Orta

Cumhuriyet Dönemi İktisat Politikaları ve Büyük Bunalım

İzmir İktisat Kongresi'nden devletçiliğe; 1929 Bunalımı, II. Dünya Savaşı ve sonrası dünya ekonomik düzeni.

🎯 Öğrenme hedefleri

  • Erken Cumhuriyet dönemi iktisat politikalarını açıklamak
  • 1929 Büyük Bunalımı'nın neden ve sonuçlarını analiz etmek
  • Bretton Woods kurumlarını tanımak

1923 İzmir İktisat Kongresi'nde milli ekonomi hedefi benimsendi: yerli sanayinin geliştirilmesi, milli bankacılık (İş Bankası 1924) ve demiryolu yatırımları önceliklendi. Aşar vergisinin kaldırılması (1925) köylüyü rahatlattı.

Bunalım ve devletçilik

1929 Büyük Bunalımı, ABD'de borsa çöküşüyle başladı ve tüm dünyaya yayıldı; Türkiye'de tarım fiyatları çöktü. Bunalım, serbest piyasaya güveni sarstı ve Türkiye'de devletçilik ilkesini güçlendirdi: Merkez Bankası (1930), Sümerbank, Etibank kuruldu; Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı (1934) ile devlet öncülüğünde sanayileşme başladı. Dünyada ise Bunalım'a yanıt Keynes'in 'tam istihdam için kamu harcaması' reçetesi oldu.

Savaş sonrası düzen

1944 Bretton Woods Konferansı ile IMF (istikrar) ve Dünya Bankası (kalkınma) kuruldu; dolara altına çevrilebilir sabit kur sistemi benimsendi. Türkiye 1950'lerden itibaren liberalleşme ve ithal ikameci sanayileşme dönemlerini yaşadı; 1980'lerde dışa açılma ve ihracata dayalı büyüme modeline geçti.

🔑 Temel kavramlar

İzmir İktisat KongresiDevletçilikBirinci Beş Yıllık Sanayi Planı1929 Büyük BunalımıKeynesyen politikalarBretton WoodsIMFDünya Bankası

Bu konudan sorular

Bu konudan soru çöz →