Nesneye Yönelik Programlama Final Deneme Sınavı -10

SOLID, beş prensibin baş harflerinden oluşur: Single Responsibility, Open/Closed, Liskov Substitution, Interface Segregation ve Dependency Inversion. "Hata Yakalama Prensibi" bu beş prensip arasında yer almaz.

Verilen üçü de SOLID prensiplerindendir. Tek Sorumluluk (S), Açık/Kapalı (O) ve Bağımlılığı Tersine Çevirme (D) prensipleri bu kısaltmanın harflerini oluşturur. SOLID'in diğer iki harfi ise Liskov İkame (L) ve Arabirim Ayırma (I) prensipleridir.

Tek Sorumluluk Prensibi'ne göre bir sınıfın veya yapının yalnızca tek bir sorumluluğu, yani değişmek için tek bir nedeni olmalıdır. Böylece kod daha anlaşılır olur ve bakımı kolaylaşır. Bağımlılıkları azaltmak ise ağırlıklı olarak Bağımlılığı Tersine Çevirme prensibinin konusudur.

Tek Sorumluluk Prensibi, bir sınıfın yalnızca bir sorumluluğa sahip olmasını ifade eder. Bu, sınıfta tek bir metot olması gerektiği anlamına gelmez. Aynı sorumluluğa hizmet eden birden çok metot aynı sınıfta bulunabilir; A şıkkındaki yanılgı budur.

Bir sınıfın sorumluluklarını sınırlandıran ve birden fazla sorumluluk yüklemenin tasarım sorunlarına yol açacağını söyleyen ilke Tek Sorumluluk Prensibi'dir (SRP). Birden çok sorumluluğu olan bir sınıf, birden çok nedenle değişmek zorunda kalır ve bu da kodu kırılgan hâle getirir.

Liskov İkame Prensibi'ne göre türetilmiş sınıflar, temel sınıfın yerine kullanıldığında programın doğru çalışması bozulmamalıdır. Yani temel sınıfın yerine getirdiği işlevleri alt sınıflar da yerine getirebilmelidir. II ve III bu prensiple ilgili değildir, bu yüzden yalnız I doğrudur.

Bağımlılığı Tersine Çevirme Prensibi'ne (Dependency Inversion) göre üst seviye modüller alt seviye modüllere doğrudan bağımlı olmamalıdır. Her ikisi de soyutlamalara (interface veya soyut sınıf) bağımlı olmalıdır. Açık/Kapalı prensibi genişletilebilirlikle, Arabirim Ayırma prensibi ise interface'lerin küçük tutulmasıyla ilgilidir.

Açık/Kapalı Prensibi'ndeki "açık" ifadesi, sınıfın genişletmeye açık olmasını anlatır. Yani sınıfa, mevcut kodu değiştirmeden (kalıtım veya interface ile) yeni davranışlar eklenebilmelidir. B şıkkı Liskov İkame Prensibi'ni, A şıkkı ise Tek Sorumluluk Prensibi'ni tanımlar.

Açık/Kapalı Prensibi'ndeki "kapalı" ifadesi, sınıfın mevcut kodunun değişikliğe kapalı olmasını anlatır. Yeni bir ihtiyaç doğduğunda var olan, test edilmiş kod değiştirilmez; bunun yerine sınıf genişletilir. C şıkkı ise prensibin "açık" kısmını tanımlar.