Yukarıdaki şekle göre üreticinin mevcut faktörlerinin üretimde tam olarak kullanılmadığı nokta aşağıdakilerden hangisidir?
BDoğru cevap
Ara Sınav (Vize)
2024-2025
20 soru
İktisada Giriş-1 2024-2025 Ara Sınav (Vize)
Kaynak: https://lolonolo.com/2025/12/19/iktisada-giris-1-2024-2025-vize-sorulari/
📖 Konu özeti (sınav öncesi tekrar)
İktisada Giriş-1 2024-Vize Final Soruları
İktisada Giriş-1 2024-Vize Final Soruları
Giriş
İktisat, sınırsız insan ihtiyaçları ile kıt kaynaklar arasında bir denge kurma bilimidir. Bu bilim dalı, birey ve firma kararlarını inceleyen mikro iktisat ile enflasyon, işsizlik gibi toplulaştırılmış ekonomik davranışları inceleyen makro iktisat olarak ikiye ayrılır. Mikro iktisadın temelinde, bir kararın alternatifinden vazgeçme bedelini ifade eden fırsat maliyeti kavramı yatar.
Arz ve Talep Mekanizması
Piyasa ekonomilerinde fiyatlar, arz ve talep güçlerinin etkileşimiyle belirlenir.
Esneklik Kavramı
Esneklik, değişkenler arasındaki duyarlılığı ölçer.
Tüketici Davranışı: Fayda Teorisi
Tüketicinin amacı, malların tüketiminden elde ettiği tatmin hissi olan “faydayı” maksimize etmektir. Tüketilen mal miktarı arttıkça, her ek birimden sağlanan fayda (marjinal fayda) azalır; bu nedenle marjinal fayda eğrisi artan değil, azalan bir eğridir. Tüketiciye aynı fayda düzeyini sağlayan farklı mal bileşimlerini gösteren eğrilere kayıtsızlık eğrileri denir. Bu eğrilerin eğimi (mutlak değeri) azalır ve marjinal ikame oranını gösterir.
Üretici Davranışı: Üretim ve Maliyet
Kısa dönem, en az bir üretim faktörünün sabit olduğu süredir. Uzun dönemde ise tüm girdilerin miktarı değiştirilebildiği için azalan verimler kanunu ortadan kalkar. Üretim ölçeği arttıkça uzun dönem ortalama maliyetlerin azalması durumuna ölçek ekonomileri denir. Üretim maliyetleri, üretim miktarından bağımsız olan (kira, sigorta gibi) sabit maliyetler ve üretim miktarına bağlı olarak değişen (hammadde giderleri gibi) değişken maliyetler olarak ikiye ayrılır.
Aynı toplam ürün miktarını sağlayan farklı girdi bileşimlerini gösteren eğriye eş-ürün eğrisi denir ve bu eğrinin eğimi marjinal teknik ikame oranına eşittir.
Piyasa Yapıları
Aynı malı üreten firmalar topluluğuna “endüstri” denir. Piyasalar, rekabetin düzeyine göre sınıflandırılır.
İktisada Giriş-1 2024-Vize Final Soruları
İktisada Giriş-1 2024-Vize Final Soruları
Yukarıdaki şekle göre üreticinin mevcut faktörlerinin üretimde tam olarak kullanılmadığı nokta aşağıdakilerden hangisidir?
Aşağıdaki durumlardan hangisinde bir malın arz eğrisi sola doğru kaymaktadır?
BDoğru cevap
Açıklama
Arz eğrisinin sola kayması (azalması), aynı fiyattan daha az mal üretilmesi anlamına gelir. Üretim faktör fiyatlarının artması (maliyetlerin yükselmesi) kârlılığı düşürür ve arzı azaltarak eğriyi sola kaydırır. Diğer şıklar sağa kaydırır veya sadece eğri üzerinde hareket yaratır.
Tam rekabetçi bir endüstride önemli ölçüde iktisadi kar gerçekleştiriliyorsa aşağıdakilerden hangisi meydana gelir?
