İşletmeler, dinamik bir çevre içinde faaliyet gösterir ve bu çevreden etkilenirler.
Shutterstock
2. Yönetim Bilimi ve Öncüleri
Yönetim biliminin tarihsel gelişiminde önemli isimler ve teoriler şunlardır:
3. İşletme Fonksiyonları ve Kavramlar
4. Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi
Abraham Maslow, insan ihtiyaçlarını hiyerarşik olarak 5 kategoriye ayırmıştır: Fizyolojik, Güvenlik, Ait Olma (Sevgi), Saygınlık ve Kendini Gerçekleştirme.
5. Sosyal Sorumluluk ve Etik
İşletmelerin sadece kâr amacı gütmeyip topluma karşı da sorumlulukları vardır.
6. Diğer Temel Bilgiler
20 soru
Şıkka dokun, anında açıklamasını gör — ya da çalışma modunda tüm cevapları aç.
Soru 1
Faiz oranları, para arzı, işsizlik, dış ticaret, ödemeler, bütçe açığı, enerji kaynakları ve maliyetleri gibi konular işletmenin hangi çevre koşulları içinde sınıflandırılır?
DDoğru cevap
Açıklama
Faiz oranları, enflasyon, işsizlik oranı, döviz kurları, dış ticaret dengesi, kamu bütçe açığı, enerji ve hammadde fiyatları gibi tüm unsurlar ülkenin ekonomik yapısını ve performansını doğrudan etkiler. Bu nedenle işletmenin makro çevresinde “Ekonomik Çevre” başlığı altında toplanır ve işletmenin finansman, yatırım, fiyatlandırma, satış gibi temel kararlarını derinden etkileyen en kritik dış faktörlerdir.
Soru 2
Abraham Maslow, insan ihtiyaçlarını kaç kategoriye ayırmıştır?
DDoğru cevap
Açıklama
Abraham Maslow’un 1943’te geliştirdiği İhtiyaçlar Hiyerarşisi teorisinde insan ihtiyaçları hiyerarşik olarak beş temel kategoriye ayrılır: 1) Fizyolojik ihtiyaçlar (yemek, su, barınma), 2) Güvenlik ihtiyacı, 3) Ait olma ve sevgi ihtiyacı, 4) Saygınlık (itibar) ihtiyacı, 5) Kendini gerçekleştirme ihtiyacı. Yönetim biliminde en yaygın kabul gören ve sınavlarda beklenen sayı 5’tir.
Soru 3
C işletmesi 2020 yılında toplam 40.000 TL maliyetle 4.000 adet mal üretip her birimini 20 TL’ye satmıştır. Bu dönemde işletmenin elde ettiği kâr ne kadardır?
BDoğru cevap
Açıklama
Toplam satış geliri = 4.000 adet × 20 TL = 80.000 TL
Toplam maliyet = 40.000 TL
Kâr = 80.000 TL – 40.000 TL = 40.000 TL
Soru 4
İşletmenin özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
EDoğru cevap
Açıklama
Özel sektör işletmelerinin temel ve birincil amacı kâr elde etmektir. Kâr olmadan işletme varlığını uzun süre sürdüremez. Bu nedenle E şıkkı tamamen yanlıştır; diğer şıklar ise işletmenin temel özelliklerini doğru şekilde ifade eder.
Soru 5
“Genel ve Sınai Yönetim” adlı eser aşağıdaki yönetim bilimcilerden hangisine aittir?
CDoğru cevap
Açıklama
“Administration Industrielle et Générale” adlı eserinin Türkçe çevirisi “Genel ve Sınai Yönetim” olan kitap, Yönetim Süreci Okulu’nun kurucusu Henri Fayol’a aittir (1916). Fayol bu eserinde 14 yönetim ilkesini ve planlama, örgütleme, yöneltme, koordinasyon, kontrol fonksiyonlarını ilk kez sistematik olarak ortaya koymuştur.
Soru 6
“Yasalarla belirtilmeyen fakat bir işletmeden toplumun beklediği davranışlar” işletmenin hangi sorumluluk alanı kapsamındadır?
DDoğru cevap
Açıklama
Etik sorumluluk, yasal zorunluluğu olmasa da toplumun dürüstlük, adalet, şeffaflık gibi evrensel değerlere uygun davranmasını beklediği alandır. Gönüllü sorumluluk ise daha çok bağış, sponsorluk gibi tamamen isteğe bağlı faaliyetlerdir.
Soru 7
İşletmelerin, tüketicilerin ihtiyaç duydukları ve talep ettikleri ürün ve hizmetleri üretmesi aynı zamanda üretilen ürünlerin kârlı bir şekilde satılması hangi sorumluluk alanı içerisinde yer almaktadır?
ADoğru cevap
Açıklama
İşletmenin temel varlık nedeni; toplumun mal ve hizmet ihtiyacını karşılamak, istihdam yaratmak, kâr elde etmek ve ekonomiye katkı sağlamaktır. Tüm bunlar ekonomik sorumluluk kapsamındadır.
Soru 8
Yazın üretilen bir meyvenin bütün yıl boyunca tüketilebilmesi aşağıdaki fayda oluşturma türlerinden hangisine girer?
ADoğru cevap
Açıklama
Ürünün üretildiği mevsimle tüketildiği zaman arasında köprü kurarak (soğuk hava deposu, konserve vb.) tüketicinin ihtiyacını doğru zamanda karşılamak “zaman faydasının” yaratılmasıdır.
