Para talebinin faize karşı duyarsız olduğu durumda IS ve LM eğrileri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
EDoğru cevap
Ara Sınav (Vize)
2025-2026
20 soru
Maliye Politikası 2025-2026 Ara Sınav (Vize)
Kaynak: https://lolonolo.com/2025/11/16/maliye-politikasi-2025-2026-vize-sorulari/
📖 Konu özeti (sınav öncesi tekrar)
Maliye Politikası 2025-2026 Vize Soruları
Giriş
Maliye politikası, devletin kamu harcamaları ve vergiler gibi araçları kullanarak makroekonomik hedeflere ulaşma çabasıdır. Klasik iktisatçılar devlet müdahalesine karşıyken, 1929 Büyük Buhranı sonrasında, yani 1930’lu yıllardan sonra, devletin ekonomideki rolü ve kamu harcamalarının önemi John Maynard Keynes’in öncülüğünde artmıştır.
Maliye Politikasının Amaçları
Maliye politikasının temel amacı, ekonomik dalgalanmaları (konjonktür) yönetmektir. Kısa dönemli amaçlar arasında ekonomik istikrarın sağlanması (ki bu, “tam istihdam” ve “fiyat istikrarı” bileşenlerinden oluşur), işsizliğin azaltılması ve ödemeler bilançosu açıklarının giderilmesi yer alır. “Kişi başı milli gelirin artırılması” (ekonomik büyüme) ise politikanın uzun dönemli amacıdır. “Kamu harcamalarının azaltılması” ise bir amaç değil, bu amaçlara ulaşmak için kullanılan bir araç olabilir.
İktisadi Ekoller ve Maliye Politikası
Maliye Politikası Araçları ve Etkinliği
Maliye politikası, kamu harcamaları ve vergiler aracılığıyla uygulanır.
Politika Uygulamaları: İradi ve Otomatik
IS-LM Modeli ve Politika Etkinliği
Maliye ve para politikasının birlikte ele alındığı model IS-LM (Hicks-Hansen) modelidir; “çarpan modeli” bu kapsamda değildir. LM eğrisi para piyasası dengesini gösterir ve “para arzı artarsa sağa kayar”. Maliye politikası (IS sağa kayar) uygulanırken para arzı sabit tutulursa, faizler yükselir ve özel yatırımlar azalır (dışlama etkisi). Eğer “kamu harcamaları ve para arzının birlikte artırılması” durumunda faizler yükselmeyeceği için dışlama etkisi ortaya çıkmaz.
Monetaristlere göre spekülasyon güdüsüyle para talebinin faiz esnekliği sıfıra yakındır (LM dikeydir), bu nedenle para politikası çok etkin, maliye politikası ise etkisizdir.
Stagflasyon
Stagflasyon, 1973 Petrol Krizi sonrası görülen, ekonomide durgunluk (işsizlik) ve enflasyonun bir arada yaşanması durumudur. Hem durgunluk hem de enflasyon aynı anda yaşandığı için, “sadece talep ağırlıklı maliye politikası araçları ile önlenemez”; arz yönlü politikalara da ihtiyaç duyulur.
Maliye Politikası 2025-2026 Vize Soruları
Maliye Politikası 2025-2026 Vize Soruları
Aşağıdakilerden hangisi ülkemizde 1994 ve 2001 krizlerinin ekonomik olumsuzluklarını gidermek için kullanılmış bir maliye politikası yöntemidir?
DDoğru cevap
Aşağıdakilerden hangisi fonksiyonel sınıflandırılan kamu harcamalarının özelliklerinden biri değildir?
ADoğru cevap
Açıklama
Transfer harcamaları (sosyal yardım, faiz ödemeleri vb.), devletin herhangi bir karşılık almaksızın yaptığı harcamalar olduğu için kaynak yaratan harcamalar değildir; aksine kaynak transfer ederler.
Aşağıdakilerden hangisi Klasiklerin görüşleri arasında yer almaz?
BDoğru cevap
Açıklama
Rasyonel beklentiler yaklaşımı (Rational Expectations) 1970’li yıllardan sonra ortaya çıkmış modern bir yaklaşımdır. Klasiklerin temel görüşleri arasında yer almaz. Klasikler; bütçenin denk olması (E), devletin tarafsızlığı (C) ve küçük olması (A) gibi ilkeleri savunur.
