Ara Sınav (Vize) 2025-2026 20 soru

Kamu Maliyesi 2025-2026 Ara Sınav (Vize)

Kaynak: https://lolonolo.com/2025/11/17/kamu-maliyesi-2025-2026-vize-sorulari-guz/

📖 Konu özeti (sınav öncesi tekrar)

Kamu Maliyesi 2025-2026 Vize Soruları (Güz)

Kamu Maliyesi 2025-2026 Vize Soruları (Güz)

Giriş

Kamu maliyesi, devletin ekonomik faaliyetlerini, özellikle kamu gelirleri ve kamu harcamaları yoluyla ekonomiyi nasıl etkilediğini inceleyen bir bilim dalıdır. Devletin bu faaliyetlerindeki temel amaç, kamu yararını sağlamaktır. Vergilemenin temel “mali amacı”, devletin üstlendiği görev ve hizmetleri (kamu harcamalarını) yerine getirebilmek için gerekli olan “geliri elde etmektir”. Bu makalede, kamu harcamalarının yapısı, devletin ekonomiye müdahale nedenleri ve bu müdahaleleri açıklayan iktisadi düşünceler ele alınacaktır.

Kamu Harcamaları ve Devletin Büyüklüğü

Kamu harcamaları, devletin kamu hizmetlerini yerine getirmek için yaptığı harcamalardır. Devletin “üretim faktörü satın almak” için yaptığı (karşılığında mal veya hizmet aldığı) harcamalara “Reel harcamalar” denir. Karşılıksız yapılan ödemeler (örn: sübvansiyonlar) ise “Transfer harcamaları” olarak adlandırılır.

Harcamaların, harcamayı yapan kurumlara (bakanlıklar, kuruluşlar) göre sınıflandırılması “Organik sınıflandırma” olarak bilinir. Kamu harcamalarının çeşitli yıllar arasında karşılaştırılması yapılırken, “enflasyonun etkisini taşıyan” nominal tutarlar yanıltıcı olabilir; bu nedenle reel tutarların esas alınması gerekir.

Adolph Wagner’in teorisine göre, sanayileşme ile birlikte gelen kentleşme, sosyal refah talepleri ve “teknolojik gelişmeler” gibi faktörler nedeniyle kamu harcamaları sürekli artma eğilimindedir. Kamu kesiminin ekonomiden ne kadar fon talep ettiğini gösteren temel oran ise “Toplam vergi gelirleri/GSYİH” oranıdır. Bir ekonomide kamu kesiminin büyüklüğünü ölçmek için kamu harcamaları ve toplam kamu gelirleri gibi göstergeler kullanılır; “dış ödemeler dengesi” ise bu amaçla kullanılan bir gösterge değildir.

İktisadi Düşünceler ve Devletin Müdahalesi

Devletin ekonomideki rolüne ilişkin yaklaşımlar tarih boyunca değişmiştir. Keynesyen iktisadi düşünce, 1929 Büyük Buhranı sonrası (1930’lar) devletin ekonomik canlanmayı sağlamak için “Maliye politikalarını” kullanması gerektiğini savunarak kamu harcamalarının önemini artırmıştır.

Piyasa Başarısızlıkları (Devlet Müdahalesinin Gerekçeleri)

Devlet, piyasanın kaynakları etkin dağıtamadığı “piyasa başarısızlıkları” durumlarında ekonomiye müdahale eder. “Eksik piyasalar” (örn: tekeller) kaynak dağılımını saptırıcı etki yaratarak devlet müdahalesini gerektiren bu başarısızlıklar arasında yer alır.

Sonuç

Maliye politikasının temel hedeflerinden biri, makroekonomik istikrarı sağlamaktır. Bir ekonomide “tam istihdam” ile “fiyat istikrarı” amaçlarının birlikte gerçekleşmesi durumu, ideal bir “Ekonomik denge” hali olarak ifade edilir.

Kamu Maliyesi 2025-2026 Vize Soruları (Güz)

