Ara Sınav (Vize) 2023-2024 20 soru

İnsan Kaynakları Yönetimi 2023-2024 Ara Sınav (Vize)

Kaynak: https://lolonolo.com/2026/04/23/insan-kaynaklari-yonetimi-2023-2024-vize-sorulari-bahar/

📖 Konu özeti (sınav öncesi tekrar)

İnsan Kaynakları Yönetimi 2023-2024 Vize Soruları (Bahar)

İnsan Kaynakları Planlaması ve Araçları

Mevcut iş gücünün analizi, gelecekteki insan kaynağı ihtiyacının öngörülmesi ve çözüm alternatiflerini kapsayan metodik yaklaşıma İnsan kaynakları planlaması denir.

Bu planlama sürecinde kullanılan iki önemli araç vardır:

İş Analizi Süreci

Bir işletmede iş analizi sürecinin dizaynında (planlanmasında) analizin amacı, proje takımı, pozisyonların niteliği ve çalışanların tutumu gözetilmelidir. Ancak sahada kullanılan bir veri toplama yöntemi olan Günlük iş kayıtları, sürecin “dizaynında (ön planlamasında) gözetilmesi gereken kavramsal bir husus” değildir.

İş analizi veri toplama yöntemleri arasında mülakat, anket, yapılandırılmış kontrol listesi ve günlük iş kayıtları bulunur. Ancak bu sürecin nihai bir çıktısı olan İş gereklerinin hazırlanması, iş analizi (veri toplama) yöntemlerinden biri değildir.

İş analizi hiyerarşisinde, bir iş pozisyonunun bölünebilecek en küçük birimini (en temel hareketi) İş aktivitesi ifade eder.

İşe Alım, Kariyer ve Çevresel Faktörler

İşe alımda aday araştırma, bulma ve seçme faaliyetini etkileyen “örgütsel (içsel)” faktörler arasında işletmenin büyüklüğü, niteliği, İK politikaları ve rekabet stratejisi yer alır. Ancak makro düzeyde dışsal bir faktör olan İstihdama ilişkin yasal düzenlemeler, işletmenin kendi kontrolündeki örgütsel faktörlerden biri değildir.

Seçme mülakatlarında görüşmeci kaynaklı pek çok psikolojik hata (hale etkisi, benzerlik yanılgısı vb.) yapılabilirken; objektif veri sağlamak için tavsiye edilen doğru bir eylem olan Görüşmecinin görüşme esnasında not tutması, karşılaşılan hatalardan biri değildir.

Bireyin kariyer seçimini etkileyen kriterler arasında zeka, kişisel beceriler, sosyal statü ve cinsiyet rol oynarken; çalışma hayatının bir sonucu olan Boş zaman, kariyer seçimini şekillendiren temel kriterlerden biri değildir.

Edgar Schein’in kariyer çıpaları kuramına göre; çalışma planını kendisi hazırlamak isteyen, sınırlandırma ve müdahalelerden hoşlanmayan, tek başına çalışmayı tercih eden bir kişi Otonomi/Özerklik kariyer çıpasına sahiptir.

Günümüzde en sık kullanılan iş/eleman ilanı duyuru araçlarından biri Sosyal medya platformlarıdır (LinkedIn vb.).

Eğitim İhtiyacı, Mülakat ve Kirkpatrick Modeli

İşletmeleri personele eğitim uygulamalarını yürütmek zorunda bırakan nedenler arasında; işe alıştırma (oryantasyon), zaman kaybının engellenmesi, hizmet öncesi bilgilerin yetersizliği ve niteliklerin süreçte kazanılması vardır. Ancak muhasebe departmanının işi olan İşletmelerin finansal girdi çıktılarında denge sağlamak için yeni bir kalem oluşturma gerekliliğinin olması, insan kaynakları odaklı bir eğitim zorunluluğu nedeni değildir.

Eğitim ihtiyacı analizinde kullanılan Mülakat yönteminin dezavantajları arasında vakit alması, planlama zorluğu, beceri gerektirmesi ve analiz edilmesinin zorluğu yer alır. Ancak bu yöntemin en büyük avantajı olan Eğitim ihtiyaçları ile sorunların neden ve çözümlerinin ayrıntılarının belirlenebilmesi, mülakatların dezavantajlarından biri değildir.

