Ara Sınav (Vize) 2024-2025 20 soru

Kamu Maliyesi 2024-2025 Ara Sınav (Vize)

Kaynak: https://lolonolo.com/2025/10/23/kamu-maliyesi-2024-2025-vize-sorulari-guz/

📖 Konu özeti (sınav öncesi tekrar)

Kamu Maliyesi 2024-2025 Vize Soruları (Güz)

Kamu Maliyesi 2024-2025 Vize Soruları (Güz)

Giriş

Kamu maliyesi, devletin ekonomik faaliyetlerini, özellikle kamu gelirleri ve kamu harcamaları yoluyla ekonomiyi nasıl etkilediğini inceleyen bir bilim dalıdır. Devletin bu faaliyetlerindeki temel amacı, kamu yararını sağlamaktır. Bu makalede, kamu harcamalarının yapısı, vergilemenin amacı, devletin ekonomiye müdahale nedenleri ve bu müdahaleleri açıklayan iktisadi düşünceler ele alınacaktır.

Devletin Rolü ve İktisadi Düşünceler

Devletin ekonomideki rolüne ilişkin yaklaşımlar tarih boyunca değişmiştir. Merkantilist düşünce, altın birikimini ve ihracat fazlasını savunurken, Keynezyen iktisadi düşünce, ekonomik canlanmayı sağlamak için devlet müdahalesini ve maliye politikalarını önermiştir. Arz Yönlü İktisat okulu ise, vergi oranları ile vergi gelirleri arasındaki ilişkiyi gösteren Laffer Eğrisi‘ni geliştirmiştir. 1973 petrol krizi sonrası ortaya çıkan ve yüksek enflasyon ile durgunluğun bir arada görüldüğü “Stagflasyon” dönemi, bu iktisadi düşüncelerin yeniden sorgulanmasına yol açmıştır.

Kamu Harcamaları

Kamu harcamaları, devletin kamu hizmetlerini yerine getirmek için yaptığı harcamalardır. Harcamaların, harcamayı yapan kuruma (bakanlık vb.) göre sınıflandırılmasına “organik sınıflandırma” denir. Devletin herhangi bir mal veya hizmet almadan yaptığı “sübvansiyonlar” ise “transfer harcamaları” kapsamında yer alır. Kamu harcamalarının zaman içindeki seyrini incelerken, enflasyonun etkisini taşıyan nominal tutarlar yerine reel tutarların kullanılması gerekir. Adolph Wagner’e göre, toplumsal refah beklentilerinin ve taleplerin artması, kamu harcamalarının sürekli artmasına yol açan temel faktörlerden biridir.

Kamu Gelirleri ve Vergileme

Devlet, harcamalarını finanse etmek için gelir toplar. Vergilemenin temel “mali amacı”, kamu harcamalarının finansmanı için gelir elde etmektir. Gelir dağılımında adaleti sağlamak gibi diğer amaçlar ise sosyal amaçlardır. Kamu kesiminin ekonomiden ne kadar fon talep ettiğini gösteren temel oran, “toplam vergi gelirleri / GSYİH” oranıdır. Bir ekonomide kamu kesiminin büyüklüğünü ölçmek için kamu harcamaları ve toplam kamu gelirleri gibi göstergeler kullanılır; “dış ödemeler dengesi” ise bu amaçla kullanılan bir gösterge değildir.

Devletin Ekonomiye Müdahale Nedenleri (Piyasa Başarısızlıkları)

Devlet, piyasanın kaynakları etkin dağıtamadığı durumlarda ekonomiye müdahale eder. Bu durumlara “piyasa başarısızlıkları” denir.

Sonuç

Kamu maliyesi, bir ekonomide “tam istihdam” ve “fiyat istikrarı” gibi hedeflerin bir arada sağlandığı “ekonomik dengeyi” sağlamak için devletin kullandığı araçları inceler. Devletin bu müdahalesi, hem mali hem de sosyal ve ekonomik amaçları dengelemeyi gerektiren karmaşık bir süreçtir.

