Final 2024-2025 20 soru

İnsan Kaynakları Yönetimi 2024-2025 Final

Kaynak: https://lolonolo.com/2025/11/17/insan-kaynaklari-yonetimi-2024-2025-final-sorulari-guz/

📖 Konu özeti (sınav öncesi tekrar)

İnsan Kaynakları Yönetimi 2024-2025 Final Soruları (Güz)

Giriş

İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY), organizasyonların en değerli varlığı olan insanı yöneterek rekabet avantajı elde etmeyi amaçlar. Bu alan, işe alımdan eğitime, performans değerlendirmeden ücret yönetimine kadar geniş bir yelpazeyi kapsar. “Kıta merkezli” yaklaşımın aksine, uluslararası işletmeler genellikle Tek Merkezli (Ethnocentric), Çok Merkezli (Polycentric) veya Dünya Merkezli (Geocentric) yaklaşımları benimserler. Bu makalede, İKY’nin temel fonksiyonları olan planlama, işe alım, performans değerlendirme ve iş sağlığı güvenliği gibi konular ele alınacaktır.

İnsan Kaynakları Planlaması ve Seçim

İnsan Kaynakları Planlaması (İKP): İşletmenin gelecekteki personel ihtiyacını öngörmek için Trend Analizi, Regresyon Analizi ve Nominal Grup Tekniği gibi yöntemler kullanılır. Bu süreçte örgüt kültürü, yönetim tarzı gibi “içsel” faktörler ile teknolojik gelişmeler ve rekabet koşulları gibi “dışsal” faktörler dikkate alınır.

Seçme ve Yerleştirme: İş gerekleri (Kişilik, Deneyim, Yetkinlik), işi yapacak kişide aranan minimum niteliklerdir; “Ücret” ise bu niteliklerden biri değil, bir sonuçtur. Seçim sürecinde, “Hale (Halo) etkisi” ve “Ilımlı değerlendirme” gibi mülakat hatalarına dikkat edilmelidir.

Performans Değerlendirme ve Ücret Yönetimi

Performans değerlendirme, çalışanın başarısını ölçmek ve geliştirmek için yapılır. Hatalı ürün sayısı gibi nesnel kriterlerin yanı sıra, “Analitik düşünebilme” ve “İkna kabiliyeti” gibi kişilik özelliklerine dayalı kriterler de kullanılır. Değerlendirme sürecinde de Hale etkisi ve Kontrast hataları gibi sorunlar yaşanabilir.

Ücret Yönetimi: Ücret, işletme için önemli bir maliyet unsurudur. Ücreti oluşturan unsurlar arasında “Değişken ücret” ve primler yer alır. İş değerleme yöntemleri ise Analitik (Puan, Faktör Karşılaştırma) ve Analitik Olmayan (Sınıflama, Sıralama) olarak ikiye ayrılır.

İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) ve Çalışma Hukuku

İSG, çalışanların sağlığını ve güvenliğini korumayı amaçlar. 6331 sayılı Kanun’a göre, “50” ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve “6” aydan fazla süren sürekli işlerde İSG kurulu oluşturulması zorunludur. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), meslek hastalıklarını Maddesel, Kimyasal ve Biyolojik nedenler olarak sınıflandırır; “Ekonomik nedenler” bu sınıflamada yer almaz.

Çalışma Hukuku açısından, nitelikleri bakımından en çok 30 iş günü süren işlere “Süreksiz iş” denir. Yıllık ücretli izin sürelerine rastlayan ulusal bayram ve genel tatil günleri “izin süresinden sayılmaz”, eklenir.

Motivasyon, Kariyer ve İletişim

Motivasyon: Eşitlik Teorisi’ne göre çalışanlar, kendilerine haksız bir avantaj sağlandığında (Pozitif Eşitliksizlik) veya eşitlik durumunda motive olabilirler.

Kariyer Yönetimi: Bireyin mesleki uzmanlığında derinleşerek değişiklik ihtiyacı hissetmediği kariyer tarzına “Durgun Durum (Sabit) Kariyer” denir.

İletişim: İletişim türleri Sözlü/Sözsüz veya Formel/İnformel olarak sınıflandırılır; “İçsel iletişim” yaygın bir tasnif türü değildir.

Tarihsel süreçte sendikalar, ilk olarak aynı mesleği icra edenlerin kurduğu “Meslek sendikaları” şeklinde ortaya çıkmıştır. Günümüzde sendikacılık, teknolojik yenilikler ve hizmet sektörünün büyümesi gibi faktörlerden etkilenmektedir; “Dışa kapalı ekonomik modellerin yaygınlaşması” ise bu değişim faktörlerinden biri değildir.

