Web 2.0 kavramı, Tim O'Reilly'nin 2000'lerin ortasında yaygınlaştırdığı biçimiyle internetin kullanıcı katılımına açık, etkileşimli ve paylaşıma dayalı yeni evresini anlatır. Bu evrede kullanıcılar yalnızca içerik tüketen değil, içerik üreten ve dağıtan aktörlere dönüşmüştür. Kullanıcıların kendi ürettiği metin, fotoğraf, video ve yorumlara kullanıcı üretimli içerik denir.
Sosyal Medyanın Tanımı
Andreas Kaplan ve Michael Haenlein sosyal medyayı, Web 2.0'ın ideolojik ve teknolojik temelleri üzerine kurulan ve kullanıcı üretimli içeriğin oluşturulmasına ve paylaşılmasına olanak tanıyan internet tabanlı uygulamalar grubu olarak tanımlar.
Geleneksel Medyadan Farkları
- İçeriği yalnızca profesyoneller değil, sıradan kullanıcılar da üretir.
- İletişim tek yönlü değil, çoktan çoğa ve etkileşimlidir.
- İçerik çok hızlı yayılır, kalıcıdır ve düşük maliyetle erişilir.
- Kullanıcılar içeriği yorumlayabilir, değiştirebilir ve yeniden paylaşabilir.
Kaplan ve Haenlein Sınıflandırması
- İşbirliğine dayalı projeler: Çok sayıda kullanıcının ortak içerik ürettiği yapılar; Wikipedia en bilinen örnektir.
- Bloglar ve mikrobloglar: Kişisel ya da kurumsal günlük biçimli siteler.
- İçerik toplulukları: Video, fotoğraf gibi medya içeriklerinin paylaşıldığı platformlar; YouTube tipik örnektir.
- Sosyal ağ siteleri: Kişisel profil oluşturup arkadaş ve takipçilerle bağlantı kurulan platformlar; Facebook gibi.
- Sanal oyun dünyaları: Kullanıcıların avatarlarla belirli kurallara göre oynadığı çok oyunculu ortamlar.
- Sanal sosyal dünyalar: Kuralları daha serbest, gerçek hayatı taklit eden üç boyutlu ortamlar; Second Life gibi.
Bal Peteği Modeli
Kietzmann ve arkadaşları, sosyal medyanın işlevlerini yedi yapı taşıyla açıklar:
- Kimlik: Kullanıcının kendini ne ölçüde açığa vurduğu.
- Sohbet: Kullanıcılar arası iletişim düzeyi.
- Paylaşım: İçeriğin değiş tokuş edilmesi.
- Varlık (bulunurluk): Kullanıcıların başkalarının erişilebilir ya da çevrim içi olup olmadığını bilme derecesi.
- İlişkiler: Kullanıcıların birbirleriyle bağ kurma biçimi.
- İtibar: Kullanıcıların kendisinin ve başkalarının toplumsal konumunu bilme derecesi.
- Gruplar: Toplulukların ve alt toplulukların oluşturulması.
Model, kurumların her platformda hangi işlevin öne çıktığını analiz ederek iletişim stratejisi geliştirmesine yardımcı olur.
Örneğin profesyonel ağ platformlarında kimlik ve itibar, video paylaşım platformlarında paylaşım ve sohbet, anlık mesajlaşma uygulamalarında ise varlık ve sohbet işlevleri öne çıkar. Kurumların her platform için ayrı içerik ve iletişim yaklaşımı geliştirmesi, platformların bu farklı işlevsel yapısından kaynaklanır.