Eğitim programlarının etkinliğini ölçmede kullanılan Kirkpatrick’in dört kademeli değerlendirme kriterleri; Reaksiyonlar, Öğrenme, Davranış ve Sonuçlar’dır. Kirkpatrick modelinde Beceriler adıyla bağımsız ve ana bir kademe (kriter) bulunmamaktadır.

İKY Fonksiyonları, İlkeleri ve Neoklasik Dönem

İnsan Kaynakları Yönetiminin temel ilkeleri Eşitlik, İnsancıl Davranış, Güvence ve Açıklık (Şeffaflık) iken; çalışanlarda güvensizliğe neden olan Gizlilik ilkesi bu ilkelerden biri değildir.

İKY’nin fonksiyonları arasında planlama, bulma-seçme, performans değerlendirme ve eğitim yönetimi varken; Finans departmanının görevi olan Muhasebe işlemleri İKY fonksiyonlarından biri değildir.

Yönetim biliminde İnsan İlişkileri (Neoklasik) yaklaşımını başlatan ve işçilerin verimliliğinin sosyal ilişkilere bağlı olduğunu kanıtlayan Hawthorne Araştırmaları, Elton Mayo’nun öncülüğünde gerçekleşmiştir.

İşletme Stratejisi ve Çevre Aktörleri

Bir işletmenin toplumdaki “varoluş nedeni” (Biz kimiz ve neden varız?) Misyon kavramına aittir.

Strateji ile ilgili olarak; işletmenin amaçları, politikaları ve faaliyetlerini tutarlı şekilde bir araya getiren plan (II) ile kaynakların kullanımında takip edilecek yönü belirleyen politikalar (III) ifadeleri doğrudur. Ancak “kısa dönemli, geçici sonuçlara odaklı, statik kararlar topluluğu” (I) ifadesi stratejinin değil, taktiğin tanımıdır (Doğru yanıt: II ve III).

İşletmelerin “yakın dış çevre (iş çevresi)” aktörleri arasında müşteriler, tedarikçiler, rakipler ve ikame ürünler bulunurken; tüm toplumu etkileyen geniş kapsamlı (uzak dış çevre) bir unsur olan Teknolojik gelişmeler, yakın iş çevresi aktörlerinden biri değildir.

İnsan Kaynakları Yönetimi 2023-2024 Vize Soruları (Bahar)

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi eğitim ihtiyacında kullanılan yardımcı tekniklerden olan mülakatların dezavantajlarından biri değildir?

BDoğru cevap

Açıklama

Mülakat yöntemi, eğitim ihtiyaç analizinde oldukça yaygın ve derinlemesine bilgi sağlayan kalitatif bir tekniktir. Bu yöntemin dezavantajları arasında çok vakit alması, çalışanların iş saatlerini böldüğü için planlama zorluğu yaratması, görüşmeyi yapacak uzmanın özel becerilere sahip olmasını gerektirmesi ve elde edilen sözel verilerin istatistiksel olarak analiz edilmesinin zor olması yer alır. Ancak “eğitim ihtiyaçları ile sorunların neden ve çözümlerinin ayrıntılarının belirlenebilmesi”, mülakatın bir dezavantajı değil; tam tersine bu yöntemi değerli kılan en büyük avantajıdır.

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi mevcut iş gücünün analizi, gelecekteki insan kaynağı ihtiyacımın öngörülmesi, iş gücü farklılığının irdelenmesi ve çözüm alternatiflerini kapsayan metodik bir yaklaşımdır?

CDoğru cevap

Açıklama

İnsan Kaynakları Planlaması, bir organizasyonun gelecekteki hedeflerine ulaşabilmesi için ne kadar personele ve hangi niteliklerde çalışanlara ihtiyaç duyacağını önceden tahmin etme sürecidir. Bu süreçte mevcut iş gücü profili analiz edilir, gelecekteki talepler öngörülür, arz ile talep arasındaki fark (açık veya fazlalık) tespit edilir ve bu farkın nasıl giderileceğine (işe alım, eğitim, emeklilik planlaması vb.) dair çözüm alternatifleri geliştirilir. Bu nedenle verilen tanım doğrudan insan kaynakları planlamasını ifade etmektedir.

