2024-2025 Mikro İktisat: Kavramsal ve Teorik Çerçeve
20 soru
Şıkka dokun, anında açıklamasını gör — ya da çalışma modunda tüm cevapları aç.
Soru 1
Otomobil ile benzin nasıl mallardır?
ADoğru cevap
Açıklama
Otomobil ve benzin, tüketicinin birini kullanabilmesi için diğerine ihtiyaç duyduğu mallardır. Otomobilin varlığı benzin talebini artırır; benzin fiyatındaki artış da otomobil talebini düşürebilir. Bu birlikte tüketim özelliğinden dolayı “tamamlayıcı mallar” olarak sınıflandırılırlar.
Soru 2
Bir kavramı belirleyen çok sayıda değişkenden bir tanesinin değişebileceği diğer değişkenlerin sabit kalacağı varsayımına ne ad verilir?
BDoğru cevap
Açıklama
“Ceteris paribus” Latincede “diğer şeyler eşitken” anlamına gelir. İktisatta, bir faktörün değişimini analiz ederken diğer tüm faktörlerin sabit tutulduğu varsayımına verilen isimdir. Bu, ekonomik modellerin ve ilişkilerin daha kolay incelenmesini sağlar.
Soru 3
Bir menfaati elde etmek için vazgeçilmek zorunda kalınan ve uğranılan kayıpları ifade eden durumu anlatan kavrama ne ad verilir?
DDoğru cevap
Açıklama
Fırsat maliyeti (opportunity cost), bir tercihte bulunurken vazgeçilen en iyi alternatifin değerini ifade eder. Örneğin, bir öğrencinin çalışarak kazanacağı geliri bırakıp üniversiteye gitmesi, eğitim almanın fırsat maliyetini oluşturur.
Mikro iktisat, bireysel tüketicilerin ve firmaların kararlarını, piyasa yapısını, fiyat oluşum süreçlerini inceler. Firma arzı, mikro iktisat kapsamında belirlenen önemli konulardan biridir. Toplam istihdam, GSMH ve genel fiyat düzeyi gibi konular ise makro iktisadın alanına girer.
Soru 5
Bir malın denge fiyatı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
EDoğru cevap
Açıklama
Talebin azaldığı ve arzın arttığı bir durumda, piyasada fazladan arz olacağı için fiyatlar genellikle aşağı yönlü baskılanır ve denge fiyatı düşer. Bu nedenle “denge fiyatı yükselir” ifadesi yanlıştır.
Soru 6
Kâr, aşağıdaki üretim faktörlerinden hangisinin geliridir?
CDoğru cevap
Açıklama
İktisatta dört temel üretim faktörü; emek, sermaye, toprak (doğal kaynaklar) ve girişimciliktir (teşebbüs). Kâr, teşebbüsün (girişimcinin) elde ettiği gelir türüdür. Emek ücret, sermaye faiz, toprak ise rant geliri elde eder.
Soru 7
Bir mala ait talep denklemi p = 100 – 2q ve arz denklemi p = -5 + q ise, denge fiyatı (p) ve denge miktarı (q) sırasıyla kaçtır?
EDoğru cevap
Açıklama
Denge noktasında talep ve arz fiyatları eşittir. Yani 100 – 2q = -5 + q denklemi çözülür: 100 + 5 = 3q → 105 = 3q → q = 35. Denge fiyatı p = -5 + 35 = 30. Bu durumda (p, q) = (30, 35) olup E şıkkı doğru cevaptır.
Soru 8
I. Malın gelecekteki fiyatının azalacağına dair bir beklenti malın şu anki arzını sağa doğru kaydırır.
II. Üretici sayısının artması arz eğrisini sağa doğru kaydırır.
III. Üretilen ürünün fiyatının artması arz eğrisini sağa doğru kaydırır.
IV. Bir malın üretiminde kullanılan hammaddelerin fiyatında meydana gelen artış üretilen malın arz eğrisini sağa doğru kaydırır.
Yukarıda verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
BDoğru cevap
Açıklama
Gelecekte fiyatların düşeceğini bekleyen üreticiler, ellerindeki ürünleri şu an satmayı tercih ederek arzı artırabilir (I doğru). Üretici sayısının artması da arz eğrisini sağa kaydırır (II doğru). Ürünün kendi fiyatındaki değişim ise arz eğrisinde kaymaya değil, eğri üzerinde hareket etmeye neden olur (III yanlış). Hammaddelerin fiyatının artması ise maliyeti yükseltir ve arzı sola kaydırır (IV yanlış).
Soru 9
L ve M tamamlayıcı mallar ise, L’nin fiyatı arttığında aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?
DDoğru cevap
Açıklama
Tamamlayıcı mallarda, bir malın fiyatı artarsa o malın talebi düşer. L’nin fiyatının yükselmesi, L talebini azaltacağı için L ile birlikte kullanılan M malının talebi (dolayısıyla satışları) da azalacaktır.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi talebin fiyat esnekliğini etkileyen unsurlardan biri değildir?
