Kaynak: https://lolonolo.com/2025/11/16/mikro-iktisat-2025-2026-vize-sorulari/
Mikro İktisat 2025-2026 Vize Soruları
İktisat, sınırsız insan ihtiyaçları ile kıt kaynaklar arasında bir denge kurma bilimidir. Bu bilim dalı, birey ve firma kararlarını inceleyen mikro iktisat ile enflasyon, işsizlik gibi toplulaştırılmış ekonomik davranışları inceleyen makro iktisat olarak ikiye ayrılır. Mikro iktisadın temelinde, bir kararın alternatifinden vazgeçme bedelini ifade eden fırsat maliyeti kavramı yatar.
Piyasa ekonomilerinde fiyatlar, arz ve talep güçlerinin etkileşimiyle belirlenir. Alfred Marshall, arz ve talebin eşanlı değerlendirilmesiyle kısmi denge analizini iktisada kazandırmıştır.
Bazen piyasa fiyatı devlet müdahalesiyle belirlenir. Mal darlığından yararlanarak yasal tavan fiyatın üzerinde satış yapılmasına “karaborsa” denir. Piyasada çok sayıda satıcıya karşılık sadece tek bir alıcının bulunduğu piyasa türüne ise “monopson” denir. Arz ve talep tepkilerinin gecikmeli olduğu piyasalarda (özellikle tarım ürünlerinde) fiyat dalgalanmaları “örümcek ağı teoremi” ile açıklanır.
Tüketicinin amacı, tüketimden elde ettiği tatmin hissi olan “faydadan” maksimum düzeye ulaşmaktır. Bir maldan tüketilen miktar arttıkça, her ek birimin sağladığı fayda (marjinal fayda) azalır; bu “Azalan Marjinal Fayda Kanunu”dur. Bu kanun nedeniyle toplam fayda (tüm birimlerden elde edilen tatmin) önce azalarak artar, zirveye ulaşır ve sonra azalmaya başlar. “Toplam faydanın (TU) maksimum olduğu noktada marjinal fayda (MU) sıfıra eşittir.”
Kayıtsızlık eğrileri, tüketiciye aynı faydayı sağlayan farklı mal bileşimlerini gösterir. Bu eğrilerin “orijine dış bükey” olmasının nedeni “azalan marjinal ikame oranı” varsayımıdır. Bu eğriler ve bütçe doğrusu, tüketicinin dengeye nasıl ulaştığını gösterir ancak “malın fiyatını belirleyen unsurlara” cevap veremez.
Üretim, emek, doğal kaynaklar, sermaye ve girişimci (teşebbüs) gibi üretim faktörlerini kullanarak yapılır; “kâr” bu faktörlerden biri değil, girişimcinin geliridir. “Üretim fonksiyonu”, belirli bir çıktı miktarı için gerekli olan girdilerin teknik zorunluluklarını ifade eder.
Talep Esnekliği: Fiyattaki değişimin talep edilen miktarı ne kadar etkilediğini ölçer. Fiyat %20 arttığı halde miktar hiç değişmiyorsa, esneklik “sıfırdır” (tam inelastik). Talep eğrisi yatay eksene paralelse esneklik “sonsuzdur” (tam esnek). İkame mallarda (örn: tavuk-koyun) çapraz talep esnekliği “daima pozitiftir”.
Tam Rekabet: Piyasaya girişin serbest olduğu, çok sayıda alıcı ve satıcının bulunduğu piyasadır. Bu piyasadaki firma fiyat alıcıdır ve “marjinal geliri malın fiyatına eşittir”. Eğer kısa dönemde aşırı kâr varsa, uzun dönemde “piyasaya yeni firmalar girer”, fiyat düşer ve tüm firmalar “normal kâr” elde eder.