CDoğru cevap
Açıklama
Tam rekabette aşırı kâr (iktisadi kâr) gören piyasaya yeni firmalar girer (5. soruya bakınız). Bu durum, toplam üretimi artırır, rekabeti ve piyasa arzını artırdığı için ürün fiyatı düşer ve uzun dönemde aşırı kâr yok olma eğilimine girerek normal kâr gerçekleşir.
Bir futbol maçının biletleri için normal bilet 90 TL, kadınlar için 75 TL, öğrenciler için 40 TL, 12 yaş altı çocuklar için 10 TL olarak belirlenmiş ise bu durum aşağıdakilerden hangisi ile açıklanır?
ADoğru cevap
Açıklama
Üçüncü derece fiyat farklılaştırması, piyasanın demografik (kadın, öğrenci, yaş grubu) veya coğrafi kriterlere göre gruplara ayrılarak, her grubun talebinin fiyat esnekliğine göre farklı fiyat belirlenmesidir.
Tam rekabet piyasalarında aşırı kâr eden firmalar varsa uzun dönemde aşağıdakilerden hangisi meydana gelir?
CDoğru cevap
Açıklama
Tam rekabet piyasasının temel özelliği, piyasaya giriş-çıkışın serbest olmasıdır. Aşırı kâr (iktisadi kâr) gören firmalar piyasaya girer, arz artar, fiyat düşer ve uzun dönemde tüm firmalar normal kâr elde eder.
Bir malın arz eğrisi aşağıdaki durumların hangisinde sağa doğru kayar?
EDoğru cevap
Açıklama
Arz eğrisinin sağa kayması (artması), aynı fiyattan daha çok mal üretilmesi anlamına gelir. Üretim teknolojisinin gelişmesi, maliyetleri düşüreceği için kârlılığı artırır ve arz eğrisini sağa kaydırır.
Monopolcü firmanın her bir müşterisine, ödemeye istekli olduğu en yüksek fiyatı ödetmesine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
DDoğru cevap
Açıklama
Birinci derece fiyat farklılaştırması (Kusursuz fiyat farklılaştırması), firmanın her müşteriden o müşterinin ödemeye razı olduğu maksimum fiyatı (rezervasyon fiyatını) talep etmesidir.
Eş ürün eğrilerinin belli bir girdi düzeyindeki eğimi aşağıdakilerden hangisine eşittir?
BDoğru cevap
Açıklama
Eş ürün eğrisinin (Isoquant) eğimi (mutlak değeri), eğri üzerindeki bir noktada bir girdinin (örneğin sermaye), toplam çıktıyı değiştirmeden, diğer bir girdi (örneğin emek) ile ikame edilme oranını gösterir ve buna Marjinal Teknik İkame Oranı (MTİO) denir.
Toplam ve marjinal fayda eğrilerine göre aşağıdaki saptamalardan hangisi yanlıştır?
ADoğru cevap
Açıklama
Tüketilen mal miktarı arttıkça, Azalan Marjinal Fayda Kanunu gereği marjinal fayda (ek birimden sağlanan fayda) azalır, artan bir eğri değildir. Toplam fayda maksimumken marjinal fayda sıfırdır (C) ve toplam fayda düşmeye başladığında marjinal fayda negatiftir (E).
Monopolcü firmanın kısa ve uzun dönem dengesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
ADoğru cevap
Açıklama
Monopolde piyasaya giriş engelleri olduğu için, monopolcü firma kısa dönemde aşırı kâr elde edebildiği gibi, uzun dönemde de bu aşırı kârı sürdürebilir. Dolayısıyla kısa ve uzun dönem dengesi (aşırı kâr ve fiyatlama açısından) temelde aynıdır.
Bir firmanın üretim artıkça uzun dönem ortalama maliyeti azalıyorsa aşağıdakilerden hangisi geçerlidir?
ADoğru cevap
Açıklama
Üretim ölçeği (miktarı) arttıkça firmanın uzun dönem ortalama maliyetinin azalması durumuna Ölçek Ekonomileri (Economies of Scale) denir. Negatif ölçek ekonomileri (Diseconomies of Scale) ise maliyetin artması durumudur.