CDoğru cevap
Açıklama
Fiyat esnekliğini belirleyen temel faktörler arasında malın zorunluluk derecesi, bütçedeki payı, ikame imkânları ve zaman gibi unsurlar bulunur. Malın insan sağlığına yararlılığı ise doğrudan fiyat esnekliğini belirlemez; daha çok zorunluluk derecesiyle ilişkilidir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi talep kanununu tanımlar?
BDoğru cevap
Açıklama
Talep kanunu, fiyat ile talep edilen miktar arasında ters yönlü bir ilişki olduğunu belirtir. Fiyat yükseldiğinde talep edilen miktar düşme eğilimindedir ve bunun tersi de geçerlidir.
Soru 12
Diğer faktörler sabitken teknolojik gelişmenin ekonomi lehine sonuçlanması arz ve talebi nasıl etkiler?
ADoğru cevap
Açıklama
Teknolojik gelişme, üretim maliyetlerini düşürür ve aynı kaynaklarla daha fazla üretim yapılmasını mümkün kılar. Bu da arz eğrisini sağa doğru kaydırarak daha düşük fiyatlarda daha fazla ürün arz edilmesini sağlar.
Soru 13
Orijine göre içbükey üretim imkanları eğrisi, aşağıdakilerden hangisinin sonucudur?
CDoğru cevap
Açıklama
Üretim imkanları eğrisi (PPC), artan fırsat maliyetini yansıttığında orijine göre içbükey (dışa doğru bombeli) bir şekil alır. Bir malın üretimini artırdıkça, diğer maldan vazgeçme oranı giderek artar, bu durum eğrinin kavisli olmasını sağlar.
Soru 14
Şeker hastası olan Bay X’in kullandığı ilacın ikamesi yoksa ve hükümet aynı ilaca %10 KDV koyarsa bu malın arz esnekliği hakkında ne söylenebilir?
EDoğru cevap
Açıklama
??
Soru 15
X malına ilişkin talep fonksiyonu Q = 600 – 4P’dir. Buna göre X malının fiyatı 50 olduğu durumda talebin nokta esnekliği kaç olacaktır?
DDoğru cevap
Açıklama
Nokta esneklik formülü,
Ed = (dQ / dP) * (P / Q) şeklindedir. Talep fonksiyonu Q = 600 – 4P için dQ / dP = -4’tür. P = 50 iken Q = 600 – 4(50) = 600 – 200 = 400. Ed = -4 * (50/400) = -4 * 0.125 = -0.5’tir.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi X malının talep eğrisinin sağa doğru kaymasına neden olur?
CDoğru cevap
Açıklama
İki mal birbirini tamamlıyorsa (X ve Y), Y’nin fiyatı düşünce Y’ye talep artar. Bu da X’in talebini artıracağı için X’in talep eğrisini sağa kaydırır. İkame mallarda ise diğer malın fiyatının düşmesi, bu malın talebini artırırken X’in talebini azaltır.
Soru 17
A. Marshall’ın, arz ve talebin eşanlı olarak değerlendirilmesi suretiyle piyasa denge fiyatı ve miktarını belirlemesi ekonomiye hangi kavramları kazandırmıştır?
DDoğru cevap
Açıklama
??
Soru 18
Bir mala ait arz eğrisinin sağa doğru kayması durumunda aşağıdakilerden hangisi meydana gelir?
ADoğru cevap
Açıklama
Arz eğrisinin sağa kayması demek, aynı fiyat düzeyinde daha fazla malın arz edilmesi anlamına gelir. Bu, piyasada arz artışını ifade eder. Arz artınca genelde denge fiyatı düşer, talep edilen miktar yükselir ancak “talep miktarı artar” ifadesi soruda doğrudan bir seçenek olarak kastedilen “arzın kayması” tanımıyla tam örtüşmez, en doğru ifade arz miktarının artmasıdır.
Soru 19
Devletin piyasa dengesine müdahale ederek taban fiyat uygulaması aşağıdakilerden hangisinin oluşmasına yol açar?
ADoğru cevap
Açıklama
Taban fiyat (floor price), piyasa dengesinin üzerindeki bir fiyattan belirlenirse, arz edilen miktar talep edilenden fazla olur ve “artık” (fazla) oluşur. Bu uygulamada devlet genellikle bu fazlayı satın alarak piyasayı desteklemeye çalışır.
Soru 20
Bir malın fiyatı arttığı zaman satın alma gücünden dolayı satın alınmak istenen miktarın azaltılması aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilmektedir?
EDoğru cevap
Açıklama
Gelir etkisi, bir malın fiyatındaki değişmenin gerçek gelir (satın alma gücü) üzerindeki etkisidir. Fiyat arttığında tüketicinin satın alma gücü düşer, bu nedenle talep edilen miktar da genellikle azalır.