İKT101U İktisada Giriş Ünite 6
Kaynak: https://lolonolo.com/2025/12/03/ikt101u-iktisada-giris-unite-6/
📖 Konu özeti (sınav öncesi tekrar)
İKT101U İktisada Giriş Ünite 6 Milli Gelir Düzeyinin Belirlenmesi
Giriş
Milli gelir düzeyinin nasıl belirlendiği, makroekonominin en temel konularından biridir. Bu süreçte tüketim, tasarruf, yatırım, kamu harcamaları ve dış ticaret gibi faktörlerin birbiriyle etkileşimi incelenir. Bu makalede, Keynesyen model çerçevesinde tüketim fonksiyonu, tasarruf eğilimleri, denge gelir düzeyi ve çarpan mekanizması ele alınacaktır.
Tüketim ve Tasarruf Fonksiyonları
Tüketim fonksiyonu (C = C0 + cYd), harcanabilir gelir ile tüketim arasındaki pozitif ilişkiyi gösterir. Fonksiyonun eğimini Marjinal Tüketim Eğilimi (c veya MPC) belirler. MPC değeri 1’den küçük olduğu için tüketim doğrusu, gelirin tamamının harcandığını varsayan 45 derecelik doğrudan daha yatık çizilir.
Tasarruf ise gelirin tüketilmeyen kısmıdır (Y = C + S). Ortalama Tasarruf Eğilimi (APS): Toplam tasarrufun harcanabilir gelire oranıdır (APS = S / Yd).
Denge Gelir Düzeyi Hesaplaması
Devletin olmadığı dışa kapalı basit bir ekonomide denge geliri, toplam arzın (Y) toplam harcamalara (AE) eşit olduğu noktada oluşur (Y = C + I). Örneğin; C = 300 + 0,8Y ve I = 700 olan bir ekonomide denge geliri şöyle hesaplanır: Y = 300 + 0,8Y + 700 Y – 0,8Y = 1000 0,2Y = 1000 Y = 5000
Kamu Harcamaları ve Dışa Açık Model
Kamu harcamaları (G) genellikle otonom (gelirden bağımsız) kabul edilir ve grafikte yatay eksene paralel bir doğru olarak gösterilir. Devletin olduğu bir modelde toplam harcama fonksiyonu AE = A0 + c(1 – t)Y formunu alır; burada (1-t) vergi sonrası geliri ifade eder.
Dışa açık bir ekonomide ise Net İhracat (NX) devreye girer. NX = X0 – M0 – mY fonksiyonu ile gösterilir ve ithalatın gelire bağlı kısmı (mY) nedeniyle negatif eğimlidir.
Çoğaltan (Çarpan) Mekanizması
Otonom harcamalardaki bir artış, milli geliri bu artıştan daha fazla (katlanarak) artırır. Bu etkiye Çoğaltan denir. Dışa açık ekonomide çoğaltan formülü şöyledir: Alfa = 1 / [1 – c(1 – t) + m] Örneğin; c = 0,8; t = 0,25 ve m = 0,10 olduğunda çoğaltan formülden 2 olarak bulunur. Eğer otonom harcamalar 250 birim artarsa, denge geliri 2 x 250 = 500 birim artar.