İstatistik çalışmalarında birim nedir?
ADoğru cevap
Açıklama
Birim, incelenen olayların her birini ifade eder, fiziksel veya soyut olabilir.
📖 Konu özeti (sınav öncesi tekrar)
Birim, Vasıf, Şık Kavramları ve Verinin Ölçüm Düzeyi
1- Birim Kavramı ve Çeşitleri
İstatistik çalışmalarında birim, incelenen ya da gözlemlenen her bir öğeyi ifade eder. Birim, yapılan istatistik çalışmasına bağlı olarak farklı niteliklerde olabilir. Örneğin:
– Nüfus Sayımı: Birim insandır.
– Hane Halkı Tüketim Araştırması: Birim ailedir.
– Ziraat Sayımı: Birim zirai işletmedir.
– Trafik Kazası İstatistikleri: Birim her bir trafik kazasıdır.
Birimler iki ana başlıkta incelenir:
– Maddi Birim: Fiziksel varlığa sahip birimlerdir. Örneğin insan, bina gibi.
– Maddi Olmayan Birim: Fiziksel varlığı olmayan birimlerdir. Örneğin doğum ve boşanma olayları.
Bir istatistik çalışmasında birimlerin sayılabilir veya ölçülebilir olması gerekir. Örneğin, nüfus sayımında birimler insan olarak sayılırken, tarım istatistiklerinde buğday üretimi ölçülebilir bir birimdir. Birimler ayrıca uzun ömürlü veya kısa ömürlü olabilir. Örneğin, nüfus sayımında birim olan insan uzun ömürlüdür, ancak trafik kazası gibi birimler kısa ömürlüdür ve meydana geldiği anda kayıt altına alınmalıdır.
2- Vasıf ve Şık Kavramları
Vasıf (değişken), birimlerin sahip olduğu özelliklerdir. Örneğin, nüfus sayımında birimin insan olduğunu varsayarsak, insanın cinsiyeti, yaşı, medeni durumu, eğitimi ve mesleği birer vasıftır. Vasıfların alabileceği değerler ise şık olarak adlandırılır. Örneğin, cinsiyet vasfı için şıklar “kadın” ve “erkek” olarak ifade edilir.
Vasıflar farklı kriterlere göre sınıflandırılabilir:
– Nicel Vasıflar: Şıkları sayısal olan vasıflardır. Örneğin yaş, boy uzunluğu.
– Nitel Vasıflar: Şıkları sayısal olmayan vasıflardır. Örneğin cinsiyet, medeni durum.
– Süreksiz Vasıflar: Sadece belirli değerleri alabilen vasıflardır. Örneğin çocuk sayısı.
– Sürekli Vasıflar: Ara değerler alabilen vasıflardır. Örneğin boy uzunluğu.
Vasıflar ayrıca sıralı ve sırasız vasıflar olarak ikiye ayrılır. Sıralı vasıflarda, şıklar belirli bir sıraya sahiptir. Örneğin eğitim durumu (ilkokul, ortaokul, lise) sıralı bir vasıftır. Ancak sırasız vasıflarda şıklar arasında bir sıra yoktur. Örneğin meslek veya doğum yeri sırasız vasıflardır.
3- Verinin Ölçüm Düzeyleri
İstatistik çalışmalarında kullanılan verilerin analiz edilebilmesi için doğru bir şekilde ölçülmesi gerekir. Verinin nasıl ölçüldüğü, ölçüm düzeyiyle ilgilidir. Ölçüm düzeyleri, verilerin hangi yöntemle analiz edileceğini belirler. Ölçüm düzeyleri dört ana kategoriye ayrılır:
İstatistiğin konusunu oluşturan kollektif olaylardan her birine …………… denir.
ADoğru cevap
Açıklama
Kollektif olaylardan her biri istatistikte birim olarak adlandırılır.
Vasıf ve şık kavramları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
ADoğru cevap
Açıklama
Vasıf, birimlerin özelliklerini ifade eder, şık ise bu özelliklerin aldığı değerlerdir.
Fiziksel bir varlığa sahip olan birimlere ……………. denir.
CDoğru cevap
Açıklama
Fiziksel varlığa sahip olan birimler maddi birimlerdir.
Veri toplama aşamasında ölçüm düzeyi nedir?
ADoğru cevap
Açıklama
Ölçüm düzeyi, verinin sınıflanma veya kategorilere ayrılma yöntemidir.
Birim, uzun süre gözlenebiliyorsa ya da uzun ömürlü olarak tanımlanıyorsa……….. birim söz konusu olmaktadır.
BDoğru cevap
Açıklama
Uzun ömürlü birimler devamlı birim olarak adlandırılır.
Nominal ölçüm düzeyine aşağıdaki örneklerden hangisi uygundur?
ADoğru cevap
Açıklama
Nominal düzey, sadece ayırt edici kategoriler sunar ve cinsiyet buna bir örnektir.
Birimlerin sahip oldukları özelliklere …………… denir.
CDoğru cevap
Açıklama
Birimlerin sahip olduğu özelliklere vasıf denir.
Oran ölçüm düzeyinin en önemli özelliği nedir?
ADoğru cevap
Açıklama
Oran ölçüm düzeyi, mutlak bir sıfır noktasına sahip olmasıyla diğer ölçüm düzeylerinden ayrılır.
Vasıfların ortaya çıkış şekillerine ………… denir.
DDoğru cevap
Açıklama
Vasıfların aldığı değerlere şık denir.
Aşağıdakilerden hangisi maddi birimdir?
ADoğru cevap
Açıklama
Fiziksel varlığa sahip birimler maddi birimlerdir ve insan buna bir örnektir.
Aşağıdakilerden hangisi nicel vasfa örnektir?
CDoğru cevap
Açıklama
Nicel vasıflar sayısal nitelik taşır ve yaş buna bir örnektir.
Aşağıdakilerden hangisi nitel vasıftır?
ADoğru cevap
Açıklama
Nitel vasıflar sayısal olmayan özelliklerdir ve medeni durum buna bir örnektir.
Mutlak sıfır noktasına sahip olan ölçüm düzeyi ……………..dir.
DDoğru cevap
Açıklama
Oran ölçüm düzeyi, mutlak bir sıfır noktasına sahiptir ve bu onu diğer ölçüm düzeylerinden ayırır.
Birimleri, sıralama işlemi olmaksızın sadece kategorilere ayırmaya yarayan ölçüm düzeyine……………..denir.
EDoğru cevap
Açıklama
Sınıflayıcı ölçüm düzeyi, birimleri sıralama yapmaksızın sadece kategorilere ayırır.