Ara Sınav (Vize) 2024-2025 20 soru

Sosyolojiye Giriş 2024-2025 Ara Sınav (Vize)

Kaynak: https://lolonolo.com/2025/10/19/sosyolojiye-giris-1-2024-2025-vize-sorulari/

📖 Konu özeti (sınav öncesi tekrar)

Sosyolojiye Giriş-1 2024-2025 Vize Soruları

Giriş

Sosyoloji, toplumsal yaşamı, sosyal değişimi ve insan davranışının sosyal nedenlerini ve sonuçlarını bilimsel olarak inceleyen bir disiplindir. Gündelik yaşamda kullandığımız, sistematik olmayan “sağduyu bilgisinden” farklı olarak, sosyoloji olguları bilimsel yöntemlerle ele alır. Sağduyu bilgisi pratik olsa da, “zorunlu olarak yanlış bir bilgi değildir”; ancak sosyoloji bu bilginin ötesine geçmeyi amaçlar. Sosyoloji, doğuşundan itibaren “doğa bilimleri modelinde bir pozitif bilim olma iddiası” taşımış ve evrimci yaklaşımlardan etkilenmiştir.

Sosyolojinin Kurucuları ve Temel Kavramları

Sosyolojinin kurucuları, Sanayi Devrimi’nin ve Fransız Devrimi’nin yarattığı toplumsal krizlere yanıt aramıştır.

Toplumsal Yapı: Statü, Rol ve Kurumlar

Toplumsal yapı, bireylerin eylemlerini şekillendiren kalıplaşmış ilişkiler bütünüdür. “Statü”, bireyin toplum içinde yer aldığı sosyal konumu ifade eder. Bu statüler “doğuştan kazanılmış” (kadınlık, gençlik vb.) veya “edinilmiş” (diş hekimliği vb.) olabilir. Bireyin birden fazla rol üstlenmesi ve bu rollerin gerekliliklerinin birbiriyle çelişmesi durumunda “rol çatışması” ortaya çıkar. Erving Goffman, hapishane veya akıl hastanesi gibi, bireylerin dış dünyadan izole edildiği ve tüm yaşamlarının yönetildiği kurumları “total kurumlar” kavramıyla açıklamıştır.

Modern ve Postmodern Sosyoloji

Çağdaş sosyoloji, modern toplumun karmaşık yapılarını analiz eder.

Türkiye’de Sosyolojinin Doğuşu

Türkiye’de sosyoloji, Batılılaşma hareketlerinin bir parçası olarak ve imparatorluğun sorunlarına çözüm bulma amacıyla gelişmiştir.

Sonuç

Sosyoloji, içinde yaşadığımız toplumu anlamak için eleştirel bir bakış açısı sunar. İlk dönemlerinde ideolojik bir karakter taşısa da, zamanla bilimsel bir disiplin olarak kurumsallaşmıştır. Bireylerin toplumsal gerçekliğe dair öznel ve kısmi bilgisi olan sağduyunun ötesine geçerek, olayların altında yatan yapısal nedenleri ortaya çıkarmaya çalışır.

Sosyolojiye Giriş-1 2024-2025 Vize Soruları

Soru 1

Sağduyu bilgisi ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi söylenemez?

DDoğru cevap

Açıklama

Sağduyu bilgisi, sistematik olmaması, kısmi ve öznel olması nedeniyle bilimsel bilgi değildir; ancak zorunlu olarak yanlış olduğu söylenemez. Gündelik yaşamı sürdürmek için pratik bir temel sağlar.

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi doğuştan kazanılmış (verili) bir statü değildir?

CDoğru cevap

Açıklama

Diş hekimliği, eğitim, çaba ve yetenekle elde edilen edinilmiş (kazanılmış) bir statüdür. Gençlik, kadınlık, erkeklik ve çocukluk ise doğumla birlikte gelen doğuştan (verili) statülerdir.

Soru 3

Oluşum ve akademik kurumsallaşma dönemleri dikkate alındığında sosyoloji disiplini için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

DDoğru cevap

Açıklama

İlk dönem sosyolojisi (Comte ve sonrası), feodal ve teolojik düzenin çöküşü ile ortaya çıkan toplumsal krizlere çözüm bulmayı amaçlamıştır; ancak bu çözüm kurumsal dine dönmek değil, yeni bir pozitif ve bilimsel düzen kurmaktı. Sosyoloji, kurumsal dinin çözülüşü sonucu ortaya çıkan sorunlarla ilgilenmiştir.

Soru 4

“Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu” isimli eser aşağıdaki sosyologlardan hangisine aittir?

