Bu bölümde, yazılı anlatımın önemli türlerinden olan rapor, makale, mektup, tutanak, fıkra ve deneme gibi kavramlar incelenmektedir. Makaleler bilimsel nitelik taşır ve özet, giriş, sonuç, tartışma bölümlerinden oluşurken; yazarın ileri sürdüğü görüşleri kanıtlaması beklenir. Formel denemenin öncüsü olarak Francis Bacon kabul edilirken, Montaigne eserlerinde insanı ve kendi şahsını konu edinerek deneme türünün klasik örneklerini vermiştir. Toplantı tutanakları ise gündemle ilgili kararların değiştirilmeden aynen yazıldığı metinlerdir. Ayrıca bilimsel araştırmaların tekrarlanabilirlik, analiz ve en önemlisi başkalarının hakkını gasp etmeyen, canlılara saygılı “bilim etiği” çerçevesinde şekillenmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Sözlü Anlatım ve Etkili Konuşma
Konferans, bildiri ve miting gibi sözlü iletişim biçimlerinin özellikleri üzerinde durulmaktadır. Konferans daha genel bir dinleyici kitlesine hitap ederken, bildiri (tebliğ) alanında uzman kişilerden oluşan özel bir dinleyici kitlesine sunulur. Mitingler genellikle halka açık alanlarda bir olaya dikkat çekmek veya toplumsal tepkiyi dile getirmek amacıyla yapılır. Etkili bir konuşmada sesin işitilebilirlik, açıklık, akıcılık ve hoşa giderlik gibi nitelikleri taşıması gerekmektedir. Sesin titreşimleriyle oluşan perdelenme ve dalgalanmaya “ton”, anlam karışıklığını önlemek için yapılan ses kesintisine ise “durak” adı verilir.
Türk Dili II 2026 Bütünleme Soruları
20 soru
Şıkka dokun, anında açıklamasını gör — ya da çalışma modunda tüm cevapları aç.
Rapor, uzmanlık gerektiren bir konuda araştırma veya inceleme sonucunu aktaran ciddi ve nesnel metinlerdir. Ele alınan konu yüzeysel değil derinlemesine işlenir, uzunluk sınırı konuya göre değişir ve öznel değil nesneldir. En belirgin özelliği belirli bir plana ve formata (giriş, inceleme, sonuç vb.) uyularak yazılmasıdır.
Soru 2
Beni kör kuyularda merdivensiz bıraktın
Denizler ortasında bak yelkensiz bıraktın
Öylesine yıktın ki bütün inançlarımı;
Beni bensiz bıraktın; beni sensiz bıraktım.
Yukarıdaki dizelerde aşağıdaki duygulardan hangisine yer verilmemiştir?
BDoğru cevap
Açıklama
Şiirde “kör kuyu, merdivensiz kalmak” ifadeleriyle karamsarlık ve çaresizlik; “beni sensiz bıraktın” sözleriyle yalnızlık ve sitem duyguları açıkça işlenmiştir. Ancak dizelerde doğrudan ölümden veya ölmekten korkmaya dair bir ifade yer almamaktadır.
Soru 3
….. daha genel bir dinleyici kitlesine, ….. ise konusunda uzmanlaşmış kişilerden oluşan topluluğa yani daha özel bir dinleyici kitlesine hitap eder. ….. sunan kişi, konunun uzmanıdır ve ileri sürdüğü görüşü kanıtlamak ister. ….. ise genel bir konu savunulur.
Yukarıda boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
CDoğru cevap
Açıklama
Metnin mantıksal akışına göre; “Konferans” daha genel dinleyiciye, “bildiri” ise uzmanlaşmış özel kitleye sunulur. Dolayısıyla metin “Konferans daha genel bir dinleyici kitlesine, bildiri ise…” diye başlar. Bilimsel bir veri olan “Bildiri” sunan kişi görüşünü kanıtlamak zorundadır. “Konferansta” ise daha genel bir konu anlatılır ve savunulur.
Soru 4
Bir nutuk (söylev) türü de olan …… genellikle açık havada halka açık yerlerde bir olaya dikkat çekmek için veya gösteri amacıyla yapılan toplantılardır. Siyasiler tarafından tercih edilse de aslında herhangi bir toplumsal tepkinin ifade edildiği gösteriler bu kategoride yer alır.
Yukarıdaki parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
DDoğru cevap
Açıklama
Paragrafta anlatılan; açık havada kalabalıklara karşı yapılan, siyasilerin sıkça başvurduğu ve toplumsal tepki veya gösteri amacı taşıyan açık hava söylevlerine “miting” adı verilir.
Soru 5
Yerli yerinde yapılmazsa anlam karışıklığına sebep olan, konuşma cümlesindeki anlamın gereği olarak anlam birimlerini birbirinden ayırmak için gerçekleştirilen ses kesintisine ne ad verilir?
BDoğru cevap
Açıklama
Etkili okuma ve konuşmada, noktalama işaretlerinin olduğu veya anlam gruplarının bittiği yerlerde nefes almak ya da cümlenin anlamına göre vurguyu hissettirmek amacıyla yapılan kısa ses kesintilerine “durak” denir.
Soru 6
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kullanılan tüm kelimeler ince ünlüdür?
ADoğru cevap
Açıklama
Türkçedeki ince ünlüler e, i, ö, ü harfleridir. A seçeneğindeki “Eve” (e-e), “gelirken” (e-i-e), “ekmek” (e-e), “getirir” (e-i-i) ve “misin” (i-i) kelimelerinin tamamı sadece ince ünlü harflerden oluşmaktadır ve kalın ünlü barındırmaz.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi “konuşmacı” anlamına gelmektedir?