Soru 3

Hawthorne Araştırmaları aşağıdaki isimlerden hangisinin öncülüğünde gerçekleşmiştir?

CDoğru cevap

Açıklama

Yönetim biliminde Neoklasik (İnsan İlişkileri) yaklaşımının doğmasını sağlayan Hawthorne Araştırmaları, 1924 ile 1932 yılları arasında Elton Mayo ve ekibi (Fritz Roethlisberger vd.) tarafından yürütülmüştür. Bu araştırmalar, işçilerin verimliliğinin sadece aydınlatma, mola süreleri veya fiziksel çalışma koşulları gibi unsurlara değil; büyük ölçüde grup içi sosyal ilişkilere, aidiyet duygusuna, moral seviyesine ve yöneticilerin onlara gösterdiği ilgiye bağlı olduğunu bilimsel olarak ortaya koymuştur.

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi işletmeleri eğitim uygulamalarını yürütmek zorunda bırakan nedenler arasında yer almaz?

EDoğru cevap

Açıklama

İşletmeler, personelin okula dayalı teorik bilgilerinin iş hayatında yetersiz kalması, yeni giren personelin kuruma adaptasyonu (oryantasyon) ihtiyacı ve rekabet ortamında verimliliği artırarak zaman israfını önlemek amacıyla hizmet içi eğitimler düzenlemek zorundadır. Ancak “işletmelerin finansal girdi çıktılarında denge sağlamak için yeni bir kalem oluşturma gerekliliği”, işletme finansmanı ve muhasebe disiplinine ait tamamen mali bir konudur ve işletmeleri personele eğitim vermeye zorlayan insan kaynakları odaklı nedenler arasında yer almaz.

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi iş analizi sürecinin dizaynında gözetilmesi gereken hususlardan biri değildir?

DDoğru cevap

Açıklama

Bir işletmede iş analizi süreci planlanırken (dizayn edilirken) öncelikle bu analizin hangi amaçla yapılacağı (iş değerlemesi mi, ücretlendirme mi vb.), analizi kimlerin yapacağı (proje takımı), analiz edilecek pozisyonların yapısal nitelikleri ve çalışanların bu sürece göstereceği olası tepkiler (tutumları) göz önünde bulundurulmalıdır. “Günlük iş kayıtları” ise sürecin dizaynında gözetilen kavramsal bir husus değil, iş analizini fiilen gerçekleştirirken sahada kullanılan veri toplama yöntemlerinden (mülakat, anket, gözlem gibi) biridir.

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi bir iş pozisyonunun bölünebilecek en küçük birimini ifade eder?

ADoğru cevap

Açıklama

İş analizi hiyerarşisinde kavramlar genelden özele doğru sınıflandırılır. İş, belirli görevlerin bütünüdür. Görev, personelin yerine getirmekle yükümlü olduğu belirli iş parçalarıdır. “İş aktivitesi” (veya iş unsuru/öğesi) ise bir görevin tamamlanabilmesi için yapılması gereken, mantıklı olarak daha alt parçalara bölünemeyen en küçük, en temel fiziksel veya zihinsel hareket birimidir. Bu nedenle işin en küçük birimi iş aktivitesidir.

Soru 7

Çalışma planımı kendisi hazırlamak isteyen, sınırlandırma ve müdahalelerden hoşlanmayan, tek başına çalışmayı tercih eden bir kişi hangi kariyer çıpasına sahiptir?

DDoğru cevap

Açıklama

Edgar Schein tarafından geliştirilen kariyer çıpaları kuramına göre, “Otonomi/Özerklik” çıpasına sahip bireyler kurallara, katı mesai saatlerine, organizasyonel kısıtlamalara ve sürekli denetlenmeye karşı büyük direnç gösterirler. Bu kişiler kendi iş planlarını kendileri yapmak, kararlarını bağımsız almak ve iş süreçlerinde maksimum özgürlüğe sahip olmak isterler. Sürekli müdahaleden hoşlanmadıkları ve tek başlarına çalışmayı tercih ettikleri için genellikle serbest meslek, danışmanlık veya kendi işini kurma eğilimi gösterirler.

