Reklam, kimliği belli bir reklam verenin ürün, hizmet, fikir ya da kurumunu, bedeli ödenmiş kitle iletişim araçları aracılığıyla hedef kitleye kişisel olmayan biçimde duyurduğu ve onları ikna etmeye çalıştığı pazarlama iletişimi faaliyetidir. Bu tanımdaki temel unsurlar şunlardır: ücretli olması, reklam verenin belli olması, kişisel olmayan (kitlesel) sunum ve ikna amacı. Reklam, pazarlama karmasının tutundurma öğesi içinde halkla ilişkiler, satış geliştirme, kişisel satış ve doğrudan pazarlama ile birlikte yer alır.
Tarihsel Gelişim
Antik dönemde tellallar, dükkân tabelaları ve duvar yazıları reklamın ilk biçimleriydi. 15. yüzyılda Johannes Gutenberg'in hareketli harflerle baskı tekniğini geliştirmesi basılı ilanların yolunu açtı. Sanayi Devrimi ile seri üretim, kentleşme ve gazete tirajlarının artması modern reklamcılığı doğurdu; 19. yüzyılda ilk reklam ajansları gazetelerin ilan alanlarını satan aracılar olarak ortaya çıktı. 20. yüzyılda radyo ve televizyonun, günümüzde ise internet ve mobil iletişimin yaygınlaşması reklamın biçimini, hedefleme olanaklarını ve ölçülebilirliğini köklü biçimde değiştirdi.
Reklamın İşlevleri
- Pazarlama işlevi: Ürünü tanıtmak, talep yaratmak, marka bilinirliği ve imajı oluşturmak.
- İletişim işlevi: Tüketiciyi bilgilendirmek, ikna etmek ve hatırlatmak.
- Ekonomik işlev: Rekabeti canlandırmak, kitlesel üretimi destekleyerek birim maliyetleri düşürmek, medyayı finanse etmek.
- Toplumsal işlev: Yaşam biçimlerini ve değerleri yansıtmak; kamu spotlarıyla toplumu bilinçlendirmek.
Reklam Türleri
- Hedef kitleye göre: Tüketici reklamı, endüstriyel (iş) reklamı, aracılara yönelik ticari reklam ve mesleki reklam.
- Coğrafi alana göre: Yerel, bölgesel, ulusal ve uluslararası (küresel) reklam.
- Amacına göre: Birincil talep reklamı marka belirtmeden ürün sınıfına yönelik talebi artırır; seçici talep reklamı belirli bir markayı öne çıkarır. Ürün reklamının karşısında, kurumun kimliğini ve imajını hedefleyen kurumsal reklam yer alır.
- Reklam verene göre: Üretici, aracı, üretici ile aracının masrafı paylaştığı ortak (kooperatif) reklam ve kâr amacı gütmeyen kuruluş reklamları.
- Mecraya göre: Basılı, yayın (radyo ve televizyon), açık hava, sinema ve dijital reklam.
Ürün yaşam döngüsüne göre ise giriş aşamasında öncü (tanıtma), büyüme ve olgunluk aşamalarında rekabetçi (ikna edici), olgunluğun sonunda hatırlatma reklamlarından söz edilir.