Piyasa yapıları firma sayısı, ürün farklılaşması ve giriş engellerine göre ayrılır. Tam rekabet: çok sayıda alıcı-satıcı, homojen ürün, serbest giriş; firma fiyat alıcıdır, P = MR. Kısa dönemde kâr mümkün, uzun dönemde normal kâr (P = AC minimum).
Monopol
Tek satıcı, ikamesiz ürün, yüksek giriş engeli. Monopolcü MR = MC koşuluyla üretimi belirler, fiyatı talep eğrisinden okur: P > MC. Sonuç: tam rekabete göre daha az üretim, daha yüksek fiyat ve refah kaybı (deadweight loss). Fiyat farklılaştırması: aynı malın farklı alıcılara farklı fiyattan satılması; birinci derece (her alıcıya ödeme isteği kadar), ikinci derece (miktar indirimleri), üçüncü derece (grup bazlı — öğrenci indirimi).
Monopolcü rekabet ve oligopol
Monopolcü rekabet: çok firma + farklılaştırılmış ürün (marka, ambalaj); uzun dönemde sıfır ekonomik kâr ama kapasite fazlası. Oligopol: az sayıda firma, karşılıklı bağımlılık (kartel, fiyat liderliği, kırık talep eğrisi modeli). Oyun teorisi (Nash dengesi, tutuklular ikilemi) oligopol davranışını açıklar.