Kamu Maliyesi 2024-2025 Vize Soruları (Güz)

Kamu Maliyesi 2024-2025 Vize Soruları (Güz)

20 soru
Şıkka dokun, anında açıklamasını gör — ya da çalışma modunda tüm cevapları aç.
Soru 1
Vergilemenin mali amacı aşağıdakilerden hangisidir?
ADoğru cevap
Açıklama
Vergilemenin mali amacı, devletin temel işlevi olan kamu harcamalarını karşılamak üzere Hazine’ye gelir sağlamaktır. Diğer şıklar (B, C, D, E) vergilemenin ekonomik ve sosyal amaçları arasındadır.
Soru 2
Devlet tarafından verilen sübvansiyonlar aşağıdaki harcamalardan hangisinin kapsamında yer alır?
CDoğru cevap
Açıklama
Sübvansiyonlar (destekleme ödemeleri), devletin herhangi bir mal veya hizmet almadan veya faktör kullanımına karşılık olmadan, sadece geliri bir kesimden başka bir kesime aktardığı Transfer Harcamaları kapsamında yer alır.
Soru 3
Adolph Wagner tarafından ortaya atılan kamu harcamaları ile ilgili teoriye göre, aşağıdakilerden hangisi kamu harcamalarında artışa yol açan faktörlerden biridir?
BDoğru cevap
Açıklama
Adolph Wagner’in Artan Kamu Harcamaları Yasası’na göre, sanayileşen ve refah seviyesi artan toplumlarda bireylerin kamu hizmetlerine olan talepleri artar ve bu durum, kamu harcamalarının artışına yol açan temel sosyo-ekonomik faktörlerden biridir.
Soru 4
Kamu harcamalarının çeşitli yıllar arasında karşılaştırması yapılırken nominal tutarlar yanıltıcı olup, bu tür karşılaştırmalarda reel tutarların esas alınması gerekir. Bu durum nominal tutarların hangi özelliklerinden ileri gelebilir?
EDoğru cevap
Açıklama
Nominal tutarlar, zaman içinde fiyatlar genel düzeyindeki artışın (enflasyon) etkisini taşıdığı için satın alma gücündeki gerçek değişimi göstermez. Karşılaştırmalarda yanıltıcı olmamak için enflasyonun etkisinden arındırılmış reel tutarlar kullanılmalıdır.
Soru 5
Bireylerin, gerek bilgi yoksunluğundan gerekse gelir yetersizliğinden dolayı gerekli talebi oluşturamadıkları mal ve hizmetlere ne ad verilir?
CDoğru cevap
Açıklama
Erdemli mal (Merit Goods), bireyler için faydalı olmasına rağmen, bilgi eksikliği veya gelir yetersizliği nedeniyle piyasada yetersiz talep edilen (az tüketilen) mal ve hizmetlerdir (örneğin eğitim, sağlık hizmetleri).
Soru 6
Dışsal ekonomilerde işlem maliyetlerinin sıfır olması koşulu altında, mülkiyet haklarının tesisi suretiyle taraflardan birinin diğerinin zararını karşılaması neticesinde sosyal optimuma ulaşılacağı ve ekonomik etkinlik sağlanacağı görüşü aşağıdakilerden hangisi ile ilişkilendirilebilir?
ADoğru cevap
Açıklama
Tanımı yapılan görüş, dışsallık sorunlarının devlet müdahalesi olmadan, işlem maliyetlerinin sıfır olması ve mülkiyet haklarının net tanımlanması şartıyla, tarafların pazarlık yaparak çözüleceğini öne süren Coase Teoremi ile ilişkilidir.
Soru 7
Bir fabrikanın atık gaz emisyonlarının çevreye zarar vermesi aşağıdakilerden hangisine örnek olarak verilebilir?
CDoğru cevap
Açıklama
Bir ekonomik faaliyetin (fabrikanın üretimi) üçüncü taraflara (çevre, halk) maliyet yüklemesi ve bu maliyetin fiyat mekanizmasına yansımaması durumuna Negatif dışsallık (dışsal maliyet) denir.
Soru 8
Özel sağlık sigortası yaptıran bir kişinin gereksiz tibbi tetkikler istemesi, teknik olarak aşağıdakilerden hangisiyle ilişkilidir?
BDoğru cevap
Açıklama
Ahlaki tehlike (Moral Hazard), sigorta veya garanti altına alındıktan sonra bireyin riskli veya aşırı maliyetli davranışlar sergilemesidir. Özel sağlık sigortası yaptıran kişinin gereksiz tetkikler istemesi bu duruma tipik bir örnektir.
Soru 9
Kamu kesiminin ekonomiden ne kadar fon talep ettiğini gösteren oran aşağıdakilerden hangisidir? (GSYİH: Gayri Safi Yurt İçi Hasıla)
CDoğru cevap
Açıklama
Kamu kesiminin ekonomiden talep ettiği fonları gösteren oran, devletin topladığı toplam gelirin (Vergi Gelirleri) Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’ya (GSYİH) oranıdır. Bu oran, Vergi Yükü olarak da bilinir.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi bir ekonomide kamu kesiminin büyüklüğünü ölçmede kullanılan göstergelerden biri olamaz?