Bir malın fiyatındaki %5’lik bir azalma talep edilen mal ve hizmet miktarında %3’lük bir artışa neden oluyorsa talebin fiyat esnekliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
EDoğru cevap
Açıklama
Talebin fiyat esnekliği $(varepsilon_D)$ mutlak değer olarak: $varepsilon_D = |yüzde Delta Q_D / yüzde Delta P|$. $varepsilon_D = |3yüzde / -5yüzde| = 0,6$. Esneklik değeri $0 < varepsilon_D < 1$ aralığında olduğu için talep Esnek değildir (Inelastic).
Üretimde uzun dönemde azalan verimler kanununun ortadan kalkmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
EDoğru cevap
Açıklama
Azalan verimler kanunu (Diminishing Returns) kısa dönemde, en az bir girdinin sabit olması durumunda geçerlidir. Uzun dönemde ise firmanın tüm girdilerin miktarını değiştirebilmesi (değişken hale getirebilmesi) nedeniyle bu kanun ortadan kalkar.
Bir malın arzı sabitken talebinin artması sonucu aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir?
CDoğru cevap
Açıklama
Arz sabitken (arz eğrisi dikey veya dik) talebin artması (talep eğrisinin sağa kayması) sonucu yeni denge noktasında hem denge miktarı hem de denge fiyatı artar. (Arz eğrisi tam esnek değilse, bu genel bir kuraldır.)
Tam rekabetçi firmanın marjinal geliri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
DDoğru cevap
Açıklama
Tam rekabet piyasasında, firma fiyatı veri kabul ettiği (price taker) için, sattığı ek birimden elde ettiği gelir (Marjinal Gelir, $MR$) piyasa fiyatına ($P$) eşittir ($P = MR = AR$).
Orijine göre dışbükey olan bir kayıtsızlık eğrisi boyunca aşağı doğru hareket edildiğinde, kayıtsızlık eğrisinin eğiminin mutlak değeri değişim çeşidi aşağıdakilerden hangisidir?
CDoğru cevap
Açıklama
Orijine göre dışbükey olan kayıtsızlık eğrisinin eğimi (mutlak değeri Marjinal İkame Oranı), eğri üzerinde sola doğru aşağı hareket edildiğinde (Y malından vazgeçilip X malı alındıkça) azalır. Bu durum, azalan marjinal ikame oranını ifade eder.
Aşağıdakilerden hangisi ikame mal çiftine bir örnektir?
EDoğru cevap
Açıklama
İkame mallar (Substitutes), birinin yerine diğerinin kullanılabileceği mallardır. Tavuk ve Koyun eti, tüketicinin protein ihtiyacını karşılamak için birbirinin yerine geçebilir. Diğer şıklar tamamlayıcı (complementary) mallardır.
Aşağıdakilerden hangisi sabit maliyetler arasında yer almamaktadır?
DDoğru cevap
Açıklama
Hammadde giderleri, üretim miktarı arttıkça artan ve üretim sıfır olduğunda sıfır olan değişken maliyetler arasında yer alır. Diğerleri (kira, idari personel aylıkları, faiz, sigorta) üretim miktarından bağımsız olan sabit maliyetlerdir.
Bir malın talebi ve arzı eşanlı olarak artarsa aşağıdakilerden hangisi oluşur?
DDoğru cevap
Açıklama
Hem talep hem de arz eşanlı olarak artarsa (her ikisi de sağa kayar), yeni denge noktasında denge miktarı kesinlikle artar. Denge fiyatının ne olacağı ise, talep ve arz artışlarının büyüklüklerine bağlı olarak belirsizdir (artabilir, azalabilir veya sabit kalabilir).
Aynı toplam ürün miktarını sağlamaya imkân verecek girdi bileşimlerinin geometrik yerlerini birleştiren ya da belirli bir miktar mal üretebilmek için alternatif girdi bileşenlerini gösteren eğriye verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
BDoğru cevap
Açıklama
Aynı toplam ürün (çıktı) miktarını sağlayacak farklı girdi bileşimlerini gösteren eğriye Eş-ürün eğrisi (Isoquant) denir. Kayıtsızlık eğrisi ise aynı fayda seviyesini gösterir.