İLT107U İletişim Bilgisi Ünite -8 Uluslararası ve Kültürler Arası İletişim
Giriş: Kültürel Farklılıklar Dünyasında İletişim
Küreselleşen dünyamızda, farklı kültürlerden insanlarla etkileşim kurmak hayatımızın ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Kültürler arası iletişim, tam da bu noktada devreye girer ve en temel anlamıyla; farklı kültürlere mensup insanlar arasında gerçekleşen etkileşim ve anlam aktarımlarını, bu süreçteki yabancının algılanmasını ve kültürel farklılıkların gözetilmesini inceler. Bu alandaki çalışmalar, önyargıları azaltarak hoşgörü ve empati yoluyla kişisel gelişim sağlamayı, toplumsal çatışmaları azaltmayı ve uluslararası ticareti artırmayı hedefler. Bu sürecin odağında bireysellikten çok, kültürler arası anlayış yatar; bu nedenle “bireysel unsurların önemsenmesi” bu iletişimin birincil yararlarından biri değildir. Başarılı bir kültürler arası iletişim sürecinin temelinde ise her şeyden önce saygı ve sabır göstermek yatar.
Kültürel Boyutları Haritalamak: Geert Hofstede’nin Modeli
Kültürel farklılıkları anlamlandırma konusunda en bilinen çalışmalardan biri sosyal psikolog Geert Hofstede‘ye aittir. Hofstede, kültürleri analiz etmek için bir dizi boyut geliştirmiştir. Bu boyutlar arasında; toplumdaki hiyerarşiyi ifade eden Güç Mesafesi, bireyin mi yoksa grubun mu öncelikli olduğunu belirten Bireycilik-Ortaklaşalık, rekabet veya iş birliği gibi değerleri ölçen Erillik-Dişillik ve belirsiz durumlara karşı toplumun tepkisini gösteren Belirsizlikten Kaçınma yer alır. Bu temel sınıflandırma içinde “Hoşgörü – baskı” gibi bir boyut bulunmaz.
Özellikle Ortaklaşalığı benimsemiş bir toplumda yetişen bir bireyin, kişisel çıkarlarından önce grubun refahını düşünmesi beklenir. Böyle bir bireyin bir karar alırken “Bu davranıştan ne kazanırım?” yerine, “Bu davranış diğer arkadaşlarımı nasıl etkiler?” sorusunu sorması, bu kültürel boyutun en somut yansımasıdır.
Bağlam ve Zaman Algısı: Edward T. Hall’un Yaklaşımı
Antropolog Edward T. Hall, kültürler arası iletişimde “bağlam” ve “zaman” algısının önemini vurgulamıştır.
Kültürel İkilemler: Fons Trompenaars’ın Modeli
Fons Trompenaars ve Charles Hampden-Turner, kültürleri yedi farklı boyutta analiz etmiştir. Bu boyutlardan biri, toplumların doğayla kurduğu ilişkiyle ilgilidir. Doğayı kontrol etmeye çalışan “iç yönelimli” kültürlerin aksine, doğayla uyum içinde yaşama çabasında olan kültür tipi “dış yönelimli kültürler” olarak adlandırılır. Trompenaars’ın bir diğer önemli boyutu ise zaman algısı üzerinedir. Onun “Eş zaman – ardışık zaman” olarak adlandırdığı boyut, doğrudan Edward T. Hall’un monokronik – polikronik kültür özelliklerini yansıtmaktadır. Bu alanda çalışmalar yapan bu önemli düşünürlerin (Hofstede, Hall, Trompenaars, Hampden-Turner) aksine, William Arens daha çok antropolojinin farklı alanlarındaki çalışmalarıyla tanınır.
Ünite 8
Uluslararası ve Kültürler Arası İletişim