Kaynak: https://lolonolo.com/2023/01/20/ilt107u-iletisim-bilgisi-unite-1/
İLT107U İletişim Bilgisi Ünite -1 İletişime Giriş
İletişim, genellikle basit bir bilgi alışverişi olarak düşünülse de, aslında çok daha derin ve karmaşık bir süreçtir. Sadece ne söylediğimiz değil, onu nasıl söylediğimiz, nerede söylediğimiz ve kime söylediğimiz, anlamın kendisini oluşturur. İletişim, en temel tanımıyla, içinde yeşerdiği kültürel bağlamın devamlılığını sağlayan metinlerin aktarımıdır. Bu tanım, iletişimin sadece bireyler arasında anlık bir etkileşim olmadığını, aynı zamanda bir toplumun değerlerini, normlarını ve kimliğini nesilden nesile taşıyan temel bir mekanizma olduğunu vurgular. İletişimin gerçekleşebilmesi için, üzerinde uzlaşılmış değerleri kullanması ve bu değerleri yeniden üretmesi gereken temel yapıya kültürel bağlam adı verilir. Bu bağlam olmadan, gönderilen mesajların ortak bir zeminde anlaşılması mümkün olmaz.
Her iletişim süreci, belirli temel ögelerin bir araya gelmesiyle oluşur. Bu ögeleri anlamak, iletişimdeki olası kopuklukları ve başarıları analiz etmemizi sağlar.
İletişim bilimi, bu karmaşık olguyu açıklamak için temelde iki farklı model sunar. Bu modeller, iletişimin amacına ve işleyişine farklı açılardan bakar.
Birincisi, iletişimi doğrusal bir akış olarak gören yaklaşımdır. Eğer etkili bir iletişim amaçlanıyor ve alıcı üzerinde istenilen duygu, düşünce veya davranış değişikliği hedefleniyorsa, burada süreç olarak iletişim modelinden söz edilir. Bu model, kaynağın bir mesajı bir kanal aracılığıyla alıcıya gönderdiği ve bir etki yaratmayı amaçladığı, daha çok propaganda ve reklamcılık gibi alanlarda kullanılan bir modeldir.
İkinci yaklaşım ise çok daha dinamiktir. Eğer iletiler ya da mesajlar birer “metin” olarak değerlendiriliyor ve bu metinlerin insanlarla nasıl etkileşime girerek anlam yarattığı üzerinde duruluyorsa, burada anlamların üretimi ve değişimi olarak iletişim modelinden bahsedilir. Bu modelde alıcı, pasif bir hedef değil, mesajı kendi deneyimleri ve kültürel birikimiyle yorumlayan aktif bir katılımcıdır.
Mesajlar, çeşitli araçlar veya kanallar aracılığıyla alıcıya ulaşır. Bu araçlar, mesajın doğasını ve etki alanını belirler. İletişimde kullanılan araçlar temelde temsili ve mekanik olarak ikiye ayrılır. Gerçekliğin bir kaydını veya kopyasını oluşturan, ondan bağımsız olarak var olabilen iletişim araçlarına temsili araç denir; fotoğraf bu türden bir temsili araçtır. Televizyon gibi, teknolojiyi kullanarak mesajları ileten kanallar ise mekanik araçlar olarak sınıflandırılır.
Mesaj alıcıya ulaştığında ise “kodaçımı” yani yorumlama süreci başlar. Bu süreç her zaman kaynağın niyet ettiği şekilde işlemez. Örneğin, kaynaktan gelen mesaja alıcının ürettiği cevaplardan biri olan müzakereci okuma, alıcının mesajın ana fikrini kabul etmekle birlikte, kendi sosyal konumu ve deneyimlerine göre bu anlamı kısmen değiştirerek kendine uyarlamasıdır. Bu, alıcının mesajı ne tamamen kabul ettiğini ne de tamamen reddettiğini gösterir.