Kamu Maliyesi 2025-2026 Vize Soruları

20 soru
Şıkka dokun, anında açıklamasını gör — ya da çalışma modunda tüm cevapları aç.
Soru 1
1973 petrol krizinin ardından tüm dünyada ortaya çıkan yeni iktisadi durum aşağıdakilerden hangisidir?
BDoğru cevap
Açıklama
1973 petrol krizinin ardından, özellikle gelişmiş ekonomilerde yüksek enflasyon ile yüksek işsizlik (durgunluk/resesyon) durumunun bir arada yaşandığı Stagflasyon (Stagnation + Inflation) olgusu ortaya çıkmıştır.
Soru 2
Bir toplumda sağlık sigortası yaptıran bir kişinin aşırı ilaç kullanımı, teknik olarak aşağıdakilerden hangisi ile ilişkilendirilebilir?
DDoğru cevap
Açıklama
Ahlaki tehlike (Moral Hazard), bir kişi sigortalandıktan (riskten korunduktan) sonra, riskli davranışını (aşırı ilaç kullanımı gibi) değiştirmesi ve bu durumun sigorta şirketince gözlemlenememesi halinde ortaya çıkar. Aşırı ilaç kullanımı, sigorta yaptırdığı için riskli davranan kişinin eylemini ifade eder.
Soru 3
Kamu harcamalarının çeşitli yıllar arasında karşılaştırması yapılırken nominal tutarlar yanıltıcı olup, bu tür karşılaştırmalarda reel tutarların esas alınması gerekir.
Bu durum nominal tutarların hangi özelliklerinden ileri gelebilir?
EDoğru cevap
Açıklama
Nominal tutarlar, hesaplandığı yılın cari fiyatlarını yansıttığı için enflasyonun etkisini (E) taşır ve bu durum yıllar arası karşılaştırmalarda yanıltıcı olur. Reel tutarlar ise enflasyon etkisi temizlenmiş (sabit fiyatlarla) tutarlardır.
Soru 4
Devlet bütçesindeki ödeneklerin, kamu hizmetini yürüten çeşitli kamu kurum ve kuruluşları arasında dağıtılması, kamu harcamalarının hangi tür sınıflandırmasını ifade eder?
ADoğru cevap
Açıklama
Kamu harcamalarının, harcamayı yapan kurumlara (bakanlıklar, kurumlar, kuruluşlar) göre sınıflandırılması, Organik sınıflandırma (İdari sınıflandırma) olarak adlandırılır.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi küresel kamusal mallar grubunda değerlendirilemez?
CDoğru cevap
Soru 6
Laffer Eğrisi hangi iktisat okulu tarafından geliştirilmiş olan bir önermedir?
CDoğru cevap
Açıklama
Laffer Eğrisi, vergi oranları ile vergi gelirleri arasındaki ilişkiyi gösteren ve vergi oranlarının çok yüksek olduğu durumlarda vergi gelirlerinin düşeceğini savunan, Arz yönlü iktisat (Supply-Side Economics) okulu tarafından geliştirilmiş bir önermedir.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi devletin üretim faktörü satın almak için yaptığı harcamalardan değildir?
DDoğru cevap
Açıklama
Devletin üretim faktörü satın almak için yaptığı harcamalar, karşılığında mal veya hizmet aldığı harcamalar olup, Reel harcamalar (A) olarak adlandırılır (Yatırım harcamaları, Personel harcamaları, Cari harcamalar). Transfer harcamaları (D) ise karşılıksız yapılan ödemelerdir ve üretim faktörü satın alımını içermez.
Soru 8
Bir ekonomide eksik piyasaların olması aşağıdakilerden hangisine yol açar?
DDoğru cevap
Açıklama
Eksik piyasalar (Tam rekabet koşullarının sağlanamadığı, örneğin doğal tekelin olduğu piyasalar), piyasanın kendi başına etkin kaynak dağılımını sağlamasına engel olur ve bu nedenle Kaynak dağılımını saptırıcı etki (D) yaratır. Bu durum, piyasa başarısızlıklarının temel nedenlerinden biridir.
Soru 9
Keynezyen iktisadi düşünceye göre, aşağıdakilerden hangisi iktisadi canlanmanın teşvik edilmesi için kullanılması gereken bir politika aracıdır?
ADoğru cevap
Açıklama
Keynesyen iktisadi düşünce, ekonominin durgunlukta (eksik istihdamda) kaldığı varsayımına dayanır ve iktisadi canlanmayı (toplam talebi artırmayı) sağlamak için Maliye politikalarının (Kamu harcamaları ve vergiler) kullanılmasını savunur.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi merkantilist iktisadi düşüncenin temel önermelerinden biri olamaz?
CDoğru cevap
Açıklama
