İki çokluğun bölümüne oran, iki oranın eşitliğine orantı denir (a/b = c/d). Doğru orantı: çokluklardan biri artarken diğeri de aynı oranda artar (aldığın ekmek sayısı ↔ ödediğin para); x/y = k sabittir. Ters orantı: biri artarken diğeri aynı oranda azalır (işçi sayısı ↔ işi bitirme süresi); x·y = k sabittir.
Yüzde hesapları
Bir sayının %x'i: sayı × x/100. Kâr ve zarar maliyet üzerinden hesaplanır: Kâr = satış − maliyet; kâr yüzdesi = kâr / maliyet × 100. Örn. 80 TL'ye alınan ürün 100 TL'ye satılırsa kâr yüzdesi 20/80 = %25'tir.
Sınav ipucu
Orantı problemlerinde önce ilişkinin doğru mu ters mi olduğunu belirleyin; 'işçi-hız-zaman' üçlüsünde zaman hariç her şey işle doğru, işçi sayısıyla zaman terstir. Yüzde sorularında 'neyin yüzdesi' sorusunun hangi büyüklüğe göre sorulduğuna dikkat edin.