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi bireyin kariyer seçimini etkileyen kriterlerden biri değildir?

DDoğru cevap

Açıklama

Bireylerin yaşamları boyunca yapacakları mesleki seçimlerde ve kariyer yönelimlerinde birçok kişisel ve çevresel faktör rol oynar. Bireyin zekâ kapasitesi (B), sahip olduğu teknik ve kişisel becerileri (C), o mesleğin toplumda getireceği sosyal statü ve itibar (A) ile cinsiyet rolleri (E) kariyer kararını doğrudan şekillendiren temel faktörlerdir. Ancak “boş zaman”, çalışma hayatının bir sonucu veya bir işin çalışma koşulu olabilir; bireyin kariyer “seçimini” şekillendiren temel, belirleyici veya içsel bir yetkinlik kriteri olarak sınıflandırılmaz.

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi iş analizi yöntemlerinden biri değildir?

ADoğru cevap

Açıklama

İş analizi sürecinde veriler farklı yöntemlerle toplanır. Bunlar arasında çalışanlarla yüz yüze yapılan mülakatlar, onlara dağıtılan soru formları (anket), personelin gün içinde ne yaptığını yazdığı günlük iş kayıtları (günlükler) ve yapılandırılmış kontrol listeleri (gözlem vb.) yer alır. Ancak “İş gereklerinin hazırlanması”, iş analizi sürecinde kullanılan bir veri toplama yöntemi değildir; aksine, bu yöntemler kullanılarak toplanan veriler analiz edildikten sonra ortaya çıkan nihai sonuç belgelerinden (çıktılardan) biridir.

Soru 10

“Gelecekteki insan kaynağı talebini çeşitli değişkenlerle (örneğin satış miktarı) iş gücü miktarı (örneğin satış personeli sayısı) arasındaki oransal ilişkiye bağlı olarak öngören bir yöntemdir.”
Yukarıda verilen tanım, aşağıdaki kavramlardan hangisini ifade etmektedir?

BDoğru cevap

Açıklama

İnsan kaynakları talebini tahmin etmede kullanılan nicel (sayısal) yöntemlerden biri olan Oran Analizi (Ratio Analysis), işletmenin faaliyet hacmini gösteren belirli bir değişken (örneğin üretilen parça sayısı, hasta sayısı veya satış hacmi) ile bu faaliyeti gerçekleştirmek için gereken personel sayısı arasındaki orantısal ilişkiyi temel alır. Örneğin “Geçmişte her 1.000 birim satış için 5 personel gerekiyorduysa, seneye 2.000 birim satış hedeflendiğinde 10 personele ihtiyaç olacaktır” mantığına dayanarak gelecekteki iş gücü ihtiyacını kolaylıkla hesaplamaya yarayan bir yöntemdir.

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi aday araştırma, bulma ve seçme faaliyetini etkileyen örgütsel faktörlerden biri değildir?

EDoğru cevap

Açıklama

İşe alım ve personel seçimi süreçlerini etkileyen faktörler “içsel (örgütsel)” ve “dışsal (çevresel)” olmak üzere iki grupta incelenir. İşletmenin ne kadar büyük olduğu, hangi sektörde faaliyet gösterdiği (niteliği), izlediği rekabet stratejisi ve kurum içindeki terfi/ücret (İK) politikaları tamamen işletmenin kendi kontrolünde olan “örgütsel” faktörlerdir. Ancak devlet tarafından çıkarılan iş kanunları, SGK kuralları veya kotalar (İstihdama ilişkin yasal düzenlemeler), işletmenin kontrolü dışında gelişen ve zorunlu olarak uyması gereken makro boyuttaki “dış (çevresel)” faktörlerdir.

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi seçme mülakatlarında sıklıkla karşılaşılan ve görüşmeciden kaynaklanan hatalardan biri değildir?