EDoğru cevap

Açıklama

“Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu” (Die protestantische Ethik und der Geist des Kapitalismus) adlı ünlü eser, Alman sosyolog Max Weber’e aittir. Bu eser, Protestan ahlakının, özellikle Kalvinizmin, modern kapitalizmin gelişimindeki rolünü inceler.

Soru 5

Sabahattin Bey aşağıdaki siyasi partilerden hangisini hedef alan muhalif mektuplar yayınlamıştır?

BDoğru cevap

Açıklama

Prens Sabahattin, Osmanlı’da merkeziyetçi ve otoriter yönetim anlayışını eleştirmiş, özellikle İttihat ve Terakki Fırkası’na karşı muhalif bir duruş sergileyerek mektuplar yayımlamıştır. Kendi görüşlerini Adem-i Merkeziyet (Merkeziyetçilik Karşıtlığı) ilkesi etrafında şekillendirmiştir.

Soru 6

Bireylerin öz benliklerini, değerlerini ve davranışlarını temelden değiştirmek amacıyla onların toplumun diğer kesimlerinden izole edildiği ve idari görevliler tarafından yönetildiği ve yönlendirildiği biçimsel kurumları adlandırmak için Erving Goffman’ın önerdiği kavram aşağıdakilerden hangisidir?

EDoğru cevap

Açıklama

Sosyolog Erving Goffman, bireyin yaşamının her alanının (uyku, çalışma, boş zaman) aynı yerde ve aynı otorite altında, kapalı ve resmi bir şekilde yönetildiği kurumları (örneğin hapishaneler, akıl hastaneleri) Total Kurumlar kavramıyla açıklamıştır.

Soru 7

“Üç Tarz-ı Siyaset” başlıklı eser aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?

DDoğru cevap

Açıklama

Türkçülük akımının önemli isimlerinden Yusuf Akçura’nın 1904 yılında yayımlanan ve Osmanlı’nın izlemesi gereken yönetim biçimlerini (Osmanlıcılık, İslamcılık ve Türkçülük) analiz eden eseri ”Üç Tarz-ı Siyaset” başlığını taşır.

Soru 8

Dayanışma türlerini organik dayanışma ve mekanik dayanışma olmak üzere iki kısma ayıran sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

CDoğru cevap

Açıklama

Fransız sosyolog Emile Durkheim, toplumsal yapıyı ve işbölümünü inceleyerek toplumsal dayanışma tiplerini Mekanik Dayanışma (basit, geleneksel toplumlarda benzerlikten doğan) ve Organik Dayanışma (karmaşık, modern toplumlarda işbölümünden ve karşılıklı bağımlılıktan doğan) olarak ikiye ayırmıştır.

Soru 9

Batı sosyolojisinde “cemaat – cemiyet” ayrımı aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?

EDoğru cevap

Açıklama

Alman sosyolog Ferdinand Tönnies, toplumsal ilişkilerin türünü ve örgütlenme biçimini temel alarak Cemaat (Gemeinschaft) (geleneksel, samimi, organik ilişkiler) ve Cemiyet (Gesellschaft) (modern, rasyonel, sözleşmeye dayalı ilişkiler) ayrımını yapmıştır.

Soru 10

Durkheim’in sosyolojik düşüncesinin ve toplum anlayışının önemli kavramlarından biri olan kolektif şuur [kolektif bilinç] kavramının Ziya Gökalp düşüncesindeki karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

CDoğru cevap

Açıklama

Ziya Gökalp, sosyolojik kuramını kurarken büyük ölçüde Emile Durkheim’den etkilenmiştir. Durkheim’in Kolektif Şuur (Kolektif Bilinç) kavramının, Ziya Gökalp’in Türk toplumuna uyarladığı temel kavramlardan biri Millet Şuuru’dur.

Soru 11

Auguste Comte’un Üç Hal Kanunu’na göre toplumların geçireceği gelişim safhaları aşağıdaki seçeneklerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

DDoğru cevap

Açıklama

Sosyolojinin kurucularından Auguste Comte’un Üç Hal Kanunu’na göre, insan düşüncesi ve toplum sırasıyla şu üç aşamadan geçer: 1. Teolojik (Dinsel) Hal, 2. Metafizik (Soyut/Felsefi) Hal ve 3. Pozitif (Bilimsel) Hal.

Soru 12

II. Meşrutiyet’ sonra sosyoloji alanında yapılan ilk tercümelerden biri olan “Anglo-Saksonların Esbab-1 Faikiyeti Nedir?” başlıklı çahşmanın yazarı Fransız sosyal bilimcisi aşağıdakilerden hangisidir?