Soru 9
Sosyal davranışlar, sosyal gruplar arasındaki ilişkiler ve toplumsal düzen konularına odaklanan bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?
EDoğru cevap
Açıklama
Sosyoloji, birey-toplum ilişkilerini, grup dinamiklerini, sosyal kurumları ve toplumsal yapıyı inceleyen bilim dalıdır.
Soru 10
“Çalışanların ücretleri en azından ‘asgari ücret’ seviyesinde ve personelin temel ihtiyaçlarını karşılamaya yetecek kadar olmalıdır.” ifadesi SA 8000 Standardı’nın hangi temel ilkesi ile ilgilidir?
EDoğru cevap
Açıklama
SA 8000 Sosyal Sorumluluk Standardı’nın en önemli maddelerinden biri, çalışanlara yasal asgari ücretin altında olmayan ve temel yaşam ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyde (“yaşam ücreti”) ücret ödenmesini zorunlu kılmasıdır.
Soru 11
“İşletme organizasyonunun bir sosyal sistem olduğu ve bu sistemin en önemli unsurunun da insan olduğu” bulgusuna dayanan yönetim yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?
CDoğru cevap
Açıklama
Hawthorne deneyleriyle başlayan ve Elton Mayo’nun öncülük ettiği Neoklasik (Davranışsal) yaklaşım, işletmeyi bir “sosyal sistem” olarak görür ve insan faktörünü, motivasyonu, grup ilişkilerini merkeze alır.
Soru 12
Bir fabrikada işçi olarak çalışan kişi aşağıdaki emek türlerinden hangisine örnek olarak verilebilir?
ADoğru cevap
Açıklama
Fiziksel güç ve kas kuvveti ağırlıklı çalışanlar (montaj hattı, inşaat, taşıma vb.) bedensel emek örneğidir. Zihinsel/düşünsel emek ise mühendis, yönetici, öğretmen gibi bilgi ve zekâ ağırlıklı çalışanları kapsar.
Soru 13
Z işletmesi toplam 15.000 TL maliyetle 3.000 adet mal üretip her birimini 8 TL’ye satmıştır. İşletmenin kullandığı sermaye miktarı 18.000 TL ise özsermayenin kârlılığı oranı yüzde (%) kaç olur?
ADoğru cevap
Açıklama
Toplam gelir = 3.000 × 8 TL = 24.000 TL
Net kâr = 24.000 – 15.000 = 9.000 TL
Özsermaye kârlılığı = (9.000 / 18.000) × 100 = %50
Soru 14
Aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi Frederick Taylor tarafından geliştirilmiştir?
BDoğru cevap
Açıklama
Frederick Winslow Taylor, iş süreçlerini bilimsel yöntemlerle analiz ederek verimliliği maksimize etmeyi amaçlayan “Bilimsel Yönetim Yaklaşımı”nın (Taylorizm) kurucusudur.
Soru 15
Bir toplumda düzeni sağlamak amacıyla yürürlükte bulunan yasalar, tüzük ve yönetmeliklerle, yazılı olan ve olmayan diğer kurallar bütününe verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
CDoğru cevap
Açıklama
Devlet gücüyle desteklenmiş, yaptırımı olan yazılı ve yazısız kurallar bütününe “hukuk” denir.
Soru 16
Neoklasik yaklaşımın başlangıcını oluşturan araştırmalar dizisi aşağıdakilerden hangisidir?
DDoğru cevap
Açıklama
1924-1932 yılları arasında Elton Mayo ve ekibinin Western Electric Hawthorne tesislerinde yaptığı deneyler (Hawthorne Etkisi), insan ilişkilerinin verimliliğe etkisini ortaya koymuş ve neoklasik yaklaşımın doğuşuna neden olmuştur.
Soru 17
“Çevrelerinden bağımsız şekilde hareket eden, diğer sistemlerden hiçbir şekilde etkilenmeyen ve onları da hiçbir şekilde etkilemeyen sistemler” aşağıdakilerden hangisidir?
BDoğru cevap
Açıklama
Kapalı sistemler çevreleriyle etkileşimde bulunmaz. Gerçek işletmeler ise sürekli çevrelerinden etkilenip çevrelerini etkileyen “açık sistem” özelliklerine sahiptir.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi bir işletmenin etik sorumluluğa aykırı hareketlerine örnek olarak verilebilir?
BDoğru cevap
Açıklama
Stokçuluk/ihtikâr, piyasayı manipüle etmek ve tüketiciyi zor durumda bırakmak anlamına geldiği için açıkça etik dışıdır. Diğer şıklar etik davranış örnekleridir.
Soru 19
“Belirli bir üretim miktarı ile bu üretimi elde etmek için kullanılan faktörler arasındaki oran” olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
EDoğru cevap
Açıklama
Verimlilik = Çıktı / Girdi oranıdır. Kaynakların ne kadar iyi kullanıldığını gösterir.
Soru 20
“Tüketiciler, üretici tarafından üretilen mal ve hizmetlere bir _____ ödeyerek sahip olmaktadırlar.” Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
CDoğru cevap
Açıklama
Tüketiciler mal ve hizmetlere para ödeyerek, yani bir “bedel” karşılığında sahip olurlar.