İktisat Politikasının Tanımı, Amaçları ve Gecikmeleri
İktisat politikası, belirli iktisadi amaçlara (örneğin tam istihdam, fiyat istikrarı, iktisadi büyüme, adil gelir dağılımı) ulaşmak için bilinçli olarak karar alınması ve bu kararların uygulanması sürecidir. Bu süreç, iktisat teorisinin (iktisadi mekanizmanın nasıl işlediği, değişkenlerin nasıl oluştuğu gibi konuları açıklayan pozitif alan) aksine, normatif bir alandır; yani iktisadi mekanizmanın nasıl olması gerektiği ve hedeflere ulaşmak için parametrelere nasıl müdahale edilebileceği gibi sorunlarla ilgilenir. Gelişmiş ekonomilere sahip ülkelerin iktisat politikasının öncelikli amaçlarından biri genellikle iktisadi büyümedir.
İktisat politikalarının uygulanmasında çeşitli gecikmeler ortaya çıkar. Bunlar temel olarak iki ana başlıkta incelenir: İç gecikme (sorunun teşhis edilmesi, karar alınması ve uygulamanın başlamasına kadar geçen süre) ve Dış gecikme (politikanın uygulanmaya başlamasından ekonomide beklenen etkiyi göstermesine kadar geçen süre).
Politika karar alıcıları, bir politikayı seçmeden önce mevcut ekonomik durumu analiz etmeli ve amaç-araç dengesini kurmalıdır. Politikanın uygulanmasından önce ise politika amacının açıkça belirlenmesi, araçların basit olması, uygulama sorumluluğunun netleşmesi ve politikanın mevcut kurumsal yapı içinde uygulanabilir olması gibi şartlar önemlidir. Politikanın stratejik olması ise bir uygulama ön şartı değildir.
Ana İktisadi Düşünce Okulları ve Politika Yaklaşımları
Farklı iktisadi teoriler, iktisat politikasına farklı açılardan yaklaşır:
20 soru
Şıkka dokun, anında açıklamasını gör — ya da çalışma modunda tüm cevapları aç.
İktisat politikasının gecikmeleri genel olarak İç gecikme (sorunun anlaşılması ve kararın alınması) ve Dış gecikme (politikanın ekonomiye etki etmesi) olarak iki ana çeşide ayrılır.
Soru 2
Hükümetler çeşitli yasal düzenlemeler ile birincil gelir dağılımını aşağıdakilerden hangisini değiştirerek yapmaktadır?
ADoğru cevap
Açıklama
Hükümetler, asgari ücret düzenlemeleri, kira kontrolleri veya fiyat tavanları gibi yasal düzenlemelerle birincil (piyasa) gelir dağılımını ücretleri, fiyatları ve servetin dağılımını birlikte etkileyerek yapmaktadır.
Soru 3
Neo-klasik teoride Walras’ın incelediği piyasa türleri aşağıdakilerden hangisidir?
EDoğru cevap
Açıklama
Neo-klasik iktisatçılardan Léon Walras, genel denge modelinde ekonomideki temel piyasaları, yani emek piyasası, üretim faktörleri piyasası ve tüketim malları piyasasını birlikte incelemiştir.
Soru 4
Liberal doktrin üzerine kurulmuş ve piyasa ekonomisi kurallarını savunan teori aşağıdakilerden hangisidir?
CDoğru cevap
Açıklama
Klasik Teori (Adam Smith ve takipçileri), liberal doktrin üzerine kurulmuş ve devlet müdahalesi olmadan piyasa mekanizmasının kendiliğinden dengeyi sağlayacağını (Görünmez El) savunmuştur.
Soru 5
Toplumsal refahın maksimize edilip üretim faktörlerinin tümü ile istihdam edileceğini ve bu üretim faktörlerinin en etkin şekilde kullanılacağını savunan teori aşağıdakilerden hangisidir?
DDoğru cevap
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi ideolojik tercihlerin bir özelliği değildir?
ADoğru cevap
Açıklama
İdeolojik tercihler genellikle zamana ve teknolojik gelişime kapalı, ön yargılı ve ancak kendi varsayımlarının gerçekleşmesiyle güvenilir olan yaklaşımlardır. Değişime açık olmak, ideolojik tercihin özelliği değildir.
Soru 7
Monetaristler ekonominin durgunluk dönemlerinde nasıl bir iktisat politikası uygulanmasını benimsemektedir?
