Türk Dili-2 2023-2024 Final

Yöntem bölümü, araştırmanın nasıl yapıldığını, verilerin hangi araç ve tekniklerle toplandığını ve hangi analizlerin uygulandığını ayrıntılı biçimde anlatır; böylece çalışma başkalarınca tekrarlanabilir. Bulgular bölümü ise elde edilen sonuçların kendisini sunar, nasıl elde edildiğini değil.

Durak, konuşmada anlam birimlerini birbirinden ayırmak için yapılan kısa ses kesintisidir ve yanlış yerde yapılırsa anlam değişebilir. Ulama ise tam tersine, ünsüzle biten kelimenin ünlüyle başlayan kelimeye bağlanarak okunmasıdır.

Verilen aşamalar harf ve sözcük tanımadan başlayıp tümce anlamına, oradan düşünmeye ilerleyen 'aşağıdan yukarıya' bir süreçtir. Okuyucunun önce metindeki dilsel öğeleri çözdüğü bu modele metin kaynaklı okuma denir. Zihin kaynaklı okumada ise okur, ön bilgisinden yola çıkarak metni tahmin ve yorumlar.

I numaralı yerde duraklama yapılırsa 'Genç, kadına yardım etmek için bekledi' olur ve bekleyen kişi 'genç' olur. Duraklama yapılmazsa 'genç kadın' bir sıfat tamlaması olup yardım edilen kişiyi niteler. Diğer yerlerdeki duraklamalar cümlenin anlamını değiştirmez.

Deneme, yazarın herhangi bir konudaki kişisel düşüncelerini kesinlik iddiası olmadan, samimi bir dille anlattığı türdür. Montaigne bu türün Batı'daki kurucusudur ve 'Denemeler' adlı eserinde kendini anlatarak insanı anlatır. Parçadaki 'kendimi anlatırken insanı anlatıyorum' yaklaşımı da denemenin tipik özelliğidir.

Dizelerde ulama ('sıcacık‿ovaya'), kaynaştırma ünsüzü ('ova-y-a'), ünsüz düşmesi ('sıcak+cık → sıcacık'), ünsüz benzeşmesi ('tut-du → tuttu') vardır. Ünlü daralması ise -yor ekinden önce a/e'nin ı/i/u/ü'ye dönüşmesidir (ör. 'başla-yor → başlıyor'); dizelerde böyle bir kelime yoktur.

D şıkkında 'iki' sözcüğü yanlış yerde kullanılmıştır: 'her zaman iki etkili olan alan' yerine 'birbirleri üzerinde her zaman etkili olan iki alandır' denmelidir. Sayı sıfatı, nitelediği 'alan' ismine yakın olmalıdır.

'Hatip', topluluk karşısında konuşma yapan, söz söyleme sanatını kullanan kişi yani konuşmacı demektir. Anlatıcı bir öyküyü aktaran, muhabir haber toplayan, eleştirmen ise eser değerlendiren kişidir.

Pastoral şiir; kır hayatını, doğayı, çobanları ve köy yaşamını konu alır. Dizelerde başakların sararması, ekin biçme, harman ve buğdayın saptan ayrılması gibi kırsal hayata ait tablolar anlatıldığı için pastoral nitelik ağır basar.

Gezi yazısında yazar, gezip gördüğü yerleri gözlemlerine dayanarak anlatırken kişisel izlenim ve duygularını da aktarır. Bu nedenle 'duyguların ihmal edilip sadece gerçeklerin anlatılması' gezi yazısının özelliği değildir.

Rapor, bir konunun uzmanlarca incelenip araştırılması sonucunda yazılır; tutanak ise bir olay veya toplantı sırasında, olay anında görülen ve duyulanların kaydedilmesiyle tutulur. Rapor uzmanlık gerektirdiği için D şıkkı tersine çevrilmiş bir bilgidir.

Mektuplar genellikle özel (aile ve dostlara), edebi (sanatsal değer taşıyan), iş ve resmi mektuplar olarak sınıflandırılır. 'Hitap mektupları' veya 'son lafı dile getiren mektup' gibi bir tür yoktur; bu yüzden yalnızca D şıkkı gerçek mektup türlerinden oluşur.

Taslak gözden geçirilirken önce içerik, düzen ve anlatımın tutarlılığı ele alınır; imla ve noktalama denetimi ise sondaki redaksiyon (düzeltme) aşamasında yapılır. Bu yüzden 'ilk olarak imla ve noktalamaya odaklanılmalıdır' ifadesi bilgi yanlışıdır.

Rapor, belirli bir plan dahilinde (giriş, gelişme, sonuç) yazılan, nesnel ve uzmanlık gerektiren bir yazı türüdür. Konunun ayrıntılı incelenmesi gerektiği için uzunluk sınırı yoktur; öznel değerlendirme ve yüzeysellik raporun niteliğiyle bağdaşmaz.

Metinde verilerin doğru olması, başkalarının haklarının gasp edilmemesi (intihal yapılmaması) ve araştırmanın canlılara zarar vermeden yürütülmesi vurgulanmaktadır. Bunlar araştırmacının uyması gereken ahlaki ilkeler olduğundan metin bilim etiğini anlatır.

'Hudâ', Farsça kökenli bir kelime olup 'Allah, Tanrı' anlamına gelir. Dörtlükte geçen 'fazl-ı Hudâ' da 'Allah'ın lütfu, ihsanı' demektir; tasavvufi halk şiirinde sık görülür.

Gevşeklik, dil ve dudak kaslarının yeterince çalıştırılmamasına, yani tembelliğe bağlı olarak seslerin özensiz ve belirsiz çıkarılmasıdır. Kekemelik ve tutukluk ise ses tekrarı veya konuşamama ile ilgili farklı konuşma bozukluklarıdır.

'Atala yahut Amerikan Vahşileri', Fransız yazar Chateaubriand'ın 'Atala' adlı romanının Türkçeye çevirisidir. Devlet Ana (Kemal Tahir), Küçük Şeyler (Samipaşazade Sezai) ve Letâif-i Rivâyât (Ahmet Mithat) ise Türk yazarların telif eserleridir.

Miting, genellikle açık havada, halka açık alanlarda bir konuya dikkat çekmek veya toplumsal bir tepkiyi göstermek için yapılan toplantı ve konuşmalardır. Seminer, konferans ve brifing ise kapalı, belirli bir dinleyici kitlesine yönelik bilgilendirme amaçlı konuşmalardır.