İnsan Kaynakları Yönetimi 2024-2025 Final Soruları (Güz)

Soru 1

Eşitlik Teorisine göre çalışanlar hangi hâlde motive olur ve yaptıkları işin kalite ve miktarını artırma eğilimine girerler?

CDoğru cevap

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin iş çevresi (yakın dış çevre) aktörlerinden biri değildir?

BDoğru cevap

Açıklama

İşletmelerin iş çevresi (mikro çevre/yakın dış çevre), doğrudan ilişki kurulan ve etkilenen aktörleri (Tedarikçiler, Müşteriler, Rakipler, İkame ürünler) içerir. Teknolojik gelişmeler (B) ise genellikle genel çevre (makro çevre/uzak dış çevre) aktörlerinden biridir.

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi son yıllarda sendikacılık ve sendikal anlayışların değişimine yol açan faktörlerden biri değildir?

EDoğru cevap

Açıklama

Sendikacılık ve sendikal anlayışlar; teknolojik yenilikler (A), Post-Fordizme geçiş (B), iş gücünün hizmetlere kayması (C) ve liberal politikalara dönüş (D) gibi faktörlerle değişime uğramıştır. Dışa kapalı ekonomik modellerin yaygınlaşması (E) ise küreselleşme ve liberalleşmenin tersi bir eğilim olup, sendikal anlayışın güncel değişimine yol açan faktörlerden biri değildir.

Soru 4

Nitelikleri bakımından en çok 30 iş günü süren işler İş Kanununda hangi kavramla ifade edilmektedir?

ADoğru cevap

Açıklama

İş Kanunu’na göre, nitelikleri bakımından en çok otuz iş günü süren işler Süreksiz iş olarak tanımlanmakta ve bu işte yapılan sözleşmeler Süreksiz iş sözleşmesi (A) olarak adlandırılmaktadır.

Soru 5

Hangisi trend analizi, regresyon analizi ve nominal grup tekniği gibi yöntemlerin kullanıldığı insan kaynakları fonksiyonudur?

BDoğru cevap

Açıklama

İnsan kaynakları planlaması (İKP), işletmenin gelecekteki personel ihtiyacını öngörmek için Trend analizi ve Regresyon analizi gibi istatistiksel yöntemleri, ayrıca Nominal grup tekniği gibi uzman görüşüne dayalı yöntemleri kullanır.

Soru 6

6331 sayılı Kanun, ….. ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve ….. aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı iş yerlerinde işverenleri, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmalarda bulunmak üzere iş sağlığı ve güvenliği kurulu oluşturmakla yükümlü tutmuştur.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

ADoğru cevap

Açıklama

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na göre, 50 ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve işin 6 aydan fazla sürdüğü sürekli işlerin yapıldığı iş yerlerinde işveren, İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu oluşturmakla yükümlüdür.

Soru 7

Durgun Durum (Sabit) Kariyer tarzına sahip bireylerin en belirgin özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

DDoğru cevap

Açıklama

Durgun Durum (Sabit) Kariyer tarzı, bireyin mesleği veya mevcut pozisyonuyla yetinmesini, uzmanlıklarında derinleşmeyi ve kariyer yolu boyunca köklü bir değişiklik yapma ihtiyacı hissetmemesini (D) ifade eden bir kariyer modelidir.

Soru 8

Hangisi iş gerekleri arasında yer almaz?

ADoğru cevap

Açıklama

İş gerekleri (Job Specification), bir işi başarılı bir şekilde yapabilmek için adayda bulunması gereken minimum nitelikleri (Kişilik özellikleri, Deneyim, Yetkinlik, Vasıf) ifade eder. Ücret (A) ise işin kendisinin bir gerekliği değil, işin sağladığı bir çıktı veya karşılıktır.

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi ücreti oluşturan unsurlardan biridir?

ADoğru cevap

Soru 10

İletişim çeşitleri farklı şekillerde tasnif edilebilir.
Aşağıdakilerden hangisi bu tasniflerden biri değildir?

EDoğru cevap

Açıklama

İletişim türleri; biçimine göre (Sözlü/Sözsüz), yönüne göre (yatay/dikey), formuna göre (Formel/İnformel) gibi çeşitli şekillerde tasnif edilir. İçsel iletişim (E) ise yaygın kabul gören bir tasnif türü değildir.

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi uluslararası işletmeler açısından seçme ve işe alım tercihlerine ilişkin yaklaşımlardan biri değildir?

EDoğru cevap

Açıklama

Uluslararası işletmelerin seçme ve işe alım tercihlerine ilişkin temel yaklaşımlar; Tek merkezli (Ethnocentric), Çok merkezli (Polycentric), Bölge merkezli (Regiocentric) ve Dünya merkezli (Geocentric) olmak üzere dört tanedir. Kıta merkezli (E) yaklaşım, bu temel yaklaşımlardan biri değildir.

Soru 12

I. Hale (Halo) etkisi
II. Ilımlı değerlendirme ve merkez eğilimi
III. Referans ve sağlık kontrolü
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri mülakat hatalarındandır?

CDoğru cevap

Açıklama

Hale (Halo) etkisi (I) ve Ilımlı değerlendirme/merkez eğilimi (II) değerlendiricinin önyargıları veya standart dışı davranışı nedeniyle ortaya çıkan mülakat hatalarındandır. Referans ve sağlık kontrolü (III) ise mülakat hatası değil, seçim sürecinin bir adımıdır.

Soru 13

I. Hale etkisi
II. Kontrast hataları
III. Çalışma standartları sorunları
Yukarıdaki ifadelerden hangisi veya hangileri performans değerlendirmede yaşanan sorunlardandır?

EDoğru cevap

Açıklama

Hale etkisi (I) ve Kontrast hataları (II), değerlendiricinin kişisel yanlılıklarından veya başka adaylarla karşılaştırmadan kaynaklanan ve performans değerlendirmede sıkça yaşanan hatalardır. Çalışma standartları sorunları (III) ise performansın kendisiyle ilgili bir sorundur, değerlendirme hatası değildir.

Soru 14

Yıllık ücretli iznin kullandırılması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

DDoğru cevap

Açıklama

İş Kanunu’na göre, yıllık ücretli izin günlerinin hesabında izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz; bu günler izin süresine eklenmelidir.

Soru 15

I. Hatalı ürün sayısı
II. Analitik düşünebilme
III. İkna kabiliyeti
Yukarıdaki ifadelerden hangisi veya hangileri kişilik özelliklerine göre performans kriterlerindendir?

DDoğru cevap

Açıklama

Analitik düşünebilme (II) ve İkna kabiliyeti (III), bireyin bilişsel ve sosyal alandaki kişilik özelliklerine dayanan performans kriterlerindendir. Hatalı ürün sayısı (I) ise işin sonuçlarına dayanan nesnel bir kriterdir.

Soru 16

Tarihsel süreç içerisinde, sendikal örgütlenme modelleri zamanla değişmiştir.
İlk kurulan sendikalar hangi tür sendikalardır?

BDoğru cevap

Açıklama

Tarihsel süreçte, sanayileşmenin ilk dönemlerinde, aynı mesleği icra eden ve aynı beceriye sahip işçilerin kurduğu Meslek sendikaları (Craft Unions) ilk kurulan sendika türüdür.

Soru 17

I. Maliyetleri azaltma
II. Teknoloji kazanma
III. Coğrafi farklılaşma
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri işletmelerin savunmacı nedenlerle uluslararasılaşmalarının gerekçeleri arasında yer almaz?

DDoğru cevap

Soru 18

I. Maddesel nedenler
II. Kimyasal nedenler
III. Ekonomik nedenler
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri ILO’nun yapmış olduğu meslek hastalıkları sınıflamasına dahildir?

CDoğru cevap

Açıklama

Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından yapılan meslek hastalıkları sınıflaması; Maddesel/Fiziksel nedenler (I), Kimyasal nedenler (II) ve Biyolojik nedenler gibi etkenlere göre yapılır. Ekonomik nedenler (III) ise bu sınıflamaya dahil değildir.

Soru 19

I. Puan yöntemi
II. Faktör karşılaştırma yöntemi
III. Sınıflama yöntemi
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri iş değerleme yöntemlerinden olan analitik yöntemlerden değildir?

CDoğru cevap

Açıklama

İş değerleme yöntemleri; Analitik yöntemler (Puan (I) ve Faktör Karşılaştırma (II)) ve Analitik olmayan (Global) yöntemler (Sınıflama (III) ve Sıralama) olarak ikiye ayrılır. Sınıflama yöntemi (III) analitik olmayan yöntemlerdendir.

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi eğitim ihtiyaç analizlerinde kullanılan yöntemlerden biri değildir?

BDoğru cevap

Açıklama

Eğitim ihtiyaç analizleri (EİA), mevcut performans ile istenen performans arasındaki açığı belirlemek için Testler, Performans değerlendirme sonuçları, Odak grup toplantıları ve Gözlem gibi veri toplama yöntemlerini kullanır. Eğitim bütçesi (B) ise EİA’dan sonra, eğitimin planlanması aşamasıyla ilgili bir konudur.