Aşağıdakilerden hangisi kurumlar vergisinin esnekliği hakkında söylenemez?
CDoğru cevap
Açıklama
Kaynakta kesme yöntemi (Stopaj), vergi tahsilatını güvence altına alarak vergi kaçakçılığını azaltır. Bu durum, vergi tahsilatını artıracağı için kurumlar vergisinin esnekliğini düşürmez, aksine artırır.
Aşağıdakilerden hangisi enflasyonla mücadelede daraltıcı maliye politikası açısından hatalı bir söylemdir?
CDoğru cevap
Açıklama
Daraltıcı maliye politikası, toplam talebi kısmayı hedefler. Personel harcamalarında artış (C), kamu harcamalarını artırır ve bireylerin satın alma gücünü yükselterek enflasyonu azaltmak yerine artırır. Bu nedenle söylem hatalıdır.
Aşağıdakilerden hangi ikisi ekonomik istikrarın bileşenleridir?
ADoğru cevap
Açıklama
Ekonomik istikrarın iki temel bileşeni; işsizliğin doğal düzeyde tutulması anlamına gelen Tam istihdam ve fiyatlardaki genel seviyenin sürekli artışının önlenmesi anlamına gelen Fiyat istikrarı’dır.
Aşağıdakilerden hangisi maliye politikasının uzun dönemli amacıdır?
EDoğru cevap
Açıklama
Maliye politikasının kısa dönemli amaçları ekonomik dalgalanmaları (enflasyon, işsizlik, ödemeler açığı) gidermektir. Uzun dönemli temel amaç ise Ekonomik Büyüme sağlamak ve dolayısıyla Kişi başı milli gelirin arttırılması’dır.
Marjinal tüketim eğiliminin 0,75 olduğu bir ekonomide, reel kamu harcamalarında 100 Milyar TL’lik artış gerçekleştiğinde, milli gelir ne kadar artar?
DDoğru cevap
Açıklama
Kamu Harcamaları Çarpanı formülü: $$k = \frac{1}{1 – c}$$
Burada $c$ marjinal tüketim eğilimidir ($0.75$).
1. Çarpan ($k$) = $1 / (1 – 0.75) = 1 / 0.25 = 4$.
2. Milli Gelirdeki Artış = $\Delta G \times k$.
3. Milli Gelirdeki Artış = $100~Milyar~TL \times 4 = 400~Milyar~TL$.
Burada $c$ marjinal tüketim eğilimidir ($0.75$).
1. Çarpan ($k$) = $1 / (1 – 0.75) = 1 / 0.25 = 4$.
2. Milli Gelirdeki Artış = $\Delta G \times k$.
3. Milli Gelirdeki Artış = $100~Milyar~TL \times 4 = 400~Milyar~TL$.
Aşağıdakilerden hangisinde IS-LM analizine göre dışlama etkisi ortaya çıkmaz?
DDoğru cevap
Açıklama
Dışlama etkisi (Crowding-Out), kamu harcamalarının artırılması (IS’yi sağa kaydırır) sonucu faiz oranlarının yükselmesi ve özel sektör yatırım harcamalarının azalmasıdır. Kamu harcamalarının ve para arzının birlikte artırılması (D), LM eğrisini sağa kaydırarak faiz artışını önler ve bu nedenle dışlama etkisi ortaya çıkmaz.
Aşağıdakilerden hangisi denk bütçe çarpanın 1’e eşit olmasına ilişkin varsayımlar arasında yer almaz?
DDoğru cevap
Açıklama
Denk bütçe çarpanının 1’e eşit olması için temel varsayımlardan biri, kamu harcamalarından yararlananların marjinal tüketim eğilimi ile vergi yükümlülerinin marjinal tüketim eğiliminin aynı olmasıdır. Farklıdır (D) varsayımı bu kuralı bozar.
Çarpan, aşağıdakilerden hangisi ile ilgili değildir?
CDoğru cevap
Açıklama
Çarpan (Multiplier), kamu harcamalarındaki (D) veya vergilerdeki (E) değişimin Milli gelir düzeyini (B) ne kadar değiştirdiğini gösteren, dolayısıyla Maliye Politikası ile ilgili bir kavramdır. Para politikasının etkinliği (C) ise faiz oranları ve LM eğrisi üzerinden değerlendirilir.
Aşağıdakilerden hangisi maliye politikasının amaçlarından biri değildir?