BDoğru cevap
Açıklama
Monetaristler, iktisadi durgunluk dönemlerinde temel olarak para politikalarını savunsa da, maliye politikaları tarafında ekonomiyi canlandırmak için vergi indirimine gidilmesini benimserler.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi dış ticaret politikasının amaçlarından biri değildir?
DDoğru cevap
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi Keynes’in “Genel Teori” adlı eserinde yer almamaktadır?
BDoğru cevap
Açıklama
Keynes’in Genel Teorisi’nde faiz oranının yatırımları, yatırımların gelirleri, gelirin istihdamı ve para miktarının faiz oranını belirlediği mekanizmalar yer alır. Ancak faiz oranının doğrudan döviz kurunu belirlediği bir mekanizma bu teorinin temelinde yer almaz.
Soru 10
Belirli iktisadi amaçlara ulaşmak için karar alınması ve bu kararların uygulanmasına ne ad verilir?
EDoğru cevap
Açıklama
Belirli iktisadi amaçlara (tam istihdam, fiyat istikrarı, büyüme) ulaşmak için alınan ve uygulanan kararlar bütününe İktisat Politikası denir.
Neo-klasik teoride, tüketici davranışlarının temelinde rasyonellik ve fayda (utility) maksimizasyonu yer alır. Tüketicinin talebi, mal ve hizmetlerden elde edeceği fayda tarafından belirlenir.
Soru 12
Gelişmiş ekonomilere sahip ülkelerin iktisat politikasının öncelikli amacı aşağıdakilerden hangisidir?
EDoğru cevap
Soru 13
İktisat politikası karar alıcılarının uygulayacakları iktisat politikasını seçmeden önce yerine getirmeleri gereken şartlar bulunmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu şartlardan biri değildir?
ADoğru cevap
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi iktisat politikasının açıklamaya çalıştığı sorunlardan biridir?
BDoğru cevap
Soru 15
İktisat literatüründe iktisat politikalarının halka dönük olmasını sağlayan ilk iktisatçı aşağıdakilerden hangisidir?
BDoğru cevap
Soru 16
İktisat politikası karar alıcılarının uygulayacakları iktisat politikasını uygulamadan önce yerine getirmeleri getiren şartlar bulunmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu şartlardan biri değildir?
EDoğru cevap
Açıklama
İktisat politikasının uygulanabilirliği için belirlenen şartlar arasında politikanın amacının ve sorumluluğunun netliği, araçların basitliği ve mevcut kurumsal yapıya uygunluk yer alır. Politikanın stratejik olması ise bir ön şarttan ziyade politikanın niteliği ve kapsamıyla ilgilidir.
Soru 17
“Zaman, psikoloji, ihtiyacın şiddeti, gelenekler, gelir seviyesi, kültür seviyesi ve malın miktarı, değer üzerinde önemli bir etkiye sahiptir.” tezini savunan neo-klasik iktisatçı aşağıdakilerden hangisidir?
EDoğru cevap
Açıklama
Karl Menger (Avusturya Okulu’nun kurucusu), iktisadi değerin sadece fayda ve arz-talepten değil, aynı zamanda zaman, psikoloji, ihtiyacın şiddeti, gelenekler ve kültür seviyesi gibi sübjektif faktörlerden de etkilendiği tezini savunan neo-klasik iktisatçıdır.
Soru 18
Monetarist teoriye göre enflasyonun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
CDoğru cevap
Açıklama
Monetarist teori (Milton Friedman), enflasyonun temel nedeninin, ekonomideki üretim artışından daha hızlı gerçekleşen para arzındaki artışlar olduğunu savunur (“Enflasyon her zaman ve her yerde parasal bir olgudur.”).
Soru 19
Keynesyen teorinin iktisat politikaları ekonominin hangi yönüne ağırlık vermektedir?
ADoğru cevap
Açıklama
Keynesyen teori, ekonomide eksik istihdamın temel nedeninin yetersiz toplam talep olduğunu savunur ve iktisat politikalarını (özellikle maliye politikalarını) talep yönünü canlandırmak üzere kullanır.
Soru 20
Klasik Teoride piyasa dışından devlet tarafından belirlenen bağımsız iktisadi değişken aşağıdakilerden hangisidir?
CDoğru cevap
Açıklama
Klasik Teoride uzun dönemde emek miktarı (E), tasarruf (B) ve yatırım (D) gibi reel değişkenler piyasa tarafından belirlenir. Ancak Para arzı (M), teorinin dışından (exogenous) ve merkez bankası/devlet tarafından belirlenen bağımsız iktisadi değişkendir.