Kaynak: https://lolonolo.com/2023/01/21/ilt107u-iletisim-bilgisi-unite-6/
İLT107U İletişim Bilgisi Ünite -6 Kitle İletişimi
Modern toplumları anlamanın anahtarlarından biri olan “kitle” kavramı, tarihsel bir dönüşümün ürünüdür. Geleneksel, yüz yüze ilişkilerin hâkim olduğu topluluk yapısından, büyük, anonim ve karmaşık modern topluma geçişi ifade eder. Kitle kavramının ortaya çıkmasındaki en belirleyici tarihsel olay, şüphesiz Sanayi Devrimi‘dir. Bu devrimle birlikte tarım toplumundan sanayi toplumuna geçiş, kırdan kente büyük göçler ve yeni bir toplumsal yapının doğuşu, “kitle” olgusunu ortaya çıkarmıştır. Bu makalede, kitle toplumunun teorik kökenleri, onu oluşturan sebepler ve bu topluma mesajlarını ileten kitle iletişim araçlarının tarihsel evrimi incelenecektir.
Kitle toplumu kavramını sosyoloji literatürüne ilk kez kazandıran düşünür, Fransız Devrimi sonrası Amerikan demokrasisini inceleyen Alexis de Tocqueville‘dir. Bu yeni toplum yapısını anlamak için Ferdinand Tönnies gibi düşünürler, geleneksel ve modern toplum arasında bir ayrım yapmışlardır. Tönnies’in samimi, yüz yüze ve dayanışmaya dayalı geleneksel toplulukları tanımlamak için kullandığı “Gemeinschaft” kavramının Türkçe karşılığı “Cemaat”tir. Kitle toplumu ise bu cemaat yapısının çözülmesiyle ortaya çıkmıştır.
Kitle toplumunu oluşturan temel sebepler arasında; nüfusun şehirlerde yoğunlaşması, kapitalist iş bölümünün gelişmesi, bireyler arasında biçimsel eşitliğin sağlanması ve karar alma mekanizmasının merkezileşmesi yer alır. Tarım devriminin bir parçası olan “sabanın icat edilmesi” ise bu modern toplumsal yapının değil, çok daha önceki yerleşik hayatın bir sebebidir.
Kitle toplumuna mesajlarını ileten ve kamusal alanı şekillendiren kitle iletişim araçları da tarihsel bir gelişim çizgisi izlemiştir.
Kitle iletişim araçlarının hitap ettiği “kitle”, belirli ortak özelliklere sahiptir. Bu kitleyi oluşturan bireyler; farklı sosyal, ekonomik ve kültürel arka planlardan geldikleri için özdeş değildir (heterojendir). Birbirlerini kişisel olarak tanımazlar, yani anonimdirler. Geniş bir coğrafyaya yayılmış oldukları için fiziksel olarak birbirinden ayrıdırlar. Bu özelliklerin doğal bir sonucu olarak, kitleyi oluşturan bireyler arasında geleneksel cemaat yapısındaki gibi sıkı bağlar bulunmaz. Bu nedenle, “aralarında sıkı bağlar bulunması” kitlenin özelliklerinden biri değildir.
Ünite 6
Kitle İletişimi