EDoğru cevap
Soru 8
Bir bilimsel araştırma hem doğru ve gerçek veriler ile şekillendirilmeli hem başka araştırmacıların hakları gasp edilmemeli hem de araştırma çevreye, hayvanlara, insanlara saygılı bir biçimde ve onlara zarar gelmeyecek bir şekilde gerçekleştirilmelidir.
Yukarıdaki metinde bilimsel araştırmaya ilişkin aşağıdakilerden hangisi vurgulanmaktadır?
CDoğru cevap
Soru 9
Aşağıdakilerin hangisinde mektup türleri bir arada verilmiştir?
CDoğru cevap
Soru 10
Konuşma sırasında ses titreşimlerinin yükselip alçalmasından ve ritimdeki değişikliklerden kaynaklanan perdelenme ve dalgalanmaya…….adı verilir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
BDoğru cevap
Soru 11
“Buradan, karaya yaklaşıyor muyuz yoksa uzaklaşıyor muyuz, pek belli olmuyor.”
Yukarıdaki cümlede anlatım bozukluğunun sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
ADoğru cevap
Açıklama
Cümlede “yaklaşıyor muyuz” fiili “karaya” dolaylı tümlecini alır. Ancak “uzaklaşıyor muyuz” fiili “karadan” şeklinde bir dolaylı tümleç (ayrılma hal eki alan tümleç) gerektirir. “Karadan” kelimesi kullanılmadığı için tümleç eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu meydana gelmiştir.
Soru 12
Bir gün Hak’dan ihsân ola
Her müşkil iş âsân ola
Her derdine dermân ola
Neyleyeyin gönül seni
Yukarıdaki dörtlükte “Her müşkil iş âsân ola” dizesinin günümüz Türkçesiyle anlatımı aşağıdakilerden hangisidir?
EDoğru cevap
Açıklama
Dörtlükte yer alan “Her müşkil iş âsân ola” dizesinde geçen müşkil kelimesi zor, güç; âsân kelimesi ise kolay anlamına gelmektedir. Buna göre dizenin günümüz Türkçesindeki karşılığı “Her zor iş kolay olur.” şeklindedir. Diğer seçenekler dizenin anlamını tam olarak karşılamamaktadır. Bu nedenle doğru cevap E) Her zor iş kolay olur.dur.
Soru 13
İyi bir yazıda yer alan duygu ve düşüncelerin hedefine ulaşabilmesi için bazı yönlerden sorunsuz olması beklenir. Bundan dolayı yazı, bitirildikten sonra ilk cümleden son cümleye kadar bazı yönlerden mutlaka tekrar gözden geçirilmelidir.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi yazı gözden geçirilirken dikkat edilmesi gereken noktalardan değildir?
CDoğru cevap
Açıklama
Yazılı bir metin (yazı) son kez kontrol edilirken, yazım kuralları, metnin biçimi, içerik tutarlılığı ve dil anlatım bozuklukları gözden geçirilir. “Dinleyici” faktörü, yazılı anlatımda değil; konferans, sunum gibi sözlü anlatım ve konuşma becerileriyle ilgili bir unsurdur.
Aşağıdakilerden hangisi bilimsel bir makalede bulunması gereken bölümlerden değildir?
ADoğru cevap
Soru 16
…… belirli bir alandaki uzmanlığın ürünüdür. Konusuna göre bu yazıların sözcük örgüsü o bilim dalının terimlerine açılır. Öte yandan yazarın konusunu rahat, açık ve aydınlık bir biçimde anlatabilmesi, geniş ve zengin bir bilgi birikimine sahip olmasına bağlıdır. Yazarın söylediklerini kanıtlamak gibi bir yükümlülüğü olduğu için daha önceki çalışmaları da gözden geçirmiş olması gerekir.
Yukarıdaki parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
DDoğru cevap
Soru 17
Ben insanı anlatıyorum ve insanlara kendi şahsımda pek fena yetişmiş bir örneğini gösteriyorum. Kendimi anlatırken söylediklerim değişik ve değişken olmakla beraber, hiç gerçeğe aykırı bir laf etmiyorum. Çünkü biliyorum ki her insanda insanlığın bütün hâlleri vardır.
Montaigne’nin yukarıdaki sözleri aşağıdaki türlerin hangisinden alınmış olabilir?
DDoğru cevap
Açıklama
Michel de Montaigne, yazarın herhangi bir konuda tamamen kendi kişisel görüşlerini, kendi iç dünyası (“kendimi anlatırken”) süzgecinden geçirerek kesin yargılara varmadan anlattığı “Deneme” türünün dünyadaki yaratıcısıdır. Verilen parça deneme türünün en belirgin niteliklerini taşımaktadır.
Soru 18
Gündemle ilgili kararların yazıldığı tutanak çeşididir. Bu tür tutanaklarda konuşulanlarda herhangi bir değişiklik yapılmaz.
Yukarıda tanımı yapılan tutanak türü aşağıdakilerden hangisidir?
DDoğru cevap
Soru 19
• Gözler metne odaklanır.
• Harfler tanımlanır/ sesletilir.
• Sözcükler tanımlanır.
• Sözcükler dil bilgisel sınıflara ve tümce yapılarına ayrılır.
• Tümceler anlamlandırılır.
• Anlamlandırma sonucunda düşünme meydana gelir.
Yukarıda aşamaları belirtilen okuma biçemi aşağıdakilerden hangisidir?
EDoğru cevap
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi sesin taşıması gereken niteliklerden biri değildir?
EDoğru cevap
Açıklama 🤖 Yapay zekâ açıklaması
Konuşmada sesin taşıması gereken nitelikler işitilebilirlik, hoşa giderlik, anlamlılık, akıcılık ve bükümlülük olarak sayılır. 'Açıklık' bu sınıflandırmada sesin nitelikleri arasında yer almaz.