Dijital pazarlama, ürün ve hizmetlerin tanıtımı, satışı ve müşteriyle ilişki kurulması süreçlerinin internet, mobil cihazlar ve diğer dijital kanallar aracılığıyla yürütülmesidir. İnternet pazarlaması bu geniş alanın web tabanlı kısmını, mobil pazarlama ise taşınabilir cihazlar üzerinden yürütülen kısmını ifade eder.
Web'in Gelişim Aşamaları
Web 1.0 döneminde siteler büyük ölçüde statikti; kurumlar bilgi yayımlıyor, kullanıcılar yalnızca okuyordu. Web 2.0 ile kullanıcılar içerik üreten, yorum yapan ve paylaşan etkin katılımcılara dönüştü; bloglar, sosyal ağlar ve video paylaşım siteleri bu dönemin ürünüdür. Web 3.0 ise anlamsal (semantik) web, yapay zekâ ve verinin makinelerce yorumlanması gibi özelliklerle ilişkilendirilir.
İnternetin Pazarlamaya Katkıları
İnternet, geleneksel pazarlamaya kıyasla şu üstünlükleri sağlar:
- Ölçülebilirlik: Gösterim, tıklama ve satış gibi veriler anında izlenebilir.
- Etkileşim: Tüketici ile marka arasında çift yönlü iletişim kurulur.
- Kişiselleştirme: Mesaj ve teklifler bireysel davranışa göre uyarlanabilir.
- Küresel ve kesintisiz erişim: Coğrafi sınır ve mesai saati engeli ortadan kalkar.
Buna karşılık ürünü dokunarak deneyimleyememe, güvenlik ve gizlilik kaygıları, dijital uçurum gibi sınırlılıklar da vardır.
E-Ticaret Modelleri
E-ticaret, mal ve hizmet alışverişinin elektronik ortamda gerçekleştirilmesidir. Taraflara göre başlıca modeller şunlardır:
- B2C (İşletmeden tüketiciye): Çevrim içi perakende mağazalar.
- B2B (İşletmeden işletmeye): Tedarikçi platformları, toptan satış portalları.
- C2C (Tüketiciden tüketiciye): İkinci el ilan ve açık artırma siteleri.
- C2B (Tüketiciden işletmeye): Tüketicinin fiyat teklif ettiği ya da hizmetini işletmelere sunduğu yapılar; ters açık artırma bunun tipik örneğidir.
- B2G / G2C: İşletme ile devlet ya da devlet ile vatandaş arasındaki elektronik işlemler.
Uzun Kuyruk Yaklaşımı
Chris Anderson'ın ortaya koyduğu uzun kuyruk yaklaşımına göre dijital ortamda raf ve stok maliyetinin düşmesi sayesinde az talep gören çok sayıda niş ürünün toplam satışı, çok satan az sayıdaki ürünün satışına yaklaşabilir ya da onu geçebilir. Bu yaklaşım, çevrim içi mağazaların neden çok geniş ürün yelpazesi sunabildiğini açıklar.
Akıllı telefonların yaygınlaşmasıyla e-ticaretin önemli bir bölümü mobil cihazlara kaymış ve mobil ticaret (m-ticaret) kavramı ortaya çıkmıştır. Öte yandan bireyler ve bölgeler arasında internete erişim ve dijital beceri bakımından görülen eşitsizlik, yani dijital uçurum, dijital pazarlamanın erişebileceği kitleyi sınırlayan bir etken olarak değerlendirilir.