ADoğru cevap
Açıklama
Dış ödemeler dengesi, bir ülkenin diğer ülkelerle olan ekonomik işlemlerini gösterir ve doğrudan kamu kesiminin büyüklüğünü ölçmek için kullanılan bir gösterge olamaz. Diğer seçenekler (kamu harcamaları/gelirleri/istihdamı) kamu kesiminin büyüklüğünü ölçer.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi devletin ekonomiye müdahalesini gerektiren piyasa başarısızlıkları arasında yer alır?
ADoğru cevap
Açıklama
Piyasa başarısızlıkları, piyasanın kaynakları etkin (optimal) dağıtamadığı durumları ifade eder. Eksik piyasalar (örneğin kamusal mallar, dışsallıklar, asimetrik bilgi) bu başarısızlıklar arasında yer alır ve devlet müdahalesini gerektirir.
Soru 12
1973 petrol krizinin ardından tüm dünyada ortaya çıkan yeni iktisadi durum aşağıdakilerden hangisidir?
BDoğru cevap
Açıklama
1973 petrol krizinin ardından, ekonomide yüksek enflasyon (inflation) ile birlikte yüksek işsizlik ve düşük büyüme (stagnation) durumu olan Stagflasyon ortaya çıkmıştır.
Soru 13
Keynezyen iktisadi düşünceye göre, aşağıdakilerden hangisi iktisadi canlanmanın teşvik edilmesi için kullanılması gereken bir politika aracıdır?
EDoğru cevap
Açıklama
Keynezyen düşünce, ekonomiyi canlandırmada devlet harcamaları ve vergiler gibi araçları içeren Maliye politikalarının (fiscal policies) etkinliğini savunur. Para politikaları ise Monetaristler tarafından öncelenir.
Soru 14
Bir ekonomide tam istihdam ile fiyat istikrarı amacının birlikte gerçekleşmesi durumu aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilebilir?
BDoğru cevap
Açıklama
Ekonomik denge, makroekonomik hedeflerden olan tam istihdam (kaynakların tam kullanımı) ve fiyat istikrarı (düşük enflasyon) amaçlarının birlikte gerçekleştiği ideal durumu ifade eder.
Soru 15
Devlet bütçesindeki ödeneklerin, kamu hizmetini yürüten çeşitli kamu kurum ve kuruluşları arasında dağıtılması, kamu harcamalarının hangi tür sınıflandırmasını ifade eder?
DDoğru cevap
Açıklama
Kamu harcamalarının, harcamayı yapan kurumlara (bakanlık, genel müdürlük vb.) göre sınıflandırılması Organik (İdari) Sınıflandırma olarak adlandırılır. Fonksiyonel sınıflandırma ise harcamanın amacına (sağlık, eğitim, savunma) göre yapılır.
Soru 16
Laffer Eğrisi hangi iktisat okulu tarafından geliştirilmiş olan bir önermedir?
DDoğru cevap
Açıklama
Laffer Eğrisi, vergi oranları ile vergi gelirleri arasındaki ilişkiyi gösterir ve vergi oranlarının çok yüksek olmasının vergi gelirlerini azaltacağını savunur. Bu önerme, Arz Yönlü İktisat (Supply-side Economics) okulu tarafından geliştirilmiştir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi merkantilist iktisadi düşüncenin temel önermelerinden biri olamaz?
DDoğru cevap
Açıklama
Merkantilist düşünce, altın ve gümüş birikiminin zenginlik (E) ve ticaret fazlasının (C) önemini savunur. Ayrıca ihracatı teşvik (A, B) esastır. Ekonomik büyüme, askeri gücü artırır ifadesi, merkantilist dönemde geçerli olsa da, temel ekonomik önerme ihracatı teşvik etmek ve değerli maden biriktirmek üzerine kuruludur.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi küresel kamusal mallar grubunda değerlendirilemez?
DDoğru cevap
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi kamu harcamalarının gerçek artış nedenlerindendir?
EDoğru cevap
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi küresel kamusal mallar çerçevesinde değerlendirilemez?
EDoğru cevap
Açıklama
Küresel kamusal mallar, fayda veya maliyeti ulusal sınırları aşan ve uluslararası iş birliği gerektiren mallardır. Terörizm, iklim değişikliği ve asit yağmurları küresel kamusal kötülüklerdir. Trafik kazaları ise ulusal ve yerel düzeyde bir problemdir, küresel kamusal mal/kötülük çerçevesinde değerlendirilemez.