BDoğru cevap

Açıklama

İşe alım mülakatlarında görüşmeci kaynaklı pek çok psikolojik ve sistematik hata yapılabilir. Adayın tek bir olumlu özelliğine bakarak diğer tüm özelliklerini de iyi sanmak (Hale Etkisi / D şıkkı), adayla hemşehri veya aynı okuldan mezun olduğu için kayırmak (Benzerlik Yanılgısı / E şıkkı), özgeçmişe bakarak peşin hükümlü olmak (C şıkkı) veya herkese ortalama/yüksek puan vermek (Müsamaha Hatası / A şıkkı) bunlar arasındadır. Ancak “görüşme esnasında not tutmak”, bir hata değil; aksine mülakat sonrasında adayın değerlendirmesini objektif verilere dayandırabilmek için insan kaynakları uzmanlarına şiddetle tavsiye edilen profesyonel ve doğru bir mülakat tekniğidir.

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi İnsan Kaynakları Yönetiminin temel ilkelerinden biri değildir?

CDoğru cevap

Açıklama

Modern İnsan Kaynakları Yönetimi; tüm çalışanlara adil ve ayrımcılık yapmadan yaklaşmayı (Eşitlik İlkesi), onlara birer makine değil insan olarak değer vermeyi (İnsancıl Davranış İlkesi), çalışanların işlerini keyfi olarak kaybetmeyeceklerini hissettirmeyi (Güvence İlkesi) ve alınan kararların, uygulanan politikaların personel tarafından net bir şekilde bilinmesini sağlayan “Açıklık (Şeffaflık) İlkesini” temel alır. Süreçlerin kapalı kapılar ardında, personelden saklanarak yürütülmesini ifade eden “Gizlilik İlkesi” ise modern İKY felsefesinin savunduğu bir temel ilke değildir, zira gizlilik çalışanlarda güvensizliğe neden olur.

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi İnsan Kaynakları Yönetiminin fonksiyonlarından biri değildir?

EDoğru cevap

Açıklama

İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY) departmanının asli fonksiyonları arasında kurumun personel ihtiyacının planlanması, uygun adayların bulunup seçilmesi, çalışanların kariyer ve eğitim süreçlerinin yönetilmesi, performanslarının objektif olarak değerlendirilmesi, ücretlendirme ve özlük haklarının takibi yer alır. Ancak fatura kesmek, şirket gelir-giderlerini hesaplamak, bilanço hazırlamak gibi genel mali süreçleri kapsayan “Muhasebe işlemleri”, İKY’nin değil doğrudan Finans ve Muhasebe departmanının görev ve yetki alanına giren işletme fonksiyonudur.

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Kirkpatrick’in dört kademeli değerlendirme kriterlerinden biri değildir?

DDoğru cevap

Açıklama

Donald Kirkpatrick tarafından geliştirilen ve eğitim programlarının etkinliğini ölçmede kullanılan model, dört kesin aşamadan oluşur. 1. Kademe: “Reaksiyonlar” (Tepki – Eğitim katılımcılarının programdan ne derece memnun kaldığı), 2. Kademe: “Öğrenme” (Eğitim sayesinde katılımcıların ne kadar bilgi edindiği), 3. Kademe: “Davranış” (Öğrenilenlerin işteki davranışlara ve uygulamaya ne kadar yansıdığı) ve 4. Kademe: “Sonuçlar” (Bu eğitimin şirketin üretimine, kalitesine ve kârlılığına olan net etkisidir). Kirkpatrick modelinde “Beceriler” adıyla bağımsız ve ana bir kademe (kriter) bulunmamaktadır; bu unsur “Öğrenme” veya “Davranış” aşamaları içinde değerlendirilir.

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin iş çevresi (yakın dış çevre) aktörlerinden biri değildir?