CDoğru cevap
Açıklama
Maliye politikasının temel amaçları istikrar (A), istihdam (B), gelir dağılımı (D) ve büyüme (E) gibi ekonomik hedeflerdir. Kamu harcamalarının azaltılması (C) ise bir amaç değil, bu amaçlara ulaşmak için kullanılan bir araç (daraltıcı politika) olabilir.
Maliye politikası araçlarında kendiliğinden meydana gelen değişimlerle konjonktürel dalgalanmaların olumsuz etkilerini giderebilen maliye politikası yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?
EDoğru cevap
Açıklama
Otomatik istikrar sağlayıcılar, ekonomideki konjonktürel dalgalanmaların olumsuz etkilerini, politika yapıcıların herhangi bir kararına gerek olmaksızın (kendiliğinden) giderebilen kamu harcamaları ve vergi yapılarıdır (örneğin işsizlik sigortası ödemeleri, gelir vergisi). Bu nedenle Otomatik istikrar sağlayıcı (E) yöntemidir.
Aşağıdakilerden hangisi Fizyokrasi ile ilgili yanlış bir ifadedir?
BDoğru cevap
Açıklama
Fizyokrasi, Merkantilizme tepki olarak ortaya çıkmıştır; ancak bu tepki 18. yüzyılın ortalarında (yaklaşık 1750’ler) başlamıştır. 16. yüzyılın ortalarında (B) ortaya çıktığı ifadesi yanlıştır.
Aşağıdakilerden hangisi Arz Yanlı iktisatçıların düşüncelerindendir?
BDoğru cevap
Açıklama
Arz Yanlı İktisatçılar (Supply-Side Economics), ekonomik büyümeyi artırmak için üretimi ve arzı teşvik etmeyi hedefler. Temel görüşleri arasında vergi oranlarının düşürülmesi ve bunun tersi olarak vergi oranlarının yükseltilmesinin (B), verimlilik ve yatırımlar üzerindeki saptırıcı etkiler nedeniyle büyümeyi negatif etkileyeceği yer alır.
Aşağıdakilerden hangisi Keynesyen ve Klasik teoriler arasındaki temel farklardan biridir?
BDoğru cevap
Açıklama
Keynes, ekonomiyi yönetmek için maliye politikası araçlarını (vergi ve harcama) önerir. Klasikler ise devlet müdahalesine karşıdır ve bu araçların ekonomik etkinlik kaybı yaratacağını (bütçenin tarafsız olması gerektiğini) savunur (B). Diğer şıklar teorilerin pozisyonunu yanlış belirtmektedir.
Aşağıdakilerden hangisi maliye ve para politikasının etkinliğini ele alan Hick-Hansen modeli açısından geçerli değildir?
EDoğru cevap
Açıklama
Monetaristler (Para Arzı İktisatçıları), spekülasyon güdüsüyle para talebinin faiz esnekliğinin sıfıra yakın olduğunu (LM eğrisinin dik olduğunu) savunur. Bu, para politikasının çok etkin, maliye politikasının ise dışlama etkisi nedeniyle etkisiz olduğu anlamına gelir. Dolayısıyla sıfıra yakın olamaz (E) ifadesi Hick-Hansen modeli bağlamındaki Monetarist görüş için geçerli değildir (yanlıştır).
Aşağıdakilerden hangisi durgunlukla mücadelede uygulanacak bütçe politikalarından biri değildir?
ADoğru cevap
Açıklama
Durgunlukla mücadele (Resesyon), ekonomiyi canlandırmayı ve toplam talebi artırmayı gerektirir (Genişletici politika). Kamu harcamalarını azaltıp vergileri arttırmak (A) ise toplam talebi azaltan (daraltıcı) bir politikadır ve durgunlukla mücadelede uygulanmaz.
Aşağıda stagflasyon ile ilgili yer alan ifadelerden hangisi yanlıştır?
ADoğru cevap
Açıklama
Stagflasyon, hem durgunluk (işsizlik) hem de enflasyonun (fiyat artışı) aynı anda görüldüğü durumdur (B, C, D, E doğru). Talep ağırlıklı politikalar enflasyonu daha da kötüleştireceği için stagflasyon, sadece talep ağırlıklı maliye politikası araçları ile önlenemez (A şıkkı yanlıştır); arz yanlı politikalar veya karma politikalar gerekir.