Dijital medya, bilginin sayısal (ikili kod) biçimde üretildiği, depolandığı, işlendiği ve ağlar üzerinden dağıtıldığı iletişim ortamlarının genel adıdır. Geleneksel medyanın tek yönlü ve kitlesel yapısından farklı olarak dijital medya, kullanıcıların içerik üretimine ve etkileşimine dayanır. Bu nedenle literatürde sıklıkla yeni medya kavramıyla birlikte kullanılır.
Yeni Medyanın Özellikleri
Lev Manovich, Yeni Medyanın Dili adlı çalışmasında yeni medyanın beş ilkesini tanımlamıştır:
- Sayısal temsil: Tüm içerikler matematiksel olarak tanımlanabilir ve işlenebilir.
- Modülerlik: İçerikler bağımsız parçalardan oluşur ve bu parçalar yeniden birleştirilebilir.
- Otomasyon: İçerik üretimi ve erişiminin bir kısmı yazılımlar tarafından otomatik yapılır.
- Değişkenlik: Aynı içerik farklı sürümlerde ve kişiselleştirilmiş biçimlerde sunulabilir.
- Kod çevrimi: Bilgisayar mantığı kültürel katmanı etkiler ve dönüştürür.
Bunların yanı sıra etkileşimlilik (kullanıcının içerikle ve diğer kullanıcılarla karşılıklı ilişki kurması), kitlesizleştirme (mesajların büyük kitleler yerine küçük gruplara ya da bireylere yönelmesi), eşzamansızlık (iletişime katılanların farklı zamanlarda mesaj gönderip alabilmesi), çoklu ortam (metin, ses ve görüntünün bir arada kullanılması) ve hipermetin (bağlantılarla doğrusal olmayan okuma) yeni medyanın temel nitelikleri arasında sayılır.
Web'in Gelişimi
Web 1.0 statik, salt okunur sayfalardan oluşur ve kullanıcı çoğunlukla pasif bir okurdur. Tim O'Reilly tarafından yaygınlaştırılan Web 2.0 kavramı, kullanıcıların içerik ürettiği, paylaştığı ve topluluklar oluşturduğu katılımcı web'i anlatır; bloglar, vikiler ve sosyal ağlar bu dönemin ürünüdür. Web 3.0 ise anlamsal web, yapay zekâ ve ileri düzey kişiselleştirme ile ilişkilendirilir.
Yöndeşme ve Dijital Uçurum
Henry Jenkins, farklı medya platformlarının, endüstrilerin ve izleyici pratiklerinin birbirine yaklaşmasını yöndeşme kültürü olarak tanımlamıştır. Jenkins ayrıca bir hikâyenin farklı platformlarda birbirini tamamlayan parçalarla anlatılmasını transmedya hikâye anlatımı olarak adlandırır. Marshall McLuhan'ın “araç mesajdır” sözü, iletişim teknolojisinin taşıdığı içerikten bağımsız olarak toplumu dönüştürdüğünü vurgular. Teknolojiye erişim ve onu etkin kullanabilme bakımından bireyler, gruplar ya da ülkeler arasındaki eşitsizlik ise dijital uçurum olarak adlandırılır; bu eşitsizlik tüketicilerin bilgiye, fırsatlara ve hizmetlere erişimini de doğrudan etkiler.