BDoğru cevap

Açıklama

II. Meşrutiyet döneminde Türkiye’de sosyoloji alanındaki ilk tercüme hareketlerinden biri olan “Anglo-Saksonların Esbab-ı Faikiyeti Nedir?” başlıklı eser, Fransız sosyolog Edmond Demolins’e aittir. Bu eser, Prens Sabahattin’in düşüncelerini etkileyen Le Play okulunun bir parçasıdır.

Soru 13

Bireylerde rol çatışmasına düşme olasılığını artıran etken aşağıdakilerden hangisidir?

EDoğru cevap

Açıklama

Rol çatışması, bireyin üstlendiği iki veya daha fazla rolün gerekliliklerinin birbiriyle çelişmesi veya birbirini zorlaştırması durumunda ortaya çıkar. Bu durum, bireyin bir roldeki beklentiyi yerine getirirken diğerini ihmal etmek zorunda kalmasına yol açar.

Soru 14

Ziya Gökalp’in “dini, ahlaki ve bedii duyguların toplamı” olarak tarif ettiği ve milli bir özelliğe sahip olduğunu ifade ettiği kavram aşağıdakilerden hangisidir?

ADoğru cevap

Açıklama

Ziya Gökalp’in sosyolojik kuramında, bir milletin kendine özgü, geleneksel, milli kültürünü ifade eden ve ‘dini, ahlaki ve bedii (estetik) duyguların toplamı’ olarak tarif ettiği kavram Hars (Kültür)’tır. Hars, Batı’dan alınan Medeniyet’ten (Uygarlık) ayrılır.

Soru 15

Alfred Schutz’un Edmund Husserl’in felsefi görüşlerini George H. Mead’in görüşleriyle birleştirmek suretiyle geliştirdiği sosyoloji yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

BDoğru cevap

Açıklama

Alfred Schutz, Edmund Husserl’in fenomenolojik felsefesini, toplumsal etkileşim süreçlerine odaklanan George H. Mead’in görüşleriyle birleştirerek Fenomenolojik Sosyoloji yaklaşımını geliştirmiştir. Bu yaklaşım, günlük yaşam dünyasını ve bireylerin toplumsal anlamlandırma süreçlerini incelemeyi hedefler.

Soru 16

Üç Hal Kanunu, aşağıdaki sosyologlardan hangisine aittir?

CDoğru cevap

Açıklama

Üç Hal Kanunu (Teolojik, Metafizik, Pozitif) sosyolojinin kurucusu olarak kabul edilen Fransız düşünür Auguste Comte’a aittir ve toplumsal ilerlemenin temelini oluşturur.

Soru 17

Sabahattin Bey’in Osmanlı Devleti’nin temel sorununun ne olduğuna ve nasıl çözülebileceğine dair siyasal yaklaşımlarını sosyal bilimlerde kuramsal bir düzlemde ifade ederken ve savunurken teorik açıklamalarından ve kavramlarından genişçe yararlandığı iki Fransız düşünür aşağıdakilerden hangileridir?

ADoğru cevap

Açıklama

Prens Sabahattin, sosyolojik görüşlerini ve adem-i merkeziyet (merkeziyetçilik karşıtlığı) düşüncesini geliştirirken Fransız sosyologlar Frédéric Le Play ve onun öğrencisi Edmond Demolins’in teorik çerçevelerinden ve monografik yöntemlerinden büyük ölçüde yararlanmıştır.

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi Pierre Bourdieu’ya ait bir kavram değildir?

ADoğru cevap

Açıklama

Örtük İşlevler (Gizli İşlevler) kavramı, toplumsal kurum veya süreçlerin açıkça belirtilmeyen, tanınmayan veya amaçlanmayan sonuçlarını ifade eder ve Amerikalı sosyolog Robert K. Merton’a aittir. Diğer kavramlar (Kültürel sermaye, Toplumsal sermaye, Güç alanı/Alan, Habitus) Pierre Bourdieu’nun sosyolojik kuramının temel yapı taşlarıdır.

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi postmodernist teorinin özelliklerinden değildir?

BDoğru cevap

Açıklama

Postmodernizm, modernizmin aksine bütünleştirme ve ayrıştırmanın zıddı olan çoğulculuk, parçalanma ve farklılaşmayı öne çıkarır. Bütünleştirici ve ayrıştırıcı olma, daha çok modernizm veya bazı eleştirel modernizm yaklaşımlarıyla ilişkilendirilebilir. Postmodernizm, genel olarak farklılıkları yüceltir ve evrenselci ayrımlara karşı çıkar.

Soru 20

Türkiye’de sosyolojinin tarihine dair aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

ADoğru cevap