Merkantilist düşünce; zenginliği kıymetli madenlere (A) ve ticaret fazlasına (E) dayandırır, ihracatı teşvik ederken ithalatı kısıtlar (B, D). Bu akım, askeri gücün ekonomik büyüme yaratacağını savunur. Ekonomik büyüme, askeri gücü artırır (C) ifadesi ise tersi bir ilişkiyi ifade ettiği için Merkantilist önermelerden biri olamaz.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi küresel kamusal mallar çerçevesinde değerlendirilemez?
ADoğru cevap
Açıklama
Küresel kamusal mallar; faydası veya maliyeti ulusal sınırları aşan konulardır. Asit yağmurları, iklim değişiklikleri, terörizm ve yoksulluk (B, C, D, E) küresel kamusal kötü/sorun olarak değerlendirilir. Trafik kazaları (A) ise ulusal/yerel düzeyde bir olaydır ve küresel kamusal mal/kötü çerçevesinde değerlendirilemez.
Soru 12
Vergilemenin mali amacı aşağıdakilerden hangisidir?
ADoğru cevap
Açıklama
Vergilemenin mali amacı (Fiscal Aim), devletin üstlendiği görev ve hizmetleri (kamu harcamalarını) yerine getirebilmek için gerekli olan geliri elde etmektir. Diğer şıklar (B, C, D, E) vergilemenin ekonomik ve sosyal amaçlarıdır.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi kamu harcamalarının gerçek artış nedenlerindendir?
CDoğru cevap
Soru 14
Faydası bölünmez nitelikte olan ve bedelini ödemek istemeyenlerin tüketimden dışlanamadıkları mal ve hizmet türü aşağıdakilerden hangisidir?
EDoğru cevap
Açıklama
Tam kamusal mal, iki temel özelliğe sahiptir: Tüketimde rekabetin olmaması (faydası bölünmez nitelikte) ve dışlanamama (bedelini ödemeyenin tüketimden dışlanamaması). Bu tanım Tam kamusal mal’a (E) aittir.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi bir ekonomide kamu kesiminin büyüklüğünü ölçmede kullanılan göstergelerden biri olamaz?
EDoğru cevap
Açıklama
Kamu kesiminin büyüklüğü; kamu harcamaları (B), kamu gelirleri (A), vergi gelirleri (D) ve kamu istihdamı (C) gibi göstergelerle ölçülür. Dış ödemeler dengesi (E) ise bir ülkenin dış dünyayla olan ekonomik ilişkilerini gösteren makroekonomik bir hesaptır ve kamu kesiminin büyüklüğünü ölçmede kullanılmaz.
Soru 16
Adolph Wagner tarafından ortaya atılan kamu harcamaları ile ilgili teoriye göre, aşağıdakilerden hangisi kamu harcamalarında artışa yol açan faktörlerden biridir?
BDoğru cevap
Açıklama
Adolph Wagner’in Artan Kamu Harcamaları Yasası (Wagner Yasası), sanayileşen ve gelişen toplumlarda kamu harcamalarının ulusal gelire oranla sürekli olarak artacağını öne sürer. Bu artışın temel nedenlerinden biri, toplumun refah seviyesinin yükselmesiyle birlikte devletten beklediği eğitim, sağlık ve sosyal güvenlik gibi hizmetlere olan talebin artmasıdır. Bu durum, B şıkkında belirtilen Toplumsal taleplerin artması ve refah beklentilerinin yükselmesi ile doğrudan ilişkilidir.
Soru 17
Bir ekonomide tam istihdam ile fiyat istikrarı amacının birlikte gerçekleşmesi durumu aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilebilir?
BDoğru cevap
Açıklama
Bir ekonomide tam istihdam ile fiyat istikrarı amaçlarının birlikte gerçekleştiği durum, makroekonomik istikrarın sağlandığı ideal bir Ekonomik denge (İç denge) hali ile ifade edilir.
Soru 18
Bir fabrikanın atık gaz emisyonlarının çevreye zarar vermesi aşağıdakilerden hangisine örnek olarak verilebilir?
EDoğru cevap
Açıklama
Bir fabrikanın atık gaz emisyonlarının çevreye zarar vermesi (üçüncü bir tarafa maliyet yüklemesi), bu maliyetin üretim maliyetine yansıtılmaması durumunda Negatif dışsallık (Negatif hariciyet) olarak adlandırılır.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi devletin ekonomiye müdahalesini gerektiren piyasa başarısızlıkları arasında yer alır?
BDoğru cevap
Açıklama
Piyasa başarısızlıkları (Market Failures), piyasanın kaynakları etkin (optimal) dağıtamaması durumlarıdır ve devletin müdahalesini gerektirir. Eksik piyasalar (tekel, oligopol), dışsallıklar ve kamusal mallar bu başarısızlıklar arasındadır. Diğerleri (A, C, D, E) ise bu başarısızlıkların sonuçları veya devletin müdahale araçlarıdır.
Soru 20
Kamu kesiminin ekonomiden ne kadar fon talep ettiğini gösteren oran aşağıdakilerden hangisidir? (GSYİH: Gayri Safi Yurt İçi Hasıla)
DDoğru cevap