DDoğru cevap

Açıklama

İşletmelerin çevresi “Yakın Dış Çevre (Sektörel Çevre)” ve “Uzak Dış Çevre (Genel/Makro Çevre)” olarak ikiye ayrılır. Yakın çevre, işletmenin her gün yüz yüze geldiği, doğrudan mücadele ettiği ve kararlarını anında etkileyen somut aktörlerden (Müşteriler, Rakipler, Tedarikçiler, İkame Ürün Üreticileri) oluşur. “Teknolojik gelişmeler”, yasal düzenlemeler, ekonomik krizler veya demografik değişimler ise işletmenin tek başına kontrol edemediği, tüm sektörleri ve toplumu derinden etkileyen geniş kapsamlı “Uzak Dış Çevre (Makro Çevre)” unsurlarıdır.

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi çalışanların niteliklerinin derlendiği bir tür veri sistemidir?

ADoğru cevap

Açıklama

Kurumda halihazırda çalışmakta olan personelin yaşı, eğitim durumu, bildiği yabancı diller, aldığı kurs ve sertifikalar, geçmiş tecrübeleri ve potansiyel yetenekleri gibi özelliklerinin ayrıntılı olarak kayıt altına alındığı İK bilgi sistemine “Beceri Envanteri” (Skill Inventory) adı verilir. Bu envanter, insan kaynakları planlaması yapılırken işletmenin elindeki mevcut yetenek havuzunu görmesini sağlar ve yeni bir pozisyon açıldığında dışarıdan personel aramak yerine uygun kişinin kurum içinden hızla tespit edilmesine imkan tanır.

Soru 18

“Bir işletmenin varoluş nedenidir.”
Yukarıdaki tanım aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir?

CDoğru cevap

Açıklama

Yönetim ve organizasyon biliminde bir kurumun niçin kurulduğunu, toplumdaki hangi ihtiyacı karşılamak üzere faaliyet gösterdiğini, kime ve neye hizmet ettiğini ifade eden, kurumun kimliğini yansıtan temel tanımlamaya “Misyon” (Özgörev) denir. Kısaca misyon “Biz kimiz ve neden varız?” sorusuna cevap verir. “Vizyon” ise işletmenin gelecekte ulaşmak istediği hayali ve hedefi anlatan kavramdır. Bu nedenle işletmenin “varoluş nedeni” doğrudan Misyon ile eşleşir.

Soru 19

I. Rakiplerin faaliyetlerini de inceleyerek amaçlara varmak için belirlenmiş, geçici sonuçlara odaklı, kısa dönemli, statik kararlar topluluğu
II. İşletmenin amaçları, politikaları ve faaliyetlerini tutarlı şekilde bir araya getirerek birleştiren plan
III. Bir işletmenin seçilen çevrede kaynakların kullanımında takip edeceği yönü belirleyen politikalar
Strateji ile ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangisi veya hangileri doğrudur?

BDoğru cevap

Açıklama

“Strateji”, işletmenin uzun vadeli hedeflerine ulaşmak için iç kaynaklarını dış çevre koşullarına göre uyarlayan, tüm amaç ve faaliyetleri tutarlı bir şekilde bütünleştiren kapsamlı bir yön belirleme planıdır (II. ve III. ifadeler doğrudur). Ancak I. öncülde verilen “kısa dönemli, geçici sonuçlara odaklı, statik kararlar topluluğu” tanımı stratejinin doğasına tamamen terstir; bu tanım daha çok stratejinin altında yer alan, kısa vadeli ve anlık manevraları ifade eden “Taktik” kavramı için geçerlidir. Bu nedenle strateji için doğru olan ifadeler yalnızca II ve III’tür.

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi günümüzde en sık kullanılan iş/eleman ilanı duyuru araçlarından biridir?

CDoğru cevap

Açıklama

Teknolojinin ve internetin hızla gelişmesiyle birlikte insan kaynakları departmanlarının adaylara ulaşma yöntemleri de dijitalleşmiştir. Geçmiş yıllarda gazete ilanları (yazılı medya) veya duvar afişleri yoğunlukla kullanılırken, günümüzde işveren markasının tanıtılması, çok daha geniş kitlelere maliyetsiz ve hızlı bir şekilde ulaşılması amacıyla LinkedIn, kariyer portalları, kurumsal web siteleri ve diğer “Sosyal Medya” platformları en sık kullanılan ve en etkili iş/eleman ilanı duyuru araçları haline gelmiştir.