Auzef Türk Dili 2 Final Deneme Sınavı 4

Makale, bir düşünceyi kanıtlara dayanarak açıklayan veya savunan, nesnel ve tarafsız bir anlatımla yazılan yazı türüdür. Bu yüzden yazarın öznel bir tutum benimsemesi makalenin özelliği değildir; öznel anlatım daha çok deneme ve fıkranın özelliğidir.

İş mektuplarında ve dilekçelerde tarih sağ üst köşeye yazılır; adres ise genellikle imzanın altında, sol alt kısımda yer alır. Bu nedenle "tarih ve adres sağ alt köşeye yazılır" ifadesi bilgi yanlışıdır. Diğer şıklardaki bilgiler mektup türü için doğrudur.

Mektup, anı ve günce kişisel hayatı konu alır, sade bir dille yazılır ve tarihe ve edebiyata kaynaklık eder; bu yönleriyle ortaktırlar. Ancak gazete ve dergi yazısı olmak (IV) bu türlerin hiçbiri için zorunlu değildir. Yazıldığı günün tarihini taşımak (V) ise günce ve mektupta vardır ama anıda yoktur; anı yıllar sonra yazılır. Bu yüzden ortak olmayanlar IV ve V'tir.

Parçada anlatıcı çocukluğunda yaşadığı bir olayı yıllar sonra hatırlayarak anlatıyor ve "bu anı hiç unutmayacağım" diyor. Geçmişte yaşanan olayların aradan zaman geçtikten sonra yazılması anı türünün özelliğidir. Günlükte ise olaylar yaşandığı gün tarih atılarak yazılır.

İyi bir eleştiri, eseri bütün yönleriyle ve nesnel ölçütlere dayanarak değerlendirmeli, eserden alınan örneklere bağlı kalmalı ve ön yargılardan uzak olmalıdır. "Sevdim, beğendim, beğenmedim" gibi ifadeler kişisel zevke dayalı öznel yargılardır; bu nedenle B şıkkı iyi eleştirinin özelliği değildir.

Günlük, kişinin yaşadığı olayları ve düşüncelerini her gün tarih atarak, sıcağı sıcağına ve samimi bir dille yazdığı türdür. Ele alınan konuyu delillerle ispatlamak ise makale gibi düşünce yazılarının özelliğidir; günlüğün değil.

Mektup, bir haberi, durumu ya da duyguyu başkasına iletmek için yazılır ve amacına göre özel, resmi, iş, edebi mektup gibi adlar alır. Bir görüşü karşı tarafa kabul ettirmek mektubun temel amacı değildir; bu daha çok makale ve tartışma yazılarının amacıdır. Fuzuli'nin "Şikâyetname"si ise edebi mektubun bilinen ilk örneklerindendir.

Bir düşünceyi kesin verilere ve kanıtlara dayandırarak açıklayan, gazete ve dergilerde yayımlanan yazı türü makaledir. Fıkra da gazete yazısıdır, ancak yazarın kişisel görüşlerini kanıt kaygısı olmadan, öznel bir dille anlatır; sohbet ise okurla konuşur gibi yazılır.

I. açıklama, önemli kişilerin hayatını belgelere dayanarak anlatan biyografinin tanımıdır. II. açıklama ise soru-cevap yoluyla hazırlanan, bir olayı araştırma ve incelemeyle anlatan gazetecilik türü olan röportajı tarif eder. Bu yüzden sıralama biyografi-röportajdır.