Ara Sınav (Vize) 2023-2024 20 soru

Genel İşletme 2023-2024 Ara Sınav (Vize)

Kaynak: https://lolonolo.com/2025/09/24/isl107u-genel-isletme-2023-2024-guz-ara-sinavi/

📖 Konu özeti (sınav öncesi tekrar)

işl107u Genel işletme 2023-2024 Güz Ara Sınavı

Giriş

“İşletme”, mal veya hizmet üretmek ve/veya pazarlamak amacıyla kurulan, ticari veya ticari olmayan hedeflere sahip ekonomik birimdir. Her işletmenin “varlığını sürdürmek ve büyümek” gibi genel amaçlarının yanı sıra, nitelikli personel çekmek veya rakiplerinden farklı bir imaj yaratmak gibi özel amaçları da bulunur. Bu makalede, işletmelerin temel kavramları, stratejileri ve içinde faaliyet gösterdikleri çevreyle olan etkileşimleri incelenecektir.

İşletme ve Çevresi

Modern işletmecilik, işletmeyi çevresiyle sürekli etkileşim halinde olan bir sistem olarak görür. Bu sistem yaklaşımının temel kavramlarından “sinerji”, bütünün kendisini oluşturan parçaların toplamından daha fazla değer yaratması anlamına gelir. “Ekofinalite” ise, bir sistemin farklı yolları izleyerek aynı sonuca ulaşabilme özelliğidir. İşletmeler, faaliyet gösterdikleri “sektör” içindeki diğer işletmelerle rekabet ederler. Başarılı bir işletme, “çevresel tarama” yaparak dış çevredeki değişimlere ilişkin erken uyarı sinyallerini fark eder. İşletmelerin faaliyetlerinden etkilenen ve işletmeyi etkileyen tüm kişi ve kuruluşlara “paydaş” denir. İşletmenin sahipleri olan “hissedarlar” iç paydaş iken; müşteriler, tedarikçiler ve devlet dış paydaşlardır.

İşletme Türleri ve Büyüme Stratejileri

İşletmeler faaliyet alanlarına, büyüklüklerine ve hukuki yapılarına göre sınıflandırılır. Diğer işletmelerin ürettiği ürünleri alıp satan işletmelere “ticaret işletmeleri” denir. İşletmelerin büyüklüğü, satış miktarı gibi niceliksel ölçütlerin yanı sıra, yöneticinin “riske katlanma” düzeyi gibi niteliksel ölçütlerle de belirlenir. İşletmeler, rekabet avantajı elde etmek için çeşitli büyüme ve birleşme stratejileri izlerler:

İşletmelerde Etik ve Sosyal Sorumluluk

“Etik”, davranışların doğruluğu ya da yanlışlığı hakkında hüküm vermeyi sağlayan ahlaki yargıları inceler. Günümüz işletmecilik anlayışında, sadece ekonomik hedeflere değil, sosyal ve çevresel sorumluluklara da önem verilmektedir. Modern “kurumsal sosyal sorumluluk” anlayışı, “ekonomik, ekolojik ve sosyal” olmak üzere üç temel sürdürülebilirlik boyutunu dengeli bir şekilde ele almayı gerektirir.

Sonuç

İşletmeler, karmaşık ve sürekli değişen bir dünyada faaliyet gösterirler. Bir yöneticinin olaylara bakışını şekillendiren temel varsayımlar bütünü olan “paradigma”, alınan kararları doğrudan etkiler. Tarihsel olarak, Anadolu Selçuklu ve Osmanlı döneminde esnaf ve zanaatkârları örgütleyen “Ahilik Teşkilatı” gibi yapılar, hem mesleki hem de ahlaki kurallarıyla günümüz işletmeciliği için de önemli dersler barındırır. Nihayetinde bir işletme, hammadde gibi girdileri alıp, üretim ve yönetim süreçlerinden geçirerek kâr gibi “finansal sonuçlar” üreten bir sistemdir ve bu sistemin başarısı, tüm bu unsurların uyum içinde çalışmasına bağlıdır.

ISL107U GENEL İŞLETME 2023-2024 Güz Ara Sınavı (1-10)

Soru 1

_________, diğer işletmelerin üretmiş oldukları ürünlerin toptancılığını, yarı toptancılığını ve perakendeciliğini yapan işletmelerdir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

ADoğru cevap

Açıklama

Üretilmiş ürünleri, üzerinde herhangi bir değişiklik yapmadan alıp satarak pazarlayan işletmelere “ticaret işletmeleri” denir. Toptancılık, yarı toptancılık ve perakendecilik bu faaliyetlerin kapsamına girer.

Soru 2

Sistem yaklaşımı bağlamında farklı noktalardan başlayarak veya farklı yolları takip ederek daha önceden belirlenmiş amaçlara ulaşılabileceği anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

CDoğru cevap

Açıklama

Ekofinalite (Equifinality), sistem teorisinde bir sistemin farklı başlangıç koşullarından ve farklı yollardan geçerek aynı sonuca veya hedefe ulaşabilme özelliğini ifade eder.

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi işletmeleri büyüklüğüne göre sınıflandırmada kullanılan niteliksel ölçütlerden biridir?

DDoğru cevap

Açıklama

İşletmelerin büyüklüğü niceliksel (sayısal) ve niteliksel (sayısal olmayan) ölçütlerle belirlenir. Satış miktarı, yatırım tutarı, üretim miktarı gibi ölçütler nicelikseldir. Yönetim biçimi, sermayenin kime ait olduğu ve yöneticinin “riske katlanma” düzeyi gibi özellikler ise niteliksel ölçütlerdir.

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi çevresel değişimi ve eğilimleri algılamada erken uyarı sinyallerinin fark edilmesi işlevini yerine getirmektedir?

EDoğru cevap

Açıklama

Çevresel tarama (environmental scanning), bir işletmenin dış çevresindeki fırsatları ve tehditleri belirlemek amacıyla, olası değişimlere ilişkin “erken uyarı sinyallerini” tespit etme ve bilgi toplama sürecidir.

Soru 5

Bütünün kendisini oluşturan parçalarının toplamından daha fazla değer yaratması anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

BDoğru cevap

Açıklama

Sinerji, bir sistemin veya bütünün, kendisini oluşturan parçaların bireysel olarak yaratacağı toplam değerden daha fazla bir değer yaratması durumudur. Genellikle “2+2=5 etkisi” olarak da ifade edilir.

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi işletme çıktılarından biridir?

BDoğru cevap

Açıklama

Bir işletme sisteminde hammadde, sermaye gibi unsurlar “girdi”; üretim ve yönetim faaliyetleri “süreç”tir. Bu süreçlerin sonunda ortaya çıkan ürünler, hizmetler ve kâr/zarar gibi “finansal sonuçlar” ise sistemin “çıktı”larını oluşturur.

Soru 7

Benzer ürünler üreten, üretim süreçlerinde benzer girdilere ihtiyaç duyan, benzer işletmelerle kurulan stratejik iş birliklerinin içinde yer almaya çalışan, benzer yasal düzenlemelere uymakla yükümlü olan, benzer nitelikli insan kaynaklarını elde etmek ve işletmede tutmak için çabalayan işletmelerden oluşan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

ADoğru cevap

Açıklama

Verilen tanım, aynı türde mal veya hizmet üreten ve bu nedenle benzer teknolojileri, girdileri, yasal düzenlemeleri ve müşteri gruplarını paylaşan işletmeler topluluğunu ifade eder. Bu topluluğun adı “sektör” veya “endüstri”dir.

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin özel amaçlarından biri değildir?

DDoğru cevap

Açıklama

İşletmenin varlığını sürdürmek (süreklilik) ve büyümek, tüm işletmeler için geçerli olan “genel” veya “temel” amaçlardır. Diğer şıklarda sayılanlar ise işletmenin bu temel amaçlara ulaşmak için benimsediği daha spesifik, “özel” amaçlardır.

Soru 9

Bir işletmeyi etkileyen veya o işletmenin faaliyetlerinden etkilenen kişi ve kuruluşların tamamını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

DDoğru cevap

Açıklama

Bu tanım, işletmenin faaliyetleriyle doğrudan veya dolaylı bir ilişkisi ve çıkarı olan tüm grupları (çalışanlar, müşteriler, tedarikçiler, hissedarlar, devlet, toplum vb.) kapsayan “paydaş” (stakeholder) kavramını ifade etmektedir.

Soru 10

_________ bir kişinin çevresini ve çevresindeki olayları algılama tarzını ifade eder.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

ADoğru cevap

Açıklama

Paradigma, bir bireyin veya grubun olaylara, olgulara ve dünyaya bakışını şekillendiren temel varsayımlar, inançlar ve değerler bütünüdür. Kısacası, bir “algılama çerçevesi” veya “bakış açısı”dır.

Soru 11

_________ sistemsel bir hiyerarşi içinde (usta-çırak-kalfa gibi) topluma hizmet amacı güden özel kurallarla (fütüvvetname) açıklanan iş ahlakına uygun hareket etmeyi amaçlayan ticari, sosyal ve kültürel faaliyetlerde bulunan kurumlardır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

CDoğru cevap

Açıklama

Tanımda belirtilen usta-çırak-kalfa hiyerarşisi, fütüvvetname adı verilen ahlaki ve mesleki kurallar bütünü, Anadolu Selçuklu ve Osmanlı döneminde esnaf ve zanaatkârları örgütleyen sosyo-ekonomik bir yapı olan “Ahilik Teşkilatı”nın temel özellikleridir.

Soru 12

I. Ekonomik sürdürülebilirlik
II. Ekolojik sürdürülebilirlik
III. Sosyal sürdürülebilirlik
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri kurumsal sosyal sorumluluk kapsamında göz önünde bulundurulması gereken sürdürülebilirlik boyutları arasında yer alır?

EDoğru cevap

Açıklama

Modern kurumsal sosyal sorumluluk ve sürdürülebilirlik anlayışı, üç temel boyutu dengeli bir şekilde ele almayı gerektirir: Ekonomik (Kâr), Ekolojik (Çevre) ve Sosyal (İnsan). Bu üç boyut “üçlü sorumluluk” (triple bottom line) olarak da bilinir.

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi kartel türlerinden biri değildir?

CDoğru cevap

Açıklama

Fiyat, bölge, miktar ve satın alma kartelleri, aralarında rekabeti azaltmak için anlaşan işletmelerin oluşturduğu yapılardır ve bu anlaşmalarda hukuki bağımsızlıklarını korurlar. Tröst ise, işletmelerin hem ekonomik hem de hukuki bağımsızlıklarını kaybederek tek bir yönetim altında birleştiği daha ileri bir tekelleşme biçimidir.

Soru 14

_________ birey veya grubun davranışlarının doğruluğu ya da yanlışlığı hakkında hüküm vermeyi sağlayan ahlaki yargıların statüsünü analiz eder ve insanların ahlaki tutumlarının ardında yatan yargıları ele alır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

BDoğru cevap

Açıklama

Etik, ahlak felsefesi olarak, neyin doğru neyin yanlış olduğuna dair ilkeleri, kuralları ve standartları sistematik bir şekilde inceleyen bir disiplindir. Ahlaki yargıları ve tutumları analiz etme işi etiğin konusudur.

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin küçülmeye gitme amaçlarından biridir?

EDoğru cevap

Açıklama

İşletmeler, verimliliği artırmak ve daha hızlı karar alabilmek amacıyla küçülmeye gidebilirler. Bu süreçte genellikle yönetim kademeleri azaltılır, bu da organizasyon yapısının daha yatay hale gelmesini ve “hiyerarşinin azalmasını” sağlar.

Soru 16

Aşağıdaki birleşmelerden hangisinde satın alan işletmenin girdisi, satın alınan işletmenin çıktısıdır?

ADoğru cevap

Açıklama

Bir işletmenin, üretim sürecinde kullandığı girdileri üreten bir tedarikçi firmayı satın almasına “geriye doğru dikey birleşme” denir. Bu durumda, tedarikçinin çıktısı (ürünü), satın alan işletmenin girdisi olur.

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi işletmenin dış paydaşlarından biri değildir?

BDoğru cevap

Açıklama

Paydaşlar iç ve dış olarak ikiye ayrılır. İşletmenin sahipleri olan hissedarlar, yöneticiler ve çalışanlar “iç paydaş”lardır. Müşteriler, tedarikçiler, devlet ve toplum ise işletmenin “dış paydaş”larıdır.

Soru 18

Bu soru iptal edilmiştir.

Cevap anahtarı kaynakta yok.

Açıklama

Soru İptal

Soru 19

İki veya daha fazla işletmenin ekonomik durumlarını iyileştirmek amacıyla yönetim ve sermaye faaliyetlerini birleştirdikleri, hukuksal ve ekonomik bağımsızlıklarını yitirdikleri birleşme türü aşağıdakilerden hangisidir?

CDoğru cevap

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin ekonomik ve hukuksal bağımsızlığını kaybettirmeyen birleşmelerinden biridir?

EDoğru cevap

Açıklama

Centilmenlik anlaşması, firmalar arasında yapılan, yasal bir bağlayıcılığı olmayan, genellikle fiyat veya pazar paylaşımı gibi konularda rekabeti azaltmaya yönelik sözlü veya yazılı anlaşmalardır. Bu anlaşmalarda firmalar hukuki ve ekonomik bağımsızlıklarını tamamen korurlar.