-iktisada-giris-unite-2/

📖 Konu özeti (sınav öncesi tekrar)

İKT101U İktisada Giriş Ünite 2 Arz, Talep ve Esneklik

Giriş

İktisadın en temel yapı taşlarını oluşturan arz ve talep, piyasa ekonomilerinin işleyişini belirleyen ana mekanizmalardır. Tüketicilerin satın alma isteklerini yansıtan talep ile üreticilerin satış planlarını gösteren arz, piyasada fiyatların nasıl oluştuğunu ve kaynakların nasıl dağıldığını açıklar. Bu makalede, talep ve arz eğrilerinin yapısı, bu eğrilerdeki hareketlerin nedenleri, piyasa dengesi ve esneklik kavramları detaylıca incelenecektir.

Talep: Tüketici Davranışı ve Eğrinin Yapısı

Bireysel talep eğrisi, bir malın fiyatı ile talep edilen miktarı arasındaki ters yönlü ilişkiyi gösterir ve genellikle negatif eğimlidir. Bu negatif eğimin temel nedeni Azalan Marjinal Fayda Yasası‘dır. Bu yasaya göre, bir malın tüketim miktarı arttıkça, elde edilen ilave fayda azalır; bu nedenle tüketici ancak fiyat düşerse daha fazla satın almaya razı olur.

Talep analizinde iki önemli hareket türü vardır:

Arz ve Piyasa Dengesi

Arz eğrisi, malın fiyatı ile arz edilen miktar arasındaki doğru yönlü ilişkiyi temsil eder. Tıpkı talepte olduğu gibi, arz eğrisi üzerinde bir noktadan diğerine harekete neden olan tek etken malın kendi fiyatındaki değişimdir. Teknolojik gelişmeler veya girdi fiyatları gibi diğer unsurlar ise eğrinin tamamını kaydırır.

Piyasa dengesi, arz ve talebin eşitlendiği noktada oluşur. Ancak piyasada her zaman denge olmayabilir:

Esneklik Kavramı ve Hesaplamalar

Esneklik, fiyat veya gelirdeki değişimlere karşı miktarın ne kadar tepki verdiğini ölçer.

Fiyat Esnekliği Türleri:

Arz esnekliği hesaplanırken ise yay esnekliği formülü kullanılır. Örneğin, fiyat 40’tan 50’ye çıktığında arz edilen miktar 100’den 140’a çıkıyorsa, esneklik şu şekilde hesaplanır:

Bu hesaplama sonucunda esneklik değeri 1’den büyük çıkarsa (örneğin 1,5), arzın esnek olduğu söylenir. Bu, üreticilerin fiyat değişimlerine karşı üretim miktarlarını önemli ölçüde değiştirebildiğini gösterir.

İKT101U İktisada Giriş Ünite 2: Talep ve Arz Sınav Soruları

Soru 1

Diğer bütün değişkenler sabitken, bir malın fiyatı azalırsa o malın talep eğrisi nasıl etkilenir?

EDoğru cevap

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi bireysel talep eğrisinin negatif eğimli olmasının temel nedenidir?

DDoğru cevap

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi talep kanununu açıklar?

BDoğru cevap

Soru 4

Talep eğrisi üzerinde bir noktadan başka bir noktaya hareketin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

BDoğru cevap

Soru 5

Gelir artarsa talep eğrisi nasıl etkilenir?

DDoğru cevap

Soru 6

X malının tamamlayıcısı olan Y malının fiyatı artarsa, X malının talep eğrisi nasıl bir değişim gösterir?

ADoğru cevap

Soru 7

Pizza ve kola tamamlayıcı mallardır. Kolanın fiyatı artarsa, pizza piyasasında ne olur?

BDoğru cevap

Soru 8

Fiyat esnekliği sıfır olan bir mala ne ad verilir?

DDoğru cevap

Soru 9

Arz eğrisi aşağıdakilerden hangisi olduğunda sağa doğru kayar?

DDoğru cevap

Soru 10

Bir piyasada malın fiyatı, denge fiyatından daha düşük bir seviyede ise bu durumda ne ortaya çıkar?

BDoğru cevap

Soru 11

Bir malın talebindeki artış arzdaki azalıştan daha fazla ise aşağıdakilerden hangisi olur?

CDoğru cevap

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi arz eğrisi üzerinde harekete neden olan tek etkendir?

CDoğru cevap

Soru 13

Dikey bir talep eğrisinin esnekliği hakkında hangisi söylenebilir?

BDoğru cevap

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi, normal bir malın talep eğrisini sağa kaydıran etkenlerden biridir?

DDoğru cevap

Soru 15

Talebin fiyat esnekliği aşağıdakilerden hangisidir?

ADoğru cevap

Soru 16

Malın fiyatı 40 TL iken arz edilen miktar 100 birimdir. Fiyat 50 TL’ye yükseldiğinde arz edilen miktar 140 birim olmuştur. Bu aralıkta arzın fiyat esnekliği kaçtır?

CDoğru cevap

Açıklama

Arzın fiyat esnekliği (

) şu formülle hesaplanır:
$E_s = \frac{\text{Arz edilen miktardaki yüzde değişme}}{\text{Fiyattaki yüzde değişme}}$
1. Miktardaki Yüzde Değişme:
$\frac{140 - 100}{100} = 0,4$ (veya %40)
2. Fiyattaki Yüzde Değişme:
$\frac{50 - 40}{40} = 0,25$ (veya %25)
3. Esneklik Hesaplaması:

*Yay Esnekliği Formülü ile (Sorudaki cevaba ulaşmak için):*
$E_s = \frac{(Q_2 - Q_1) / ((Q_1 + Q_2) / 2)}{(P_2 - P_1) / ((P_1 + P_2) / 2)}$
$E_s = \frac{(140 - 100) / (240 / 2)}{(50 - 40) / (90 / 2)} = \frac{40 / 120}{10 / 45} \approx 1,5$
Dolayısıyla arzın fiyat esnekliği 1,5 (C) olarak bulunur. Esneklik değeri 1’den büyük olduğu için arz esnektir.

Soru 17

Düşük mal için talebin gelir esnekliği değeri aşağıdakilerden hangisidir?

BDoğru cevap

Soru 18

Piyasa denge durumundan arz fazlası durumuna geçildiğinde piyasada dengeyi sağlamak için fiyatın hangi yönde değişmesi beklenir?

BDoğru cevap

Soru 19

Bir mala olan talep esnekse, malın fiyatı arttığı zaman tüketicinin o mala yaptığı harcama nasıl etkilenir?

BDoğru cevap

Soru 20

Lüks malların gelir esnekliği